[POMPONIUS libro uicensimo sexto ad Sabinum. ] §45.1.5.prStipulationum aliae iudiciales sunt, aliae praetoriae, aliae conuentionales, aliae communes praetoriae et iudiciales.
[ポンポニウス、サビヌス注解第26巻] 問答契約のうち、あるものは裁判上のもの、あるものは法務官のものである。 またあるものは合意によるもので、あるものは法務官と裁判官の共通のものである。
iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur, ueluti de dolo cautio: praetoriae, quae a mero praetoris officio proficiscuntur, ueluti damni infecti.
裁判官のものは、単に裁判官の職務から生じるものだけであり、例えば悪意に関する担保である。 法務官のものは、単に法務官の職務から生じるものであり、例えば発生していない損害に関するものである。
praetorias autem stipulationes sic audiri oportet, ut in his contineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione ueniunt.
しかし、法務官の問答契約は、その中に按察官の問答契約をも含むものとして理解されるべきである。 なぜなら、これらも管轄権から生じるからである。
conuentionales sunt, quae ex conuentione reorum fiunt, quarum totidem genera sunt, quot paene dixerim rerum contrahendarum: nam et ob ipsam uerborum obligationem fiunt et pendent ex negotio contracto.
合意によるものは、当事者の合意からなされるものであり、それらの種類は、私が言ってもよいくらいに、契約されるべき事柄の種類と同じくらい多数存在する。 なぜなら、それらは言葉による債務そのもののために行われ、また結ばれた取引に依存するからである。
communes sunt stipulationes ueluti rem saluam fore pupilli: nam et praetor iubet rem saluam fore pupillo caueri et interdum iudex, si aliter expediri haec res non potest: item duplae stipulatio uenit ab iudice aut ab aedilis edicto.
共通の問答契約とは、例えば被後見人の財産が安全であることに関するものである。 なぜなら、法務官も被後見人のために財産が安全であることを担保するよう命じるし、時には、もしこの件が他の方法で解決できないならば、裁判官もそれを命じるからである。 同様に、倍額の問答契約も裁判官から、または按察官の告示から生じる。
§45.1.5.1Stipulatio autem est uerborum conceptio, quibus is qui interrogatur daturum facturumue se quod interrogatus est responderit.
ところで、問答契約とは、質問された者が、質問されたことを自分が与え、または行うであろうと答える言葉の公式である。
§45.1.5.2Satis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissorem, ut adpromissores quoque ab eo accipiantur, id est qui idem promittunt.
十分な保証とは、約束者を次のように義務づける問答契約である、すなわち、彼から副約束者も受け取られる、すなわち同じことを約束する者たちが。
§45.1.5.3Satis autem accipere dictum est eodem modo, quo satis facere: nam quia id, quo quis contentus erat, ei praestabatur, satis fieri dictum est: et similiter quia tales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut uerbis obligarentur, satis accipi dictum est.
ところで、「十分に受け取る」ということは、「十分に支払う」ということと同じ方法で言われたのである。 なぜなら、誰かが満足するであろうものが彼に提供されたため「十分に支払われた」と言われたのであり、同様に、誰かがそれによって満足するであろうような人々が、言葉によって義務づけられるように提供されたために、「十分に受け取られた」と言われたのである。
§45.1.5.4Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenam: etiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ex sorte soluerit, nihilo minus poenam committet, donec portio coheredis soluatur.
もしお前が元本を約束し、それが支払われなかった場合には違約金を約束したなら、たとえお前の相続人の一人が元本のうちの自己の持分を支払ったとしても、共同相続人の持分が支払われるまでは、彼はやはり違約金を発生させることになる。
§45.1.5.5Idemque est de poena ex compromisso, si unus paruerit, alter non paruerit sententiae iudicis: sed a coherede ei satisfieri debet.
そして、仲裁合意に基づく違約金についても同様であり、もし一人が従い、他の一人が仲裁人の判決に従わなかった場合がそうである。 しかし、共同相続人によって彼に補償がなされなければならない。
nec enim aliud in his stipulationibus sine iniuria stipulatoris constitui potest.
なぜなら、これらの問答契約においては、問答契約者への侵害なしには、これと異なる決定をすることはできないからである。