[IDEM libro quadragensimo octauo ad Sabinum. ]
[サビヌス註釈第48巻における同著] 無効な口頭免除が有効な合意を包含するかどうかが問われる。
§46.4.8.prAn inutilis acceptilatio utile habeat pactum, quaeritur: et nisi in hoc quoque contra sensum est, habet pactum.
そして、この点においても意図に反していない限り、それは合意を包含する。
dicet aliquis: potest ergo non esse consensus? cur non possit? fingamus eum, qui accepto ferebat, scientem prudentemque nullius esse momenti acceptilationem sic accepto tulisse: quis dubitat non esse pactum, cum consensum paciscendi non habuerit?
誰かが「それならば、合意が存在しないということはあり得るのだろうか」と言うだろう。 なぜあり得ないだろうか。 口頭免除をなしていた者が、その口頭免除が何らの効力も有しないことを知りつつ、かつ意識しながら、このように免除をなしたと仮定しよう。 彼が合意を結ぶ意思を持っていなかったのであるから、合意が存在しないことに誰が疑いを差し挟むだろうか。
§46.4.8.1Seruus communis sicut uni ex dominis stipulari potest, ita etiam acceptum rogare uni ex dominis potest eumque in solidum liberat: et ita Octauenus putat.
共有奴隷は、主人のうちの一人のために約定することができるのと同様に、主人のうちの一人のために口頭免除を求めることもでき、彼を全部免除する。 そして、オクタウェヌスもそのように考えている。
§46.4.8.2Accepto liberare seruus communis alterum ex dominis etiam ab altero domino potest: id enim et Labeoni placuit.
共有奴隷は、主人のうちの一人を、もう一人の主人からであっても口頭免除によって解放することができる。 実際、このことはラベオーにとっても認められた。
denique libro pithanon scripsit, si a Primo domino Secundo socio domino suo stipulatus fuerit, posse Secundum accepto rogare et per acceptilationem Primum liberare, quem ipse obligauerat: sic fieri, ut per unum atque eundem seruum et constituatur et tollatur obligatio.
そもそも彼は『説得の書』において次のように書いている。 もし共有奴隷が第一の主人から、自らの共同者たる第二の主人のために約定したならば、第二の主人に口頭免除を求めることができ、その口頭免除によって、奴隷自身が義務を負わせていた第一の主人を免除することができる。 このようにして、同一かつ単一の奴隷を介して、債務が成立し、また消滅することになるのである。
§46.4.8.3Acceptum fieri non potest, nisi quod uerbis colligatum est: acceptilatio enim uerborum obligationem tollit, quia et ipsa uerbis fit: neque enim potest uerbis tolli, quod non uerbis contractum est.
口頭免除は、言葉によって結びつけられたものでなければ、なされることができない。 なぜなら、口頭免除は言葉による債務を消滅させるのであり、それ自体も言葉によってなされるからである。 言葉によって契約されたのでないものは、言葉によって消滅させられることはできないのである。
§46.4.8.4Filius familias promittendo patrem ciuiliter non obligat, sed se obligat: propter quod accepto rogare filius familias potest, ut se liberet, quia ipse obligatus est, pater autem acceptum rogando nihil agit, cum non sit ipse obligatus, sed filius.
家子は、約束することによって父親を市民法上拘束するのではなく、自分自身を拘束する。 それゆえに、家子は自分自身を解放するために口頭免除を求めることができる。 なぜなら彼自身が拘束されているからである。 これに対して、父親は口頭免除を求めても何らの効力も生じない。 なぜなら彼自身ではなく、息子が拘束されているからである。
idem erit et in seruo dicendum: nam et seruus accepto liberari potest, et tolluntur etiam honorariae obligationes, si quae sunt aduersus dominum.
同じことが奴隷についても言われるべきである。 なぜなら、奴隷も口頭免除によって解放され得るし、また、もし主人に対して何らかの名誉法上の債務が存在するならば、それらも消滅するからである。
quia hoc iure utimur, ut iuris gentium sit acceptilatio: et ideo puto et Graece posse acceptum fieri, dummodo sic fiat, ut Latinis uerbis solet: ἔχεις λαβὼν δηνάρια τόσα; ἔχω λαβών.
なぜなら、我々は口頭免除が万民法に属するという原則を用いているからである。 それゆえに、ラテン語の言葉で通常なされるのと同様になされる限り、ギリシア語によっても口頭免除がなされ得ると私は考える。 ἔχεις λαβὼν δηνάρια τόσα; ἔχω λαβών.