Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §34.3.8.pr-34.3.8.7

第三者債務の免除遺贈と請求猶予および免責の範囲

5208 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ポンポニウスは、相続人や第三者の債務者の免除に関する遺贈の有効性を論じ、請求禁止期間中の利息・違約金の扱い、個人に限定された免除の不承継、対物的な免除の解釈、さらに会計報告義務、故意による責任免除の除外、寄託や使用貸借等の契約相手に対する免除の有効性を提示する。

[POMPONIUS libro sexto ad Sabinum. ] §34.3.8.prNon solum nostrum debitorem, sed et heredis et cuiuslibet alterius ut liberetur, legare possumus.
私たちは、自分自身の債務者だけでなく、相続人の債務者や他の誰の債務者であっても、その者が解放されるようにと遺贈することができる。
§34.3.8.1Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus debebit, et, si debitor decesserit, ab herede eius intra id tempus peti non poterit.
相続人は、一定の期間、債務者に対して請求を行わないようにと義務づけられ得る。 しかし、疑いなく、相続人はその期間内に彼を完全に解放する義務はないであろう。 そして、もし債務者が死亡したとしても、その期間内は彼の相続人に対して請求することはできないであろう。
§34.3.8.2Illud uidendum est, an eius temporis, intra quod petere heres uetitus sit, uel usuras uel poenas petere possit.
相続人が請求を禁じられている期間の、利息または違約金を請求できるかどうかが検討されるべきである。
et Priscus Neratius existimabat committere eum aduersus testamentum, si petisset: quod uerum est.
そしてプリスクス・ネラティウスは、もし相続人が請求したならば、遺言に違背することになると考えていたが、これは正しい。
§34.3.8.3Tale legatum: 'heres meus a solo Lucio Titio ne petito' ad heredem Lucii Titii non transit, si nihil uiuo Lucio Titio aduersus testamentum ab herede, eo quod ab eo exigere debitum temptauit, sit commissum: quotiens enim cohaeret personae id quod legatur, ueluti personalis seruitus, ad heredem eius non transit, si non cohaeret, transit.
「私の相続人はルキウス・ティティウス本人からのみ請求してはならない」というような遺贈は、ルキウス・ティティウスの生存中に、相続人が彼から債務を取り立てようと試みたことによる遺言違背が相続人によって何も行われなかったならば、ルキウス・ティティウスの相続人には承継されない。 なぜなら、遺贈されるものが、たとえば人的役権のように個人に密着している場合にはいつでも、その者の相続人には承継されず、密着していない場合には承継されるからである。
§34.3.8.4Si uerba liberationis in rem sint collata, pro eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere uetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil ualeat, atque non esset ualitura ipsius debitoris persona non comprehensa.
もし免除の文言が対物的(事柄に関するもの)に表現されているならば、相続人がその債務者およびその相続人から請求することを禁じられたのと同様であり、その結果、相続人の追加は、債務者自身が言及されていなかったならば効力を持たなかったであろうのと同様に、何ら特別な効力を持たない。
§34.3.8.5Is, qui reddere rationes iussus sit, non uidetur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus.
会計報告を提出するよう命じられた者は、会計報告を提示することなしに残高を返還したとしても、履行したとは見なされない。
§34.3.8.6Si heres uetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non uidetur obligatio ei praelegata, quae dolo uel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id uidetur sensisse.
もし相続人が、被相続人の事務を管理した者に対して訴えを提起することを禁じられているならば、その事務を管理した者の故意または詐欺によって生じた義務は、彼に予め遺贈されたとは見なされない。 そして遺言者もそのように意図したと見なされる。
ideo si heres negotiorum gestorum egisset, agens procurator ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest.
それゆえ、もし相続人が事務管理の訴えを提起したとしても、不確定な給付に関する遺言に基づく訴えを提起する代理人は、悪意の抗弁によって排除され得る。
§34.3.8.7Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero pignoriue dedero uel ei quem ex furtiua causa mihi dare oportet.
また、私が物を寄託した相手、使用貸借した相手、質権として与えた相手、あるいは盗みの原因に基づいて私に給付する義務がある相手に対しても、免除は有効に遺贈される。

語釈・文法注

  1. §34.3.8.prut liberetur — 接続法現在受動態の3人称単数。主節の動詞 legare(遺贈する)が従える目的節、または名詞節(〜が解放されるように)を導く。文脈上、先行する nostrum debitorem 以下の対格名詞句全体を実質的な目的語としつつ、その法的な目的を示す役割を果たしている。
  2. §34.3.8.2eius temporis — 指示代名詞 is の女性属格形 eius と、名詞 tempus の単数属格 temporis の結合。後続の usuras uel poenas(利息または違約金)を修飾する「時間の属格」または「関係の属格」であり、「請求を禁じられているその期間に対応する(あるいはその期間に発生する)」という意味を表す。関係節 intra quod... がこれを修飾している。
  3. §34.3.8.3eo quod ab eo exigere debitum temptauit — 接続詞 eo quod(〜という理由によって)に導かれる原因節。または、前文の nihil commissum sit(何も違反がなされなかった)に対する、具体的な「行為の内容」を説明する同格的・手段的奪格句(eo)を伴う名詞節としての解釈も可能。ここでは「相続人が彼から債務を回収しようと試みたことによって」という理由を示す。
  4. §34.3.8.6procurator ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest — ここで 'procurator'(代理人・管理人)は、被相続人の事務を管理した者(qui negotia defuncti gesserit)を指す。'ex testamento incerti' は「不確定な給付の遺言に基づく(訴え)」を意味し、遺言による免除の有効性を争う、あるいはその履行を求める訴訟を指す。不法行為(故意・詐欺)による義務は免除の対象外であるため、これを免除させようとする者(procurator)は悪意の抗弁(exceptione doli mali)により退けられる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §34.3.8.pr-34.3.8.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.3.8.pr-34.3.8.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。