[IULIANUS libro quinto digestorum. ] §42.1.60.prQuaesitum est, cum alter ex litigatoribus febricitans discessisset et iudex absente eo pronuntiasset, an iure uideretur pronuntiasse.
[ユリアヌス、学説彙纂第五巻] 訴訟当事者の一方が発熱のために退去し、その不在の間に裁判官が判決を宣告した場合に、法的に有効な宣告とみなされるかという点が問われた。
respondit: morbus sonticus etiam inuitis litigatoribus ac iudice diem differt.
回答:重病は、当事者たちや裁判官が望まないとしても、期日を延期する。
sonticus autem existimandus est, qui cuiusque rei agendae impedimento est.
そして、あらゆるなされるべきことの妨げとなる病気が重病とみなされるべきである。
litiganti porro quid magis impedimento est, quam motus corporis contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae tempore alter ex litigatoribus febrem habuit, res non uidetur iudicata.
さらに、訴訟当事者にとって、熱と呼ばれる、自然に反する肉体の動揺以上に妨げとなるものがあるだろうか。 したがって、判決を下すべき時に訴訟当事者の一方が発熱していたならば、事件は判決されたとはみなされない。
potest tamen dici esse aliquam et febrium differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticum non habere.
しかしながら、熱にも何らかの違いがあると謂うこともできる。 なぜなら、もし他の点では健康で頑健な者が、裁判の時にごく軽微な熱にかかった場合、あるいは、ある者が極めて慢性的な四日熱を患っており、その最中にもすべての事務を通常通り処理できる場合であれば、重病を患ってはいないと謂うことができるからである。