Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.8.32.11-4.8.32.21

仲裁人の義務と裁定権限の範囲および限界

854 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本チャンクは、期日の延期、潜伏した仲裁人へのペナルティ、偏見ある仲裁人への抗弁、裁定権限が合意の範囲内に制限される原則、および代理人の出頭や追認保証など、仲裁人の職務上の義務と権限の限界を規定している。

[PAULUS libro tertio decimo ad edictum. ]
[パウルス、『告示註釈』第13巻] 仲裁合意の期日は延期されうる。
§4.8.32.11Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur.
ただし、合意による場合ではなく、違約金が発生しないように、仲裁人の命令によってそれを延期することが必要な場合である。
§4.8.32.12Si arbiter sese celare temptauerit, praetor eum inuestigare debet, et si diu non paruerit, multa aduersus eum dicenda est.
もし仲裁人が自らを隠そうと試みた場合、法務官は彼を捜索しなければならず、もし彼が長期間従わないなら、彼に対して過料が科されるべきである。
§4.8.32.13Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibet uel unus dixisset sententiam, eo staretur, absentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, uel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quia singulorum sententia ad poenam non facit.
複数人に対して、そのうちの誰でも、あるいは一人が裁定を下したならばそれに従うという条件で仲裁合意がなされた場合、他の者たちが不在であっても、出席している者は強制される。 しかし、全員が裁定を下す、あるいは過半数の意見に従うという条件である場合、個々の者を個別に強制すべきではない。 なぜなら、個々の裁定は違約金の発生をもたらさないからである。
§4.8.32.14Cum quidam arbiter ex aliis causis inimicus manifeste apparuisset, testationibus etiam conuentus, ne sententiam diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseuerasset, libello cuiusdam id querentis imperator Antoninus subscribsit posse eum uti doli mali exceptione.
ある仲裁人が他の原因によって明らかに敵対的であることが判明し、裁定を下さないよう抗議書によって求められたにもかかわらず、誰からも強制されていないのに頑なに裁定を下し続けた場合、これを不服とするある者の嘆願書に対し、皇帝アントニヌスは、その者は悪意の抗弁を用いることができると署名(勅答)した。
et idem, cum a iudice consuleretur, apud quem poena petebatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam.
また同皇帝は、違約金が請求されている裁判官から諮問を受けた際、たとえ上訴できなくとも、違約金の請求において悪意の抗弁が妨げとなるであろうと親書を送った。
per hanc ergo exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retractare de sententia arbitri.
したがって、この抗弁を通じて、一種の上訴のような外観が生じる。 なぜなら、仲裁人の裁定について再審理することが許されるからである。
§4.8.32.15De officio arbitri tractantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod libet statuere arbiter poterit nec in qua re libet nisi de qua re compromissum est et quatenus compromissum est.
仲裁人の職務について論じる際、すべての検討は仲裁合意そのものから引き出されるべきであることを知らねばならない。 なぜなら、そこで実行できるように定められていること以外は彼に許されないからである。 したがって、仲裁人は自分が望むことを決定することはできず、また望むいかなる事項についても決定することはできない。 ただし、仲裁合意がなされた事項について、かつ仲裁合意がなされた範囲内においてのみ、決定することができる。
§4.8.32.16Quaesitum est de sententia dicenda, et dictum non quamlibet, licet de quibusdam uariatum sit.
裁定の下し方について問いが生じ、いかなる裁定でもよいわけではないと述べられたが、いくつかの点については意見が分かれている。
et puto uere non committi, si dicat ad iudicem de hoc eundum uel in se uel in alium compromittendum.
そして、もし彼が「この件については裁判官のもとに行くべきだ」とか「自分自身または他人に仲裁合意すべきだ」と裁定したとしても、実際に違約金は発生しないと私は考える。
nam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si hoc modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio detur, parendum esse sententiae.
なぜなら、ユリアヌスも、果てがなくなるのを防ぐために、他の仲裁人のもとに行くよう命令した場合には不利益を被ることなく従わなくてよいとしているからである。 しかし、もし「プブリウス・マエウィウスの裁量によって土地が引き渡されるべきである」とか「保証が提供されるべきである」という方法で彼が裁定したならば、その裁定には従わなければならない。
idem Pedius probat: ne propagentur arbitria, aut in alios interdum inimicos agentium transferantur, sua sententia finem controuersiae eum imponere oportet: non autem finiri controuersiam, cum aut differatur arbitrium aut in alium transferatur: partemque sententiae esse, quemadmodum satisdetur, quibus fideiussoribus, idque delegari non posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur.
ペディウスも同じことを承認している。 すなわち、仲裁が引き延ばされたり、時には当事者の敵対者に移転されたりしないように、彼は自らの裁定によって紛争に終止符を打つべきである。 しかし、仲裁が延期されたり、他の者に移転されたりする場合には、紛争は終了しない。 また、どのように保証がなされるべきか、いかなる保証人によるべきかは、裁定の一部であり、これを委任することはできない。 ただし、誰の裁量によって保証が提供されるべきかを仲裁人が決定することについて、仲裁合意がなされていた場合はこの限りではない。
§4.8.32.17Item si iubeat sibi alium coniungi, cum id in compromisso non sit, non dicit sententiam: nam sententia esse debet de re compromissa, de hoc autem compromissum non est.
同様に、もし彼が自分に他の一人を加えるよう命じた場合、それが仲裁合意に含まれていなければ、彼は有効な裁定を下したことにならない。 なぜなら、裁定は仲裁合意された事項についてなされるべきであり、このことについては仲裁合意がなされていないからである。
§4.8.32.18Si domini, qui inuicem stipulati sint, procuratores suos agere apud arbitrum uelint, potest iubere ipsos etiam adesse:
互いに約束し合った本人たちが、代理人に仲裁人のもとで訴訟を追行させたいと望む場合、仲裁人は彼ら自身も出席するよう命じることができる。
§4.8.32.19sed si et heredis in compromissis mentio fit, potest iubere etiam heredem eorum adesse.
しかし、もし仲裁合意において相続人についても言及されているならば、仲裁人は彼らの相続人も出席するよう命じることができる。
§4.8.32.20Arbitri officio continetur et quemadmodum detur uacua possessio.
仲裁人の職務には、いかにして空き占有が与えられるべきかも含まれる。
an et satis ratam rem habiturum? Sextus Pedius putat, quod nullam rationem habet: nam si ratum non habeat dominus, committetur stipulatio.
本人が追認するという保証も含まれるか。 セクストゥス・ペディウスはそう考えるが、これには何の理由もない。 なぜなら、もし本人が追認しないなら、約束が違反され、違約金が発生するからである。
§4.8.32.21Arbiter nihil extra compromissum facere potest et ideo necessarium est adici de die compromissi proferenda: ceterum impune iubenti non parebitur.
仲裁人は仲裁合意の範囲外では何も行うことができず、それゆえ仲裁合意の期日の延期について付加しておくことが必要である。 さもなければ、彼が命令したとしても不利益なく従わないことができる。

語釈・文法注

  1. 4.8.32.11non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est — non cum... sed cum... の並列構造において、接続詞 cum は条件や時間を示し、どのような状況において期日(eam = diem)を延期できるか(proferri potest)を限定している。
  2. 4.8.32.13eo staretur — 自動詞 stare の受動態三人称単数中性形(非人称用法)であり、「それに従われるべきである」「それが有効とされる」という意味を表す。接続法過去(staretur)は、条件節 ut... の中で完了未来(dixisset)に続く時制の一致による。
  3. 4.8.32.14testationibus etiam conuentus, ne sententiam diceret — conuentus は conuenio(要請する、訴え出る、抗議する)の完了受動分詞であり、主語である quidam arbiter を修飾する。ne 節は conuentus の内容(裁定を下さないようにという要求)を示している。
  4. 4.8.32.16si dicat ad iudicem de hoc eundum uel in se uel in alium compromittendum — dicat(裁定する)の目的語となる対格不定詞句において、非人称の動形容詞(eundum [esse], compromittendum [esse])が用いられている。これらは義務や必要性(「行かねばならない」「仲裁合意せねばならない」)を表し、意味上の主語(当事者たち)は対格として省略されている。
  5. 4.8.32.20an et satis ratam rem habiturum? — satis は「十分に」という副詞ではなく、satisdatio の略称としての「保証」を意味する名詞である。未来不定詞 ratam rem habiturum [esse](本人が追認するであろうこと)は、その保証される内容を表し、全体として「本人が追認することについての保証」を意味する。構造としては、前文の officio continetur の支配下にある。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.8.32.11-4.8.32.21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.8.32.11-4.8.32.21

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。