[ULPIANUS libro uicesimo quinto ad Sabinum. ] §30.1.53.prQuid ergo, si maiorem quantitatem a substituto reliquit? quod excedit, hoc erit, quod a substituto relictum est: quod uero concurrit cum summa superioribus tabulis inscripta, inde debebitur.
[ウルピアーヌス『サビヌス註釈』第25巻] では、もし[家父が]代替相続人から[以前より]大きな額を遺した場合はどうなるか? 超過する部分、これが代替相続人から遺されたものとなる。 しかし、先の書板に記された額と合致する部分については、そこから債務となるであろう。
§30.1.53.1Sed si repetierit legatum cum alio, forte fundum mihi legauerat ab impubere, repetiit hunc ab impuberis herede mihi et Seio, repetitio haec efficiet, ut pars mihi debeatur.
しかし、もし彼が他の人と共に遺贈を重ねて請求した場合――たとえば、私に対して未成年者から土地を遺贈しており、未成年者の相続人からこの土地を私とセイウスに対して重ねて請求した(反復した)場合、この重ねての請求は、私に対して[土地の]一部が債務となる、という結果をもたらす。
§30.1.53.2Si quis duos heredes scripserit et damnauerit unumquemque solidam rem legatario praestare, idem est atque si duobus testamentis legatum esset: nam et si mihi et filio uel seruo meo esset eodem testamento legatum, sine dubio ualeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit.
もしある人が二人の相続人を指定し、その各々に対して、受遺者に同一の物を丸ごと給付することを義務づけた場合、これは二つの遺言で遺贈された場合と同様である。 なぜなら、もし同一の遺言で私と、私の息子または奴隷に対して遺贈がなされていた場合でも、疑いなく両方の遺贈が有効となるからである。 ユリアヌスにおけるマルケルスもそう付け加えているように。
§30.1.53.3Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicendum erit eum ex testamento non teneri.
もし相続人が、遺贈された奴隷を、その犯罪のために(すなわち、そうされて当然であるのに)殺したならば、彼は遺言に基づく義務を負わないと言うべきであることは疑いない。
§30.1.53.4Sed si noxae dedit, an teneatur, quia potest redimere? et puto teneri.
しかし、もし[相続人がその奴隷を]加害引き渡しにした場合、[その奴隷を]買い戻すことができるのであるから、[相続人は]義務を負うであろうか? そして私は、義務を負うと考える。
§30.1.53.5Sed si animal legatum occiderit, puto teneri, non ut carnem praestet uel cetera λείψανα, sed ut praestet pretium, quanti esset, si uiueret.
しかし、もし[相続人が]遺贈された動物を殺した場合には、肉やその他の残骸を給付するためではなく、もし生きていたならばいくらであったかという価格を給付するために、[相続人は]義務を負うと私は考える。
§30.1.53.6Item si aedes legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere.
同様に、もし[相続人が]遺贈された建物を、生じうる損害のために[隣人によって]占有されるがままにした場合、私は彼が義務を負うと考える。 なぜなら、彼は[あらかじめ]担保を提供するべきだったからである。
§30.1.53.7Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset uel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an uero teneatur, ut pretium loci praestet? et si quidem ipse pater familias illo inferri uoluit, ex testamento non tenebitur: quod si heres intulit suo arbitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio inferri uoluit uel pretium loci legatario offerri.
しかし、もし[相続人が]死者を埋葬して、遺贈された場所を宗教的な場所にしてしまった場合――もしそれが家父(被相続人)を埋葬したのであり、かつ他の場所に埋葬することができなかったか、あるいはそれほど好都合な場所を持っていなかったならば、[相続人は]遺言に基づく義務を負わない。 しかし、その場所の価格を給付する義務はあるだろうか? もし家父自身がそこに埋葬されることを望んでいたのであれば、[相続人は]遺言に基づく義務を負わない。 しかし、もし相続人が自らの判断で埋葬したのであるなら、相続財産の中にそこから価格が支払われるべき財源がある限り、[価格を]給付しなければならない。 なぜなら、遺贈した遺言者は、他の場所に埋葬されることを望んだか、あるいはその場所の価格が受遺者に提供されることを望んだはずだからである。
§30.1.53.8Item si seruum non ipse occidit, sed compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium eum praestare: quod si sua mala mente ad hoc processit, cessabit aestimatio.
同様に、もし彼自身が奴隷を殺したのではなく、奴隷を唆して犯罪を行わせ、その結果他人に殺されるか、刑罰に処されるようにした場合、彼がその価格を給付するのがきわめて公平である。 しかし、もし[奴隷が]彼自身の邪悪な意思によってそうした行動に至ったのであれば、評価額の支払いは行われない。
§30.1.53.9Seruus legatus si ab hostibus captus sit sine dolo heredis, non praestabitur, si dolo, praestabitur.
遺贈された奴隷が、相続人の故意なしに敵に捕らえられた場合は、給付されない。 もし故意があったならば、給付される。