[IDEM libro quinquagensimo quinto ad edictum. ] §40.12.8.prCognitio de liberali causa usufructuario datur, etiamsi dominus quoque uelit, hoc est qui se dominum dicit, mouere status controuersiam.
[同じく、告示評注第55巻] 自由に関する訴訟の審理は、用益権者にも認められる。 たとえ、自分を主人と主張する者、すなわち主人が身分に関する紛争を提起することを望んでいる場合であっても。
§40.12.8.1Si plures sibi dominium serui uindicant dicentes esse communem, ad eundem iudicem mittendi erunt: et ita senatus censuit.
もし複数の者が、その奴隷は共有であると主張して、それぞれ自分に奴隷の所有権があると請求するならば、彼らは同一の審判官のもとに送られるべきである。 そして元老院はそのように議決した。
ceterum si unusquisque suum esse in solidum, non in partem dicat, cessat senatus consultum: neque enim timor est, ne uarie iudicetur, cum unusquisque solidum dominium sibi uindicet.
しかし、もし一人一人が、一部についてではなく、全体として自分のものであると主張するならば、元老院決議は適用されない。 なぜなら、各人が全体の所有権を自分に請求しているときには、異なった判決が下されるおそれがないからである。
§40.12.8.2Sed et si alter usum fructum totum, alter proprietatem serui uindicet, item si alter dominium, alter pigneratum sibi dicat, idem iudex erit: et parui refert, ab eodem an ab alio ei pigneri datus sit.
しかし、一方が全体の用益権を、他方が奴隷の所有権を主張する場合、また同様に、一方が所有権を、他方が自分に質入れされたものであると主張する場合にも、同一の審判官が担当することになる。 そして、彼に質入れされたのが、同一の者からであるか、あるいは別の者からであるかは、ほとんど問題ではない。