[IDEM libro nono decimo quaestionum. ] §36.1.54.prSi res aliena Titio legata fuerit isque domino rei herede instituto petierit, ut hereditatem Maeuio restituat, Maeuius legatum inutiliter petet: non enim poterit consequi, quod ad institutum, id est rei dominum peruenire non poterat.
[同[著者]、『質問録』第19巻] 他人の物がティティウスに遺贈され、彼が、その物の所有者である指定相続人に対し、遺産をマエウィウスに返還するよう求めた場合、マエウィウスは遺贈された物を無効に請求することになる。 なぜなら、指定相続人、すなわち物の所有者へと帰属することのできなかったものを、獲得することはできないからである。
§36.1.54.1Seruus ab altero ex heredibus libertatem, ab altero fideicommissum hereditatis accepit.
ある奴隷が、相続人の一方から自由を、他方から遺産の遺託を受け取った。
si neuter adire uelit, nullae praetoris partes erunt, quia neque propter solam libertatem compellitur adire neque is, a quo libertas data non est, propter eum, quinondum liber est, ut adeat, compellitur: et senatus consulto locus est, cum ab omnibus directa, uel fideicommissa libertas ab eo datur a quo hereditas quoque relinquitur.
もしどちらの相続人も相続を承認しようとしないなら、法務官が介入する余地はない。 なぜなら、自由のみを理由としては相続を承認するよう強制されないし、自由を与えなかった方の相続人は、いまだ自由の身でない者のために承認するよう強制されないからである。 そして、元老院議決の適用があるのは、すべての人から直接に自由が与えられている場合、あるいは、遺言信託による自由が、遺産をも残した者から与えられている場合である。
sed si forte is, a quo libertas data est, portionem suam repudiauit uel condicione exclusus est, cum portio eius ad alterum peruenerit, defendi poterit adire cogendum: quid enim interest, quo iure debitor libertatis et hereditatis idem esse coeperit?
しかし、もし仮に自由を与えた方の相続人が自己の相続分を放棄したか、あるいは条件によって排除され、その相続分が他方の相続人に帰属した場合には、その他方の相続人は承認を強制されるべきであると主張されうる。 なぜなら、いかなる法的根拠によって、自由の債務者と遺産の債務者が同一人になったのか、何の違いもないからである。