Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §3.2.1.pr

告示に基づく不名誉の宣告対象者の要件

459 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

政務官の告示に基づき、不名誉除隊、舞台出演、売春周旋、虚偽告訴、特定の信義則訴訟での敗訴、未亡人の早期再婚に関与した者など、不名誉(インファミア)に処される対象者の条件が列挙されている。

[IULIANUS libro primo ad edictum. ] §3.2.1.prPraetoris uerba dicunt: 'Infamia notatur qui ab exercitu ignominiae causa ab imperatore eoue, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit: qui artis ludicrae pronuntiandiue causa in scaenam prodierit: qui lenocinium fecerit: qui in iudicio publico calumniae praeuaricationisue causa quid fecisse iudicatus erit: qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uirum moris est, antequam uirum elugeret, in matrimonium collocauerit: eamue sciens quis uxorem duxerit non iussu eius, in cuius potestate est: et qui eum, quem in potestate haberet, eam, de qua supra comprehensum est, uxorem ducere passus fuerit: quiue suo nomine non iussu eius in cuius potestate esset, eiusue nomine quem quamue in potestate haberet bina sponsalia binasue nuptias in eodem tempore constitutas habuerit.
[ユリアヌス、『告示注解』第1巻より] 政務官の言葉は次のように述べている:『次の者は不名誉を科される。 すなわち、軍隊から、不名誉を理由として、皇帝またはその件について決定する権限を有する者によって除隊された者。 見世物の技芸または発声の目的で舞台に立った者。 売春周旋業を行った者。 公判において、虚偽告訴または訴訟詐害のために何事かを行ったと判決された者。 窃盗、暴力的財産強奪、不法侵害、悪意および詐欺について、自己の名において有罪判決を受けたか、または和解した者。 組合、後見、委任、寄託について、自己の名において、反訴によらない裁判で有罪判決を受けた者。 自らの権力下にある女子を、婿の死後、彼が死亡したことを知りながら、夫の喪に服することが慣習である期間内に、彼女が夫の喪に服し終える前に婚姻に付した者。 また、その女性を喪中であることを知りながら、自らが服する権力者の命令なしに妻に娶った者。 そして、自らの権力下にある男子が、上記の規定された女性を妻に娶ることを許容した者。 あるいは、自己の名において、自らが服する権力者の命令なしに、または自らの権力下にある男子もしくは女子の名において、同一の期間に二重の婚約または二重の婚姻を成立させて維持した者。

語釈・文法注

  1. §3.2.1.prpro socio, tutelae, mandati, depositi — 「組合(員のための訴え)」を意味する前置詞句 pro socio は、それ自体で特定の訴訟呼称(actio pro socio)として機能しており、その後に続く属格名詞 tutelae(後見)、mandati(委任)、depositi(寄託)とともに、後続の iudicio(裁判・判決)に係る。これらは信義則(bona fides)に基づく法的関係から生じる訴訟であり、敗訴した場合は名誉侵害(infamia)をもたらす。
  2. §3.2.1.prnon contrario iudicio — 奪奪格名詞句。contrarium iudicium(反対訴訟、反訴)とは、主訴(directum iudicium)に対して被告(受任者や後見人など)が原告に費用償還などを求めるために起こす逆の訴えを指す。この反訴において被告が敗訴した場合には、信義則の背信という本質的な非難には当たらないため、不名誉を伴わない。よって「反訴による裁判でない」ものに限定されている。
  3. §3.2.1.preamue sciens quis uxorem duxerit — 代名詞 quis(誰か)は、ここでは先行詞を含む不定的な主語として関係代名詞 qui のように機能し、「~する誰かが」という条件的な文脈を形成している。eam(彼女を)は直前の喪中の女性を指す指示代名詞(対格女性単数)であり、uxorem duxerit(妻に娶った)の直接目的語である。sciens(知りながら)は主語 quis に一致する現在分詞で、彼女が喪中であることを知っているという悪意(主観的要件)を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §3.2.1.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:3.2.1.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。