Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.2.1.pr-38.2.1.2

パトローヌス権に関する告示の歴史的変遷

5937 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

法務官が解放自由人とパトローヌスとの間の権利関係を調整するために出した告示の歴史的経緯と、その法的変遷(ルティリウスの措置および後世の遺産占有に関する規定)を説明している。

[ULPIANUS libro quadragensimo secundo ad edictum. ] §38.2.1.prHoc edictum a praetore propositum est honoris, quem liberti patronis habere debent, moderandi gratia.
[ウルピアーヌス、告示註釈第四十二巻] この告示は、解放自由人がパトローヌスに対して抱くべき敬意を調整するために、法務官によって提示された。
namque ut Seruius scribit, antea soliti fuerunt a libertis durissimas res exigere, scilicet ad remunerandum tam grande beneficium, quod in libertos confertur, cum ex seruitute ad ciuitatem Romanam perducuntur.
というのも、セルウィウスが書いているように、以前は、奴隷状態からローマ市民権へと引き上げられるという、解放自由人に与えられるこれほど大きな恩恵に報いるために、解放自由人から極めて過酷な事柄を要求するのが常であったからである。
§38.2.1.1Et quidem primus praetor Rutilius edixit se amplius non daturum patrono quam operarum et societatis actionem, uidelicet si hoc pepigisset, ut, nisi ei obsequium praestaret libertus, in societatem admitteretur patronus.
そして実に、法務官ルティリウスが最初に、パトローヌスに対して、労役および共同関係の訴権以上のものは与えないと宣言した。 もちろん、もし解放自由人が彼に対して敬意を尽くさないならば、パトローヌスが共同関係に受け入れられる、という合意を彼が結んでいた場合に限る。
§38.2.1.2Posteriores praetores certae partis bonorum possessionem pollicebantur: uidelicet enim imago societatis induxit eiusdem partis praestationem, ut, quod uinus solebat societatis nomine praestare, id post mortem praestaret.
後世の法務官たちは、遺産の一定割合の占有を約束した。 というのも明らかに、共同関係のイメージが、それと同じ割合の給付を導き入れたからであり、それは、彼が生前に共同関係の名目で給付するのが常であったものを、死後にも給付するためであった。

語釈・文法注

  1. §38.2.1.prhonoris ... moderandi gratia — 属格 honoris は動形容詞 moderandi の目的語。名詞の属格+gratia で目的(〜を調整するために)を表す。
  2. §38.2.1.prsoliti fuerunt — 主語は明示されていないが、文脈上、解放自由人の主人たち(patroni)を指す。
  3. §38.2.1.1se amplius non daturum — 間接話法。対格 se は主節の主語である praetor Rutilius を指す。daturum は daturum esse(未来不定詞)の助動詞 esse が省略された形である。
  4. §38.2.1.2uinus — 写本または伝承上の誤記(あるいは typo)であり、通常は uiuus(「生きている間に」、主格単数陽性形容詞の述語的用法)と校訂して解釈される。ここでも uiuus として訳している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.2.1.pr-38.2.1.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.2.1.pr-38.2.1.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。