[ULPIANUS libro quadragensimo nono ad edictum. ]
[ウルピアヌス、告示注解第49巻] 遺産占有を承認するための期間は有用期間(実質的期間)である。
§38.15.2.prUtile tempus est bonorum possessionum admittendarum: ita autem utile tempus est, ut singuli dies in eo utiles sint, scilicet ut per singulos dies et scierit et potuerit admittere: ceterum quacumque die nescierit aut non potuerit, nulla dubitatio est, quin dies ei non cedat.
しかし、有用期間とは以下のようなものである。 すなわち、そのなかの個々の法廷日(dies)が有用であり、つまり個々の日に(相続人が)それを知り、かつ承認することができたということでなければならない。 それ以外に、知らないか承認できなかったいかなる日についても、その日彼のために期間が進行しないことは疑いない。
fieri autem potest, ut qui initio scierit uel potuerit bonorum possessionem admittere, hic incipiat nescire uel non posse admittere: scilicet si, cum initio cognouisset eum intestatum decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit uel numquid uiuat, quia hic rumor postea perrepserat.
しかし、初めに知っていたか、または遺産占有を承認することができた者が、その後知らないか、または承認できなくなり始めるということは起こり得る。 すなわち、もし彼が、初めは彼が無遺言で死亡したと知っていたのに、その後より確実と思われる知らせがもたらされたことによって、はたして彼が遺言を遺して死亡したのか、あるいははたして彼が生きているのかを疑い始めた場合である。 なぜなら、この噂が後に広まったからである。
idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignorauit initio, postea scire incipiat.
逆の場合もまた同様に受け入れられ得る。 すなわち、初めは知らなかった者が、後になって知り始めるということである。
§38.15.2.1Dies bonorum possessionis utiles esse palam est: sed non sessionum numerabuntur, si modo ea sit bonorum possessio, quae de plano peti potuit.
遺産占有の期間が有用日であることは明白である。 しかし、もしそれが平地で(すなわち、略式で)請求され得た遺産占有であるならば、開廷日は数えられない。
quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat uel quae decretum exposcit, sessiones erunt nobis computandae, quibus sedit is quibusque per ipsum praetorem factum non est, quo minus daret bonorum possessionem.
しかし、もしそれが法廷で事実の審理を必要とするもの、あるいは決定を要求するものであるならば、我々は開廷の日を計算しなければならない。 すなわち、彼(プラエトル)が着座し、かつ、プラエトル自身によって、彼が遺産占有を付与することが妨げられなかった日である。
§38.15.2.2In bonorum possessione, quae pro tribunali datur, illud quaeritur, si sedit quidem praetor pro tribunali, sed postulationibus non dedit: potest dici tempus ad bonorum possessionem non cedere, cum praeses aliis rebus aut militaribus aut custodiis aut cognitionibus fuerit occupatus.
法廷で付与される遺産占有において、プラエトルが法廷に着座したものの、申請に対応しなかった場合は、次のことが問われる。 すなわち、総督が他の事柄、すなわち軍事、拘留、あるいは審理に没頭していたときは、遺産占有のための期間は進行しないと言い得る。
§38.15.2.3Si praeses prouinciae in proxima fuit ciuitate, accedere debet ad utilitatem temporis ratio itineris, scilicet numeratione uiginti milium passuum facta: nec enim exspectare debemus, ut praeses prouinciae ueniat ad eum, qui bonorum possessionem petiturus est.
もし属州総督が最も近い都市にいたならば、期間の有用性(起算)には道程の考慮が加えられなければならない。 すなわち、1日あたり20マイルの計算が行われる。 というのも、我々は、属州総督が遺産占有を請求しようとする者のもとに来ることを期待すべきではないからである。
§38.15.2.4Si uenter in possessionem missus sit, bonorum possessionis tempus non cedere sequentibus nequaquam ambigendum est, nec tantum intra centensimum diem, uerum etiam quamdiu nasci possit: nam et si natus fuerit, ante ei deferri bonorum possessionem sciendum est.
もし胎児が占有に送り込まれたならば(すなわち、胎児に遺産占有が認められたならば)、後順位の者に対して遺産占有の期間が進行しないことは決して疑うべきではない。 それは100日以内に限らず、生まれる可能性がある限り同様である。 なぜなら、もし彼が生まれたならば、他の者に先立って彼に遺産占有が与えられることを知るべきだからである。
§38.15.2.5Scientiam eam obseruandam Pomponius ait, non quae cadit in iuris prudentes, sed quam quis aut per se aut per alios adsequi potuit, scilicet consulendo prudentiores, ut diligentiorem patrem familias consulere dignum sit.
ポンポニウスは、考慮されるべき「知ること(知悉)」とは、法律専門家に備わっているようなものではなく、自身であるいは他者を通じて得ることができたもの、すなわち、より注意深い家族の長が相談するにふさわしい専門家に相談することによって得られるものである、と言う。