Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.66.pr-36.1.66.3

信託返還に伴う自然債務の移転と訴権の分割

5620 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

被後見人や制限能力者の取引に関わる債権債務の信託返還に伴う自然債務の移転、強制相続人の条件成就義務、相続人や信託受取人の死亡に伴う複数相続人への訴権の分割移行、およびパトロヌスの法定留保分の返還とファルキディウス法の適用について記述している。

[MAECIANUS libro quarto fideicommissorum. ] §36.1.66.prSi eius pupilli, cui sine tutoris auctoritate pecunia credita erat, restituta ex eo senatus consulto mihi fuerit hereditas, si soluam creditori, non repetam: adquin heres si post restitutionem soluat, repetet: non ob aliud, quam quod ab eo in me naturalis obligatio translata intellegitur.
後見人の承諾なしに金銭が貸し付けられていた被後見人の遺産が、あの元老院議決に基づいて私に返還された場合、もし私が債権者に支払うなら、私は返還を求めない。 しかし、もし相続人が返還後に支払うなら、彼は返還を求めることになる。 これは、彼から私へと自然債務が移転したと解されるからにほかならない。
et si eius mihi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tutoris auctoritate crediderit, si soluerit mihi pupillus, non repetet: at si heredi soluerit, repetet, non repetiturus, si ante restitutionem soluisset.
そして、後見人の承諾なしに被後見人に(金銭を)貸し付けた者の遺産が私に返還され、もし被後見人が私に支払ったなら、彼は返還を求めない。 しかし、もし彼が(遺産返還後の)相続人に支払ったなら、彼は返還を求めることになる。 もし彼が返還前に支払っていたなら、返還を求めることはなかったであろうが。
§36.1.66.1Si necessarii heredes sub condicione quamuis leuissima heredes sint instituti, cui parere solent, dicendum est cogi restituere hereditatem desiderantibus his, quibus restituere rogati sunt, quia etiam necessari heredes fideicommissae hereditatis restituendae gratia condicioni parere erunt compellendi.
もし強制相続人が、たとえいかに軽微であれ、彼らが通常従うような条件のもとで相続人に指定されており、彼らが遺産を返還するよう求められている相手方がそれを望む場合、相続を強制されて遺産を返還すべきであると言わなければならない。 なぜなら、強制相続人であっても、信託された遺産を返還するために、条件に従うことを強制されることになるからである。
§36.1.66.2Si quis rogatus restituere hereditatem decessit, antequam eam restituat, heres eius poterit hereditatem restituere et ex Trebelliano senatus consulto transeunt actiones.
もし遺産を返還するよう求められた者が、それを返還する前に死亡した場合、彼の相続人が遺産を返還することができ、トレベッリウス元老院議決に基づいて訴権が移行する。
sed si duo ei heredes extitissent, uti quisque restituisset, pro ea parte transituras actiones: nam et si ipse partem restituisset, pro parte interim transituras uerius est.
しかし、もし彼に二人の相続人がいた場合、各自が返還したのに応じて、その割合において訴権が移行することになる。 なぜなら、被相続人自身が一部を返還していた場合でも、差し当たりその割合において(訴権が)移行すると考えるのがより正しいからである。
sed et si plures heredes extiterunt ei, qui rogatus est restituere hereditatem, si quidam interim restituerint, uel cum ei, cui restitui debuit, plures heredes extiterint: ut cui restituta erit, is pro ea parte ex hoc senatus consulto habebit actiones.
また、遺産を返還するよう求められた者に複数の相続人がおり、そのうちの数人が差し当たり返還した場合、あるいは、返還を受けるべき相手方に複数の相続人がいた場合でも同様であり、返還を受けた者が、その割合においてこの元老院議決に基づき訴権を持つことになる。
§36.1.66.3Si patronus ex parte debita heres institutus rogatus fuerit eam liberis exheredatis defuncti liberti restituere, si sua sponte adierit, erit Falcidiae locus, si coactus, in solidum transibunt actiones ex hoc senatus consulto.
もしパトロヌスが、義務的割合(法定取得分)について相続人に指定され、それを亡き被解放自由人の相続から廃除された子供たちに返還するよう求められた場合、もし彼が自発的に相続を承認したならファルキディウス法の適用余地があるが、もし強制されたなら、この元老院議決に基づき訴権はすべて移行する。

語釈・文法注

  1. 36.1.66.prnon repetiturus, si ante restitutionem soluisset — 未来分詞 `repetiturus`(`esset`が省略されている)は、過去の反実仮想の帰結(「返還請求しなかったであろうに」)を表しており、`si... soluisset`(もし支払っていたならば)という過去完了接続法の条件節に対応している。
  2. 36.1.66.1desiderantibus his, quibus restituere rogati sunt — `desiderantibus his` は「信託受取人(彼らが遺産を返還するよう求められている相手方、すなわち `his, quibus...`)が請求する場合」を意味する独立奪格である。主句の受動態不定詞 `cogi`(強制される)にかかる実質的な条件・状況を表す。
  3. 36.1.66.3ex parte debita — パトロヌス(解放者)が被解放自由人の遺産に対して法律上保障されている法定留保分(debita portio)を指しており、この留保分に関して相続人に指定された文脈であることを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.66.pr-36.1.66.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.66.pr-36.1.66.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。