[FLORENTINUS libro decimo institutionum.
[フロレンティヌス、法学提要第十巻。
] §29.1.24.prDiuus Traianus Statilio Seuero ita rescripsit: 'Id priuilegium, quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat testamentum factum esse, quod et sine scriptura et a non militantibus fieri potest.
] 神君トライアヌスはスタティリウス・セウェルスに次のように勅答した。 「軍役にある者たちに対して、彼らによってどのような方法でなされた遺言であれ有効とされるという、与えられているあの特権は、そもそもまず遺言が作成されたという事実が確実に明らかでなければならない、という意味で理解されるべきである。 そしてそれは、書面によらずとも、また軍役に入っていない者によってもなされうる。
si ergo miles, de cuius bonis apud te quaeritur, conuocatis ad hoc hominibus, ut uoluntatem suam testaretur, ita locutus est, ut declararet, quem uellet sibi esse heredem et cui libertatem tribuere: potest uideri sine scripto hoc modo esse testatus et uoluntas eius rata habenda est.
したがって、もし、その財産があなたのところで問題になっている軍人が、自らの意志を遺言するためにその目的で人々を呼び集め、誰を自らの相続人とすることを望むか、また誰に自由を贈るかを明らかにするように語ったのであれば、この方法によって書面によらずに遺言がなされたとみなされることが可能であり、彼の意志は有効とされるべきである。
Ceterum si, ut plerumque sermonibus fieri solet, dixit alicui: 'ego te heredem facio', aut tibi bona mea relinquo', non oportet hoc pro testamento obseruari.
しかし、会話の中でしばしば起こるように、もし彼が誰かに対して、『私はお前を相続人にする』とか『お前におれの財産を遺す』と言ったにすぎないなら、これが遺言として遵守されるべきではない。
nec ullorum magis interest, quam ipsorum, quibus id priuilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit, et per hoc iudicia uera subuertuntur'.
そして、そのような先例が認められないことは、その特権を与えられた者たち自身にとってこそ最も重要な関心事である。 そうでなければ、軍人の死後に、故人が、自分の気に入った者に財産を遺すと語るのを聞いたと主張する証人たちが容易に現れ、これによって真実の判断が覆されてしまうからである。 」