Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §4.2.23.pr-4.2.23.3

高位者の強迫の立証と強要された売却の救済

661 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

社会的地位の高い者が強迫により不当な支払いをさせられたと主張する場合の立証責任、および強迫による売却、不当な担保提供、不当な給付に対する救済と、正当な債務の略式徴収における効力について論じている。

[ULPIANUS libro quarto opinionum. ] §4.2.23.prNon est uerisimile compulsum in urbe inique indebitum soluisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum potuerit ius publicum inuocare et adire aliquem potestate praeditum, qui utique uim eum pati prohibuisset: sed huiusmodi praesumptioni debet apertissimas probationes uiolentiae opponere.
[ウルピアヌス著『意見集』第四巻] 都市において、自らが輝かしい尊厳を有していると主張していた者が、公法を呼び求め、彼が暴力を受けるのを確実に禁じてくれたであろう権限ある者のもとに赴くことができたにもかかわらず、強要されて不当に債務のないものを支払ったということは、ありそうにないことである。 しかし、このような前提に対して、彼は暴力についての極めて明白な証拠を対置しなければならない。
§4.2.23.1Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere licebat compulsus uendidit, res suae aequitati per praesidem prouinciae restituatur.
もし、有力な敵対者が、彼が縛られた者としてそこに赴くことになるような審理を(行うと)脅したために、正当な恐怖に怯え、強要されて自分が所有することを許されていたものを売却したならば、その物は属州総督によって本来の公平な状態に回復されるべきである。
§4.2.23.2Si faenerator inciuiliter custodiendo athletam et a certaminibus prohibendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat.
もし、金貸しが法に反してアスリートを監禁し競技から妨げることによって、負っている債務の額を超えて約束するように強要したならば、これらが証明された場合、管轄裁判官はその物が本来の公平な状態に回復されるべきことを決定すべきである。
§4.2.23.3Si quis, quod aduersario non debebat, delegante eo per uim, apparitione praesidis interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat.
もし誰かが、相手方に負っていなかったものを、相手方が暴力によって委託し、総督の役人が介入し、裁判官の審理なしに、与えることを強制されたならば、裁判官は不法に脅し取られたものが、その損害をもたらした者から返還されるよう命じるべきである。
quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exactionem fieri, sed ciuiliter oportuit, tamen quae solutioni debitarum ab eo quantitatium profecerunt, reuocare inciuile est.
しかし、もし単なる命令によって、かつ審理が行われないまま債務が弁済されたのであれば、たとえ特別の手続きによって取り立てが行われるべきではなく、通常の民事手続きによってなされるべきであったとしても、彼から支払われた債務額の弁済に充てられたものを取り消すことは、法に反することである。

語釈・文法注

  1. §4.2.23.prcompulsum in urbe inique indebitum soluisse eum — 対格不定詞構文(AcI)であり、主文 non est uerisimile の真の主語となる。eum が不定詞 soluisse の意味上の主語であり、分詞 compulsum は eum に係っている。in urbe は compulsum に、inique は soluisse にかかると解するのが自然である。
  2. §4.2.23.prqui utique uim eum pati prohibuisset — 関係代名詞 qui の先行詞は aliquem potestate praeditum であり、接続法過去完了 prohibuisset は反実仮想(もし彼がその者のもとに赴いていたならば、その者は確実に暴力を受けるのを禁じたであろう)を表す。pati は prohibuisset の補足不定詞、eum は pati の主語である。
  3. §4.2.23.1cognitionem, ad quam ut uinctus iret — uinctus は「縛られた(囚人)として」という主格補語的な形容詞。ut はここでは結果ないし条件を伴う節(〜のような状態で赴くことになるような)を表す。minabatur(脅していた)の直接目的語が cognitionem であり、ad quam がその関係節を導いている。
  4. §4.2.23.3quod si debitis satisfecit — quod si は「しかし、もし〜ならば」という接続副詞。debitis は与格で、satisfecit(弁済した)の目的語。非債務の弁済は還付を請求できるが、実際の債務(debitis)を不適切な手続きで支払わされたにすぎない場合は還付できないという区別を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §4.2.23.pr-4.2.23.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.2.23.pr-4.2.23.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。