[ULPIANUS libro quadragesimo ad edictum. ] §37.5.10.prSed et si pro dote ex parte aliqua eandem heredem scripserit, tuendam esse puto.
[ウルピアヌス『告示注解』第40巻] しかしまた、持参金の代わりに彼女を何らかの相続分について共同相続人として指定した場合でも、彼女は保護されるべきであると私は考える。
§37.5.10.1Esse autem uxorem mortis tempore exigemus.
ただし、[被相続人の]死亡の時点で彼女が妻であることを我々は要求する。
si nurui dotem praelegauerit eaque mortis tempore nupta sit, nullum legatum est, quia dos nondum debeatur: sed cum et constante matrimonio aduersus heredes soceri dabitur actio, dicendum est etiam praelegatae dotis petitionem dari debere.
もし[義父が]息子の妻に対し持参金を優先遺贈し、かつ彼女が[被相続人の]死亡時点で[まだ息子に]嫁いでいるならば、遺贈は無効である。 なぜなら持参金はまだ債務となっていないからである。 しかし、婚姻が継続している間でも、義父の相続人たちに対して訴権が認められるのであるから、優先遺贈された持参金の請求もまた認められるべきであると言うべきである。
§37.5.10.2Non omnia, quae ab omnibus gradibus relicta sunt, legata praestare eum oportet qui contra tabulas petit, sed ea sola, quae in eo gradu data sunt, contra quem bonorum possessionem accepit.
遺言に反する遺産占有を請求する者は、すべての相続段階から遺贈されたすべての遺贈を履行する必要はなく、自分がそれに対して遺産占有を取得したその段階において与えられた遺贈のみを履行しなければならない。
sed nonnumquam contra alium quidem gradum petita est bonorum possessio, ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata adscripsit.
しかし、ときには、一方の段階に対して遺産占有が請求されたものの、実際には他方の段階から遺贈が履行されなければならない、ということもある。 例えば、[遺言者が]二つの相続人の段階を設け、解放自由子を黙殺したが、両方の段階から子や親たちへの遺贈を書き加えたとしよう。
ait Iulianus: si quidem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin uero nemo uiuit eorum, ea quae a sequenti: quod si neque ex primo gradu neque ex secundo quisquam in rebus fuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab intestato magis bonorum possessionem praeterito filio competere nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem uideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relicta sunt.
ユリアヌスは言う。 もし第1段階の相続人のうちの誰かが生存しているならば、[遺産占有者は]第1段階から子や親に与えられた遺贈を履行することになる。 しかし、もし彼らの誰も生存していないならば、次の段階から与えられた遺贈を履行しなければならない。 これに対し、遺言者が死亡した時点で、第1段階からも第2段階からも誰もこの世に存在していないならば、そのときは、黙殺された息子にはむしろ無遺言に基づく遺産占有が認められ、何人に対しても遺贈は履行されるべきではない。 しかし、もし遺言者の死後、かつ相続が受託される前に、指定相続人たちが死亡したならば、遺産占有は彼ら自身に対して請求されたとみなされるものの、それにもかかわらず、彼らによって遺贈された遺贈は履行されるべきではなく、置換相続人によって遺贈されたものが履行されるべきである。