Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §27.10.7.pr-27.10.7.3

保佐人の保護義務と保証を欠く管理行為の効力

4080 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

保佐人の根本的義務である被保佐人の身体および財産の保護、保証を提供しない保佐人の行為が及ぼす訴訟上の効果、そして複数の保佐人が存在する場合における行為の有効性について論じる。

[IULIANUS libro uicesimo primo digestorum. ] §27.10.7.prConsilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi.
[ユリアヌス、学説彙纂第21巻] 保佐人の助言と尽力によって、狂者の財産だけでなく、身体および安全もまた保護されなければならない。
§27.10.7.1Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit.
精神錯乱者に選任された保佐人が、保証を提供するようにとの決定が出されたにもかかわらず、保証を立てず、それにもかかわらず彼の財産から特定の物を合法的な方法で処分した。
si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendiderit', replicatio dari debet 'aut si satisdatione interposita secundum decretum uendiderit'.
もし精神錯乱者の相続人たちが、保佐人が処分したのと同一の物について返還請求訴訟を提起し、「もし保佐人が売却したのでないならば」という抗弁が提出されるならば、「あるいは、もし決定に従って保証が立てられた上で彼が売却したのでないならば」という再抗弁が与えられなければならない。
quod si pretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit.
しかし、もし代金を受け取って保佐人が狂者の債権者たちを退かせたのであれば、悪意の再々抗弁が占有者たちを保護することになる。
§27.10.7.2Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul remouerit a bonis aliumque loco eius substituerit curatorem, et hic posterior, cum nec ipse satisdedisset, egerit cum remoto negotiorum gestorum, posteaque heredes dementis cum eodem negotiorum gestorum agant et is exceptione rei iudicatae inter se et curatorem utatur: heredibus replicatio danda erit: 'aut si is qui egit satisdederat'.
精神錯乱者の保佐人が、保証を立てず、かつ財産を悪く管理していたために、属州総督が彼を財産管理から解任し、彼の代わりに別の保佐人を交代で選任したが、この後者の保佐人も、自ら保証を立てていなかったにもかかわらず、解任された前保佐人に対して事務管理の訴えを提起し、その後、精神錯乱者の相続人たちが同じ前保佐人に対して事務管理の訴えを提起し、前保佐人が自分と保佐人との間の既判力の抗弁を用いる場合、相続人たちには「あるいは、もし訴えを提起したあの者が保証を立てていたのでないならば」という再抗弁が与えられなければならない。
sed an replicatio curatori profutura esset, iudex aestimabit: nam si curator sequens pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi uertisset, doli triplicatio obstabit.
しかし、この再抗弁が保佐人に利益をもたらすことになるかどうかは、審判人が判断するだろう。 なぜなら、もし後発の保佐人が、有罪判決から獲得した金銭を狂者の利益に充てていたならば、悪意の再々抗弁が阻止するからである。
§27.10.7.3Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare possit.
狂者の複数の保佐人のうちの一人に対して有効に弁済がなされるか、あるいは一人の保佐人が狂者の財産を処分することができるかが問われた。
respondi recte solui.
私は、有効に弁済されると回答した。
eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapiet.
また、複数の保佐人のうちの一人から狂者の土地を合法的に買い受けた者も時効取得するであろう、なぜなら弁済、売却、引渡しは、法律上の事柄というよりはむしろ事実上の事柄であり、それゆえ一人の保佐人の存在で十分だからである、というのも他方の保佐人も同意していると解されるからである。 結局のところ、もし他方の保佐人がその場に居合わせて、弁済されることを禁じ、売却や引渡しを禁じるならば、債務者は解放されず、買主も時効取得しない。

語釈・文法注

  1. 27.10.7.1exceptio ... replicatio — 訴訟において被告が提出する「抗弁(exceptio)」と、それに対して原告が提出する「再抗弁(replicatio)」の公式的表現。再抗弁の中の「aut si」は、先行する抗弁の効果を無効化するための定型的な接続詞である。
  2. 27.10.7.2egerit cum remoto negotiorum gestorum — 接続法完了の egerit、および「解任された者と」を意味する cum remoto に加え、訴訟原因(属格)として negotiorum gestorum が置かれている。これは「事務管理の訴え(actio negotiorum gestorum)を提起する」という構成を示す。
  3. 27.10.7.3uenire — 動詞 ueneo(売却される、売れる)の現在不定詞。uendo(売却する)の受動的対応語(半受動詞)であり、solui(弁済される)や tradi(引き渡される)という受動不定詞と並んで、受動的な意味で用いられている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §27.10.7.pr-27.10.7.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:27.10.7.pr-27.10.7.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。