Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.5.7.pr-4.5.7.3

人格減損と後見・不法行為債権および原状回復

759 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、人格減損が後見、不法行為による債権・債務に与える影響、および自由や市民権の喪失時における原状回復の制限について論じる。

[PAULUS libro undecimo ad edictum. ]
[PAULUS libro undecimo ad edictum.] 人格減損は後見をも失わせない。
§4.5.7.prTutelas etiam non amittit capitis minutio exceptis his, quae in iure alieno personis positis deferuntur.
ただし、他人の権力の下に置かれた者たちに授けられる後見は除かれる。
igitur testamento dati uel ex lege uel ex senatus consulto erunt nihilo minus tutores: sed legitimae tutelae ex duodecim tabulis interuertuntur eadem ratione, qua et hereditates exinde legitimae, quia adgnatis deferuntur, qui desinunt esse familia mutati.
したがって、遺言によって指定された後見人、あるいは法律や元老院議決に基づく後見人は、それにもかかわらず後見人であり続ける。 しかし、十二表法に基づく法定後見は、そこから生じる法定相続と同じ理由によって失われる。 なぜなら、それらは宗族に授けられるものであるが、宗族は家族の変更によって宗族であることをやめるからである。
ex nouis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem senatus consulta matri et filio.
しかし、新法においては、相続も後見も、多くは人が自然の血縁関係に基づいて指定されるように授けられる。 例えば、元老院議決が母親と息子に相続を授ける場合がこれにあたる。
§4.5.7.1Iniuriarum et actionum ex delicto uenientium obligationes cum capite ambulant.
侵害および不法行為から生じる訴権の債務は、人格に随伴する。
§4.5.7.2Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni aduersus seruum locus est, quia nec praetoria iurisdictione ita seruus obligatur, ut cum eo actio sit: sed utilis actio aduersus dominum danda est, ut Iulianus scribit, et nisi in solidum defendatur, permittendum mihi est in bona quae habuit mitti.
もし、自由の剥奪を伴って人格減損が生じたならば、奴隷に対する原状回復の余地はない。 なぜなら、法務官の裁判権によっても、奴隷は彼に対する訴訟が可能になるほどには義務を負わされないからである。 しかし、ユリアヌスが書いているように、主人に対して準用訴権が与えられるべきであり、もし全額について防御されないならば、私に対して、彼がかつて有していた財産への占有介入が許可されるべきである。
§4.5.7.3Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuitate relicta nudus exulat.
また、市民権が失われたとき、財産を失い国を去って裸身で亡命生活を送っている者に対しては、原状回復の衡平は存在しない。

語釈・文法注

  1. 4.5.7.prpersonis positis — personis は与格で、動詞 deferuntur(授けられる)に係る。positis は pono の完了受動分詞で personis を修飾し、さらに in iure alieno が positis に係って「他人の支配権の下に置かれた人々」を表す。
  2. 4.5.7.prfamilia mutati — mutati は関係節の主語 qui(複数主格、宗族 adgnati を指す)に一致する完了受動分詞。familia は「~に関して、~の点で」を表す関係(または原因・手段)の奪格で、全体として「家族を変更されたことによって」を意味する。
  3. 4.5.7.2in bona quae habuit mitti — mitti は mittere の現在受動不定詞。法務官の救済手段である mittere in bona(財産占有への介入許可)に由来し、当為を示す非人称の動形容詞構文 permittendum est(許可されるべきである)の実質的な主語となる。habuit の主語は、自由を失い奴隷となった元債務者を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.5.7.pr-4.5.7.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.5.7.pr-4.5.7.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。