Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §46.2.34.pr-46.2.34.2

財産管理者による更改権と複数債務の単一約定による更改

7655 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

特有財産を管理する家子・奴隷や、狂気者・浪費者の保佐人の債務更改権について述べ、さらに、一つの約定によって複数の異なる債務を新債務者の一人へ合流させる形で更改することが可能であることを説明している。

[GAIUS libro tertio de uerborum obligationibus. ] §46.2.34.prDubitari non debet, quin filius seruusue, cui administratio peculii permissa est, nouandi quoque peculiaria debita ius habeat, utique si ipsi stipulentur, maxime si etiam meliorem suam condicionem eo modo faciunt.
[ガイウス『口頭による債務について』第3巻] 特有財産(ペクリウム)の管理が許されている家子または奴隷が、特有財産に属する債務をも更改(更新)する権利を有することは、とりわけ彼ら自身が約定する場合、また特にその方法によって彼ら自身の状況をより良くする場合には、疑われるべきではない。
nam si alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi filio seruoue negotium gerat: quo nomine etiam mandati actio peculio adquiritur.
なぜなら、もし彼らが他人に約定することを命じるならば、贈与の意図で他人に約定することを命じるのか、それとも、その他人がその家子または奴隷自身のために事務を処理するためであるのかによって、区別(実益)があるからである。 この後者の名目においては、委任訴訟も特有財産に取得される。
§46.2.34.1Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso uel prodigo expediat.
狂気者または浪費者の宗族員たる財産管理人が、もしこれが狂気者または浪費者にとって有益であるならば、更改する権利を有することは、些かも疑われるべきではない。
§46.2.34.2In summa admonendi sumus nihil uetare una stipulatione plures obligationes nouari, ueluti si ita stipulemur: 'quod Titium et Seium mihi dare oportet, id dari spondes?' licet enim ex diuersis causis singuli fuerant obligati, utrique tamen nouationis iure liberantur, cum utriusque obligatio in huius personam, a quo nunc stipulemur, confluat.
要するに、一つの約定によって複数の債務が更改されることを妨げるものは何もないということに、私たちは留意すべきである。 たとえば、私たちが次のように約定する場合である。 "ティティウスとセイウスが私に与えるべきものを、与えることを約束するか。 "というのも、たとえ彼ら各自が異なる原因から債務を負っていたとしても、両者の債務が、私たちが今約定の相手方としているこの者の人格に合流する以上、彼ら双方は更改の法によって解放されるからである。

語釈・文法注

  1. 46.2.34.printerest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi filio seruoue negotium gerat — interest(違いがある)の主語として、utrum ... an ...(〜かそれとも〜か)による間接疑問節が導かれている。後半の an ut... においては、文法的に iubeant stipulari(他人に約定することを命じる)の目的を示す ut 節が置かれており、前節の donandi animo(贈与の意図で)という奪格名詞句と意味上・機能上対比されている。
  2. 46.2.34.2nihil uetare una stipulatione plures obligationes nouari — 動詞 uetare(妨げる、禁止する)は、主語として中性代名詞 nihil を取り、目的語として対格不定詞構文 plures obligationes nouari(複数の債務が更改されること)を取る。全体として admonendi sumus の目的語となる間接話法の不定詞句を成している。
  3. 46.2.34.2in huius personam, a quo nunc stipulemur — huius(この者)は、関係節 a quo nunc stipulemur(私たちが今約定の相手方としている)によって修飾されている。persona(人格・身元)は、ここでは特定の権利義務の帰属主体としての「個人」あるいは「地位」を指し、元の複数の債務者が負っていた債務が、この新しい一人の債務者に引き受けられて統合されることを示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §46.2.34.pr-46.2.34.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.2.34.pr-46.2.34.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。