[IDEM libro singulari de gradibus et adfinibus et nominibus eorum. ]
[同著者『親等、姻族およびその名称に関する単行書』] 法律家は血族および姻族の親等を熟知していなければならない。
§38.10.10.prIuris consultus cognatorum gradus et adfinium nosse debet, quia legibus hereditates et tutelae ad proximum quemque adgnatum redire consuerunt: sed et edicto praetor proximo cuique cognato dat bonorum possessionem: praeterea lege iudiciorum publicorum contra adfines et cognatos testimonium inuiti dicere non cogimur.
なぜなら、法律によって相続財産や後見は、最も近い宗族のそれぞれに帰属するのが常であったからである。 しかしまた、告示によって政務官は最も近い血族のそれぞれに遺産占有を付与する。 さらに、公事裁判法によって、私たちは姻族や血族に対して、意に反して証言することを強制されない。
§38.10.10.1Nomen cognationis a Graeca uoce dictum uidetur: συγγενεῖς enim illi uocant, quos nos cognatos appellamus.
「コグナティオ」という名称は、ギリシア語の言葉から言われたように思われる。 というのも、彼らは、私たちが「コグナトゥス」と呼ぶ人々を「シュンゲネイス」と呼んでいるからである。
§38.10.10.2Cognati sunt et quos adgnatos lex duodecim tabularum appellat, sed hi sunt per patrem cognati ex eadem familia: qui autem per feminas coniunguntur, cognati tantum nominantur.
十二表法が「アグナートゥス」と呼ぶ人々もまた血族であるが、これらは父親を介した、同じ家に属する血族である。 これに対して、女性を介して結ばれる人々は、単に「コグナトゥス」とだけ呼ばれる。
§38.10.10.3Proximiores ex adgnatis sui dicuntur.
宗族のうちで最も近い人々は「自己の相続人」と呼ばれる。
§38.10.10.4Inter adgnatos igitur et cognatos hoc interest quod inter genus et speciem: nam qui est adgnatus, et cognatus est, non utique autem qui cognatus est, et adgnatus est: alterum enim ciuile, alterum naturale nomen est.
したがって、宗族と血族の間には、類と種の間におけるのと同じ違いがある。 なぜなら、宗族である者は血族でもあるが、血族である者が必ずしも宗族であるとは限らないからである。 すなわち、一方は市民法上の、他方は自然法上の名称だからである。
§38.10.10.5Non parcimus his nominibus, id est cognatorum, etiam in seruis: itaque parentes et filios fratresque etiam seruorum dicimus: sed ad leges seruiles cognationes non pertinent.
私たちはこれらの名称、すなわち血族のそれを、奴隷に対しても惜しまない。 それゆえ、私たちは奴隷についても、親、子、兄弟と言うのである。 しかし、奴隷の血族関係は、法律に関係しない。
§38.10.10.6Cognationis origo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre tantum natus est: nam qui eundem patrem habent, licet diuersas matres, etiam adgnati sunt.
血族関係の起源は、女性だけを介しても生じる。 なぜなら、同じ母親からだけ生まれた者も兄弟だからである。 というのも、異なる母親であっても同じ父親を持つ人々は、宗族でもあるからである。
§38.10.10.7Parentes usque ad tritauum apud Romanos proprio uocabulo nominantur: ulteriores qui non habent speciale nomen maiores appellantur: item liberi usque ad trinepotem:ultra hos posteriores uocantur.
ローマ人の間では、親はトリータウスにいたるまで固有の名称で呼ばれる。 それより上で特定の名称を持たない人々は「先祖」と呼ばれる。 同様に、子はトリーネポースにいたるまで固有の名称で呼ばれ、これらを超える人々は「子孫」と呼ばれる。
§38.10.10.8Sunt et ex lateribus cognati, ut fratres sororesque et ex his prognati: item patrui amitae et auunculi et materterae.
また、傍系の血族も存在する。 例えば、兄弟姉妹、および彼らから生まれた者である。 同様に、父方の叔父、父方の叔母、母方の叔父、母方の叔母である。
§38.10.10.9Nam quotiens quaeritur, quanto gradu quaeque persona sit, ab eo incipiendum est cuius de cognatione quaerimus: et si ex inferioribus aut superioribus gradibus est, recta linea susum uersum uel deorsum tendentium facile inueniemus gradus, si per singulos gradus proximum quemque numeramus: nam qui ei, qui mihi proximo gradu est, proximus est, secundo gradu est mihi: similiter enim accedentibus singulis crescit numerus.
なぜなら、ある人が第何親等にあるかが問われる時はいつでも、その血族関係が問われている当の人物から始めなければならないからである。 そして、もしその人が下降または上昇の親等にあるならば、直系において上方向または下方向に進む人々の、各親等ごとに最も近い者をそれぞれ数えていけば、容易に親等を突き止めることができる。 なぜなら、私にとって第一親等である者にとって最も近い者は、私にとっては第二親等であるからである。 すなわち、同様に、一人が加わるごとに数は増えるのである。
idem faciendum in transuersis gradibus: sic frater secundo gradu est, quoniam patris uel matris persona, per quos coniungitur, prior numeratur.
傍系の親等においても同じようにしなければならない。 このようにして、兄弟は第二親等である。 なぜなら、彼が結びつけられる媒介となる父親または母親という存在が、先に数えられるからである。
§38.10.10.10Gradus autem dicti sunt a similitudine scalarum locorumue procliuiu, quos ita ingredimur, ut a proximo in proximum, id est in eum, qui quasi ex eo nascitur, transeamus.
ところで、「親等」は、階段や傾斜地に似ていることからそう呼ばれている。 これらは、私たちが、最も近いものから次の最も近いものへ、すなわち、いわばそれから生じるものへと進むようにして、上り下りするものである。
§38.10.10.11Nunc singulos gradus numeramus.
今、私たちは個々の親等について数え上げる。
§38.10.10.12Primo gradu cognationis sunt susum uersum duo pater et mater.
血族関係の第一親等には、上方向には父親と母親の二人が、下方向には息子と娘の二人が属する。
deorsum uersum duo filius et filia: qui tamen et plures esse possunt.
これらは、しかし、より多数であることもありうる。