Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.2.16.pr-36.2.16.2

選択的遺贈の権利発生と遺贈奴隷への用益権帰属

5657 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

選択的遺贈における権利発生時期の条件、および遺贈された奴隷に別個に用益権が遺贈された場合の権利帰属を論じる。

[IULIANUS libro trigensimo quinto digestorum. ] §36.2.16.prCum ita legatum est: 'Stichum uel quod ex Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati eius cedet, quam aliquid ex Pamphila natum fuerit aut certum fuerit nasci non posse.
[ユリアヌス、同『学説彙纂』第35巻] 「スティクス、あるいはパンピラから生まれるであろうものを我が相続人は与えよ」という形で遺贈がなされたとき、パンピラから何かが生まれるか、あるいは生まれることがあり得ないと確定するまでは、その遺贈の権利は発生しない。
§36.2.16.1Cum seruo legato, antequam hereditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui usum fructum legauerit, adita fuerit: nulla ratio est, cur diem legati cedere existimemus, antequam ea quoque hereditas, ex qua seruus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adquiratur et, si interim seruus mortuus fuerit, legatum extinguatur.
遺贈された奴隷に対して、その遺贈をした者の相続が承認される前に、別の人から用益権が遺贈され、かつ、その用益権を遺贈した者の相続が先に承認されたとき、その奴隷が遺贈されていた側の相続もまた承認される前に用益権の遺贈の権利が発生すると考えるべき理由は全くない。 なぜなら、現時点では相続財産に対して何の利益も得られず、また、その間に奴隷が死亡した場合には遺贈は消滅するからである。
quare adita hereditate existimandum est usum fructum ad eum, cuius seruus legatus esset, pertinere.
したがって、その相続が承認されたときには、用益権はその奴隷が遺贈された者に帰属すると考えるべきである。
§36.2.16.2Quod si seruus, cui usus fructus legatus fuerit, ipse legatus non fuerit, dicendum est usum fructum ad hereditatem pertinere, eo quod dies eius ante aditam hereditatem non cesserit.
これに対し、もし用益権を遺贈された奴隷自身が遺贈されていなかったならば、用益権は相続財産に帰属すると言うべきである。 それは、相続が承認される前にはその権利が発生しなかったからである。

語釈・文法注

  1. 36.2.16.prdies legati eius cedet — ローマ法における "dies cedit"(期日の到来)は、遺贈などの権利が確定的に発生し、受遺者の相続人に伝達可能となる時点を指す。
  2. 36.2.16.1cuius seruus legatus esset — 関係代名詞属格 cuius は、奴隷の「受遺者」を先行詞とし、間接的に「その人に奴隷が遺贈されていたところの(当人)」を指す。
  3. 36.2.16.1nulla ratio est, cur... existimemus — "nulla ratio est" に続く "cur" 節(接続法現在 existimemus を伴う)は、理由を表す疑問節または関係節であり、「〜と考えるべき理由は全くない」という不合理性を示す構文。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.2.16.pr-36.2.16.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.2.16.pr-36.2.16.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。