[IDEM libro uicesimo tertio ad Sabinum. ] §35.1.10.prHaec condicio 'filiae meae cum 'nubserit' talis est, ut qui testatus est impleri solummodo condicionem uoluerit, non satis egerit quando: et ideo et si uiuo testatore nupserit post testamentum factum, inpleta condicio uidetur, praesertim cum condicio haec talis est, ut semel impleri debeat.
[同人、サビヌス註釈書第二十三巻] 「私の娘が結婚した時に」というこの条件は、遺言をした者が単に条件が成就されることだけを望み、それがいつであるかについては十分に問うていない、というものである。 したがって、遺言の作成後、遺言者が生存している間に娘が結婚したとしても、条件は成就されたとみなされる。 特にこの条件は、一度だけ成就されればよい性質のものだからである。
sed enim non omnes coniunctiones implent condicionem: puta enim nondum nubilis aetatis in domum mariti deducta non paruit condicioni.
しかしながら、すべての結びつきが条件を満たすわけではない。 たとえば、まだ結婚適齢期に達していない娘が夫の家に連れて行かれたとしても、条件に従ったことにはならない。
sed et si ei coniuncta sit, cuius nuptiis ei interdictum sit, idem dicemus.
また、彼女との結婚が禁止されている相手と結ばれた場合にも、同様に言うべきである。
an tamen nubendo postea parere condicioni possit, quasi non nubserit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectam condicione: benigne tamen dicendum est nondum impletam condicionem defectam.
しかし、その後に結婚することによって、まるで以前に結婚していなかったかのように条件に従うことができるかについては、疑義が生じうる。 もし遺言者が最初の婚姻の絆を念頭に置いていたのであれば、条件は不成就になったと私は考えるが、好意的に解釈するならば、条件はまだ成就されていないだけで、不成就になったわけではないと言うべきである。
§35.1.10.1Si sic legatum sit 'si nauis ex Asia uenerit' et ignorante testatore nauis uenerit testamenti facti tempore, dicendum pro impleta haberi.
もし「船がアジアから来たならば」というように遺贈されており、遺言者の知らぬ間に、遺言作成の時点で船が到着していたならば、条件は成就されたものとみなすべきである。
et si cui sic legatum est 'cum pubes erit', simili modo hoc erit dicendum.
また、誰かに「彼が成人した時に」というように遺贈された場合にも、同様に解釈されるべきである。