Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.2.22.pr-35.2.22.4

共同相続人間および債務免除における法定留保分

5467 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ティティアの遺言における共同相続人間でのファルキディウス法の適用問題、奴隷を相続人に指定した場合の遺贈と遺言信託の清算順位、および債務免除の遺贈におけるファルキディウス法の計算方法について論じられている。

[IDEM libro septimo decimo quaestionum.
[同じく、疑義集第17巻。
] §35.2.22.prNesennius Apollinaris Iulio Paulo.
] ネセンニウス・アポリナリスからユリウス・パウルスへ。
Ex facto, domine, species eiusmodi incidit.
主よ、事実から以下のような事例が生じました。
Titia filias suas tres numero aequis ex partibus scribsit heredes et a singulis legata inuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus.
ティティアは三人の娘たちを等しい割合で相続人に指定し、各人から互いに遺贈を与えましたが、そのうちの一人から、彼女の共同相続人たちに対しても部外者に対しても、ファルキディウス法が適用される余地があるような仕方で遺贈を課しました。
quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falcidia et, si non possit uel doli exceptione summouenda est, quemadmodum aduersus extraneos computatio Falcidiae iniri possit.
私は尋ねます。 彼女自身も遺贈を受け取った相手である共同相続人たちに対して、彼女はファルキディウス法を主張できるでしょうか。 また、もし主張できない、あるいは悪意の抗弁によって退けられるべきであるなら、部外者に対してファルキディウス法の計算はどのように行われるべきでしょうか。
respondi: id quidem, quod a coherede legatorum nomine percipitur, non solet legatariis proficere, quo minus Falcidiam patiantur: sed cum is qui legatum praestaturus est ab eodem aliquid ex testamento petit, non est audiendus desiderans uti aduersus eum Falcidiae beneficio, si id quod percepturus est ex uoluntate testatoris suppleat, quod deducere desiderat.
私は回答した。 共同相続人から遺贈の名目で受け取るものそれ自体は、通常、受遺者たちがファルキディウス法による減額を免れることには役立たない。 しかし、遺贈を提供する義務を負う者が、同一の者から遺言に基づいて何かを請求する場合、もし彼が受け取る予定のものが、彼が差し引くことを望んでいる分を遺言者の意思に基づいて補うのであれば、その相手に対してファルキディウス法の恩恵を利用することを望む彼の主張は聞き入れられるべきではない。
plane ceteris legatariis non uniuersum, quod coheredi praestat, imputabit, sed quantum daturus esset, si nihil ab eo perciperet.
明らかに、その他の受遺者たちに対しては、彼が共同相続人に提供するもののすべてを算入するのではなく、もし彼から何も受け取らなかったとすれば与えるであろう額を算入することになる。
§35.2.22.1Seruo herede instituto si a domino fideicommissa, a seruo legata data sunt, prius ratio legatorum habenda est, deinde ex eo quod superest fideicommissorum.
奴隷が相続人に指定され、主人から遺言信託が、奴隷から遺贈が与えられた場合、まず遺贈の計算が行われ、次いでその残額から遺言信託の計算が行われなければならない。
dominus enim ideo tenetur, quod ad eum peruenit: peruenit autem, quod deductis legatis superest.
なぜなら、主人は彼に帰属した範囲においてのみ義務を負うからであり、遺贈が控除された後に残るものが彼に帰属するからである。
plane Falcidiam exercet.
明らかに、彼はファルキディウス法を主張する。
§35.2.22.2Sed et si dominus omissa hereditatis aditione seruum sibi substitutum adire iussit, prius erogantur quae ab ipso domino data sunt, tunc eorum quae a seruo relicta sunt ratio initur, si patitur Falcidia.
しかしまた、主人が相続の引き受けを放棄して、自分の代わりに指定された奴隷に引き受けるよう命じた場合、まず主人自身から与えられたものが支払われ、次いで、もしファルキディウス法が許容するならば、奴隷によって遺されたものの計算が行われる。
§35.2.22.3Si debitori liberatio legata sit, quamuis soluendo non sit, totum legatum computetur, licet nomen hoc non augeat hereditatem nisi ex euentu.
債務者に免除が遺贈された場合、たとえ彼に支払能力がないとしても、この債権が結果次第でなければ相続財産を増加させないとしても、遺贈の全体が計算されるべきである。
igitur si Falcidia locum habeat, hoc plus uidebitur legatum, quod huic legatum esset: cetera quoque minuentur legata per hoc et ipsum hoc per alia;
したがって、もしファルキディウス法が適用されるなら、この債務者に遺贈された部分が、それだけ多く遺贈されたとみなされる。 これによって他の遺贈も減額され、またこの遺贈自体も他の遺贈によって減額される。
capere enim uidetur eo, quod liberatur.
なぜなら、彼は免除されることによって、受け取っているとみなされるからである。
§35.2.22.4Sed si alii hoc nomen legetur, nullum legatum erit nec ceteris contribuetur.
しかし、もしこの債権が他の者に遺贈される場合、何らの遺贈ともならず、他の遺贈のために案分負担されることもない。

語釈・文法注

  1. §35.2.22.prquo minus Falcidiam patiantur — 接続詞 `quo minus`(または `quominus`)は、妨害・阻止・予防を意味する表現(ここでは `non... proficere` 「〜の役には立たない」、すなわち「〜を防ぐことにはならない」)の後に続き、「〜しないように」「〜することを免れるように」という目的・結果的な従属節を導く。`patiantur` は接続法能動態三人称複数形。
  2. §35.2.22.3soluendo non sit — 与格 `soluendo`(動名詞)を用いた `soluendo esse` は、「支払能力がある」(資力がある)を意味する法的な慣用表現。ここでは譲歩の接続詞 `quamuis` に導かれて接続法 `non sit` となり、「たとえ債務者に支払能力がないとしても」という意味になる。
  3. §35.2.22.3nomen — ここでの `nomen` は一般的な「名前」ではなく、帳簿上の項目、すなわち「債権」を意味する法的な専門用語である。債務者(debitori)に対する債権の免除(liberatio)が遺贈された文脈であるため、この語が「債権」として解釈される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.2.22.pr-35.2.22.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.2.22.pr-35.2.22.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。