Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §38.10.1.pr-38.10.1.7

血族関係の等級計算と第一等から第五等までの親族

6043 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウスがローマ法における血族関係の等級計算方法を説明し、直系尊属・卑属および傍系の分類を示した上で、第一等から第五等までの具体的な親族の呼称を体系的に列挙している。

[GAIUS libro octauo ad edictum prouinciale. ] §38.10.1.prGradus cognationis alii superioris ordinis sunt, alii inferioris, alii ex transuerso siue a latere.
[ガイウス、地方告示註釈第8巻] 血族関係の等級には、直系尊属(上の系統)のもの、直系卑属(下の系統)のもの、および傍系(横または横脇の系統)のものがある。
superioris ordinis sunt parentes.
直系尊属には親たちが属する。
inferioris liberi.
直系卑属には子たちが属する。
ex transuerso siue a latere fratres et sorores liberique eorum.
傍系には兄弟姉妹およびその子たちが属する。
§38.10.1.1Sed superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit, ex transuerso siue a latere nullus est primus gradus et ideo incipit a secundo.
しかし、直系尊属および直系卑属の血族関係は第一等から始まるが、傍系には第一等はなく、それゆえ第二等から始まる。
itaque in primo gradu cognationis superioris quidem et inferioris ordinis cognati possunt concurrere, ex transuerso uero numquam eo gradu quisquam concurrere potest.
したがって、血族関係の第一等においては、直系尊属および直系卑属の系統の血族が相続において競合しうるが、傍系においては、その等級で誰も競合することは決してありえない。
at in secundo et tertio et deinceps in ceteris possunt etiam ex transuerso quidam concurrere et cum superioris ordinis cognatis.
しかし、第二等、第三等、それ以降の他の等級においては、傍系の者たちもまた、直系尊属の系統の血族とともに競合しうる。
§38.10.1.2Sed admonendi sumus, si quando de hereditate uel bonorum possessione quaeramus, non semper eos, qui eiusdem gradus sint, concurrere.
しかし、私たちが遺産相続または財産占有について問うとき、同一の等級にある者たちが常に競合するとは限らないということに、私たちは注意しなければならない。
§38.10.1.3Primo gradu sunt supra pater mater. infra filius filia.
第一等には、上には父、母、下には息子、娘がいる。
§38.10.1.4Secundo gradu sunt supra auus auia. infra nepos neptis. ex transuerso frater soror.
第二等には、上には祖父、祖母、下には孫息子、孫娘、傍系には兄弟、姉妹がいる。
§38.10.1.5Tertio gradu sunt supra proauus proauia. infra pronepos proneptis. ex transuerso fratris sororisque filius filia: et conuenienter patruus amita, auunculus matertera.
第三等には、上には曾祖父、曾祖母、下には曾孫、曾孫娘、傍系には兄弟および姉妹の息子、娘、そして同様に、父方の伯叔父、父方の伯叔母、母方の伯叔父、母方の伯叔母がいる。
§38.10.1.6Quarto gradu sunt supra abauus abauia. infra abnepos abneptis. ex transuerso fratris sororisque nepos neptis: et conuenienter patruus magnus amita magna (id est aui frater et soror), anunculus magnus matertera magna (id est auiae frater et soror): item fratres patrueles sorores patrueles (id est qui quaeue ex duobus fratribus progenerantur), item consobrini consobrinaeque (id est qui quaeue ex duabus sororibus nascuntur, quasi consororini), item amitini amitinae (id est qui quaeue ex fratre et sorore propagantur).
第四等には、上には高祖父、高祖母、下には玄孫、玄孫娘、傍系には兄弟および姉妹の孫息子、孫娘がいる。 そして同様に、大伯叔父、大伯叔母(すなわち祖父の兄弟と姉妹)、大母叔父、大母叔母(すなわち祖母の兄弟と姉妹)がいる。 また、従兄弟(すなわち二人の兄弟から生まれた者たち)、また従姉妹(すなわち二人の姉妹から生まれた者たち、いわば姉妹の子たち)、またいとこ(すなわち兄弟と姉妹から生まれた者たち)がいる。
sed fere uulgus omnes istos communi appellatione consobrinos uocant.
しかし一般には、人々はこれらすべてを「いとこ」という共通の名称で呼んでいる。
§38.10.1.7Quinto gradu sunt supra atauus atauia. infra adnepos adneptis. ex transuerso fratris et sororis pronepos proneptis: et conuenienter, propatruus et proamita (id est proaui frater et soror), proauunculus et promatertera (id est proauiae frater et soror): item fratris patruelis sororis patruelis filius filia, et similiter consobrini consobrinae, item amitini amitinae filius filia: propior sobrino propior sobrina (isti sunt patrui magni amitae magnae, auunculi magni materterae magnae filius filia),
第五等には、上には五世の祖父、五世の祖母、下には来孫(男)、来孫(女)、傍系には兄弟および姉妹の曾孫、曾孫娘がいる。 そして同様に、曽大伯叔父と曽大伯叔母(すなわち曾祖父の兄弟と姉妹)、曽大母叔父と曽大母叔母(すなわち曾祖母の兄弟と姉妹)がいる。 また、従兄弟の息子、娘、および同様に、従姉妹の息子、娘、またいとこの息子、娘、さらに「いとこより近い者」(これらは大伯叔父・大伯叔母・大母叔父・大母叔母の息子、娘である)がいる。

語釈・文法注

  1. §38.10.1.1concurrere — 「競合する」または「併存する」を意味する法律用語。相続法において、同一順位にある複数の相続人が、互いを排除することなく同時に相続権を得て共同相続人となることを指す。
  2. §38.10.1.6quasi consororini — 語源俗説に基づく説明。`consobrini`(いとこ、二人の姉妹の子)という語が `con-`(共に)と `soror`(姉妹)から成り立っているかのようにみなし、語源的に「姉妹を同じくする者たち」であることを示唆している。
  3. §38.10.1.7propior sobrino — 比較級 `propior` に対する比較の奪格 `sobrino`。`sobrinus`(六等親である「またいとこ」)よりも一等親等が高い(近い)「五等親の傍系血族」を指し、ここでは大伯叔父や大母叔父などの子供(親のいとこの子)を意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §38.10.1.pr-38.10.1.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.10.1.pr-38.10.1.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。