Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.10.10.13-38.10.10.14

第二親等および第三親等に属する親族の範囲

6053 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

第二親等に属する12名および第三親等に属する32名の構成員を列挙し、再婚などの複雑な家族関係を通じて生じる親等関係、ならびに特定の固有名称を持たない親族の呼び方について解説する。

[IDEM libro singulari de gradibus et adfinibus et nominibus eorum. ] §38.10.10.13Secundo gradu duodecim personae continentur hae.
第二親等には、次の十二人が含まれる。
auus, hoc est patris et matris pater.
祖父、すなわち父親および母親の父親。
item auia, similiter tam paterna quam materna.
同様に祖母、同じく父方および母方の双方。
frater quoque per utrumque parentem accipitur, id est aut per matrem tantum aut per patrem aut per utrumque, id est ex utroque parente eodem.
兄弟もまた、両親のいずれかを介して理解される。 すなわち、母親だけを介するか、父親だけを介するか、あるいはその喜び、すなわち同じ双方の親から生まれたかである。
sed hic numerum non auget, quod nihil differt hic ab eo, qui eundem patrem habet tantum, nisi quod is eosdem cognatos tam paternos quam maternos habet: et ideo euenire solet in his, qui diuersis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit.
しかし、この者は数を増やさない。 なぜなら、彼が父方および母方の双方において同じ血族を持つという点を除けば、父親だけを同じくする者と何ら異ならないからである。 それゆえ、異なる親から生まれた人々の間では、私の兄弟にとっての兄弟が、私にとっては血族ではないということが起こり得る。
pone me fratrem habere ex eodem tantum patre, illum habere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est.
例えば、私が同じ父親だけを同じくする兄弟を持っており、彼が同じ母親を同じくする兄弟を持っていると仮定しよう。 彼らは互いに兄弟であるが、もう一方は私にとっては血族ではない。
soror similiter numeratur ut frater.
姉妹も兄弟と同様に数えられる。
nepos quoque dupliciter intellegitur ex filio uel filia natus.
孫(男)もまた、息子または娘から生まれた者という二重の意味で理解される。
idem est et in nepte.
孫(女)についても同様である。
§38.10.10.14Tertio gradu personae continentur triginta duo.
第三親等には、三十二人が含まれる。
proauus, qui quadrifariter intellegitur: est enim aui paterni aut materni pater, item auiae paternae aut auiae maternae pater.
曾祖父、これは四通りに理解される。 すなわち、父方の祖父または母方の祖父の父親であり、同様に父方の祖母または母方の祖母の父親である。
proauia quoque quattuor personas complectitur: est enim aut aui paterni aut auiae paternae mater, item aui materni et similiter auiae maternae mater.
曾祖母もまた四人を含んでいる。 すなわち、父方の祖父または父方の祖母の母親であり、同様に母方の祖父および母方の祖母の母親である。
patruus, is autem est patris frater et ipse dupliciter intellegendus est ex patre uel matre.
父方の叔父、彼は父親の兄弟であり、彼自身もまた父親または母親を同じくする者という二重の意味で理解されなければならない。
auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, peperit me: ego tibi patruus sum et tu mihi.
私の父方の祖母があなたの父親と結婚してあなたを産んだ、あるいはあなたの父方の祖母が私の父親と結婚して私を産んだ場合、私はあなたにとって父方の叔父であり、あなたも私にとってそうである。
id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem patrui sunt, quae feminae, inuicem amitae, item masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae.
これは、二人の女性のそれぞれが他方の息子と結婚した場合に生じる。 なぜなら、これらから生まれた男子は互いに父方の叔父であり、女子は互いに父方の叔母、同様に男子は女子にとって父方の叔父であり、女子は彼らにとって父方の叔母となるからである。
si uir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt.
もしある男性とある女性がおり、彼が彼女の娘を妻とし、彼女が彼の息子と結婚した場合、その若者の父親から生まれた者たちは、その少女の母親から生まれた者たちを「兄弟の子供」[と呼び]、後者は前者をおじ・おばと呼ぶことになる。
auunculus est matris frater eadem significatione, qua in patruo diximus contigit.
母方の叔父は母親の兄弟であり、私たちが父方の叔父について述べたのと同じ関係が生じる。
si duo uiri alter alterius filiam duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem materterae erunt, et eadem ratione masculi puellis auunculi et illae illis erunt materterae.
もし二人の男性のそれぞれが他方の娘を妻とした場合、これらから生まれた男子は互いに母方の叔父となり、女子は互いに母方の叔母となる。 そして同じ理由により、男子は女子にとって母方の叔父となり、彼女たちは彼らにとって母方の叔母となる。
amita est patris soror sicut supra accipiendi.
父方の叔母は父親の姉妹であり、上記と同様に理解されるべきである。
matertera est matris soror similiter ut supra.
母方の叔母は母親の姉妹であり、上記と同様である。
illud notandum est non, quemadmodum patris matrisque fratres et sorores patrui amitae, auunculi materterae dicuntur, ita fratris sororisque filios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex posterioribus apparebit.
次のことは注意されるべきである。 すなわち、父親および母親の兄弟姉妹が父方の叔父、父方の叔母、母方の叔父、母方の叔母と呼ばれるのとは異なり、兄弟および姉妹の息子や娘は血族関係の特別な名称を持たず、ただ「兄弟の息子、娘」「姉妹の息子、娘」と指し示されるだけである。 そして、このことは他の人々においても起こることが、これ以降の記述から明らかになるであろう。
pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte filio aut ex nepte ex filia propagantur.
曾孫(男)および曾孫(女)もまた四通りに理解される。 すなわち、息子から生まれた孫(男)から、あるいは娘から生まれた孫(男)から下降するか、あるいは息子から生まれた孫(女)から、あるいは娘から生まれた孫(女)から生まれるのである。

語釈・文法注

  1. §38.10.10.13frater quoque per utrumque parentem accipitur — 「両方の親を介して」とも「両親のいずれかを介して」とも取れる多義的な表現であるが、直後の釈明(母親だけ、父親だけ、あるいは双方)から、ここではすべてのパターンの兄弟関係を包含する広い意味で用いられていることがわかる。
  2. §38.10.10.14qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt — 前半の節(`qui... natos`)において、動詞 `appellabunt`(あるいは `esse dicent`)が省略されている。前半は「若者の父親から生まれた者たち」が「少女の母親から生まれた者たち」を「兄弟の子供」と呼ぶことを示し、後半(`illi...`)は「彼ら(少女の母親から生まれた者たち)」が「彼ら(若者の父親から生まれた者たち)」を「父方の叔父・叔母」と呼ぶことを示す対称的な構造になっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.10.10.13-38.10.10.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.10.10.13-38.10.10.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。