[MODESTINUS libro secundo excusationum. ] §27.1.6.prἘὰν δύο ἔχοντι ἐπιτροπὰς ἄλλαι δύο ὁμοῦ ἐπαχθῶσιν, ἡ τῇ τάξει τρίτη βοηθήσει αὐτῷ εἰς τὴν ἄφεσιν τῆς τετάρτης, κἂν αὐτοκράτωρ ᾖ ὁ τὴν τετάρτην ἐγχειρίσας, ἢ τὴν τρίτην, πρὶν μέντοι γνῶναι τὰ τοῦ αὐτοκράτορος φθάσῃ προβληθεὶς εἰς ἄλλην.
[モデスティヌス『免除論』第2巻] すでに2つの後見職を持っている者に対して、別の2つが同時に課される場合、順序において3番目となるものが、4番目の免除に関して彼を助ける(免除させる)ことになる。 たとえその4番目、あるいは3番目を委託したのが皇帝であったとしても。 ただし、皇帝の決定を知る前に、彼が別のものに任命されて先を越しているならばである。
ἐὰν δὲ ἡ τάξις μὴ φαίνηται, ἀλλὰ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ αἱ δύο χειροτονίαι προτεθῶσιν ἐν διαφόροις χάρταις, οὐχ ὁ χειροτονηθείς, ἀλλὰ ὁ χειροτονήσας ἐπιλέξεται, ὁποίαν δεῖ αὐτὸν ὑποδέξασθαι.
しかし、もし順序が明らかではなく、同じ日に2つの任命が異なる書面によって提示された場合は、任命された者ではなく、任命した者が、彼がどちらを受け入れるべきかを選択するものとする。
§27.1.6.1Γραμματικοί, σοφισταὶ ῥήτορες, ἰατροὶ οἱ περιοδευταὶ καλούμενοι ὥσπερ τῶν λοιπῶν λειτουργιῶν οὕτως δὲ καὶ ἀπὸ ἐπιτροπῆς καὶ κουρατορίας ἀνάπαυσιν ἔχουσιν.
文法家、ソフィスト、修辞学者、およびいわゆる巡回医師は、他の公共義務と同様に、後見や補佐からも免除を有する。
§27.1.6.2Ἔστιν δὲ καὶ ὁ ἀριθμὸς ῥητόρων ἐν ἑκάστῃ πόλει τῶν τὴν ἀλειτουργησίαν ἐχόντων, καὶ αἱρέσεις τινὲς προσκείμεναι τῷ νόμῳ, ὅπερ δηλοῦται ἐξ ἐπιστολῆς Ἀντωνίνου τοῦ Εὐσεβοῦς γραφείσης μὲν τῷν κοινῷ τῆς Ἀσίας, παντὶ δὲ τῷ κόσμῳ διαφερούσης, ἧς ἐστὶν τὸ κεφάλαιον τοῦτο ὑποτεταγμένον·
また、各都市において免除を有する修辞学者の数、および法に付加されたいくつかの条件が存在する。 これは、アントニヌス・ピウスがアジアの共同体に宛てて書き、全世界に適用される書簡から明らかであり、その要旨は以下に付記されている通りである。
Αἱ μὲν ἐλάττους πόλεις δύνανται πέντε ἰατροὺς ἀτελεῖς ἔχειν καὶ τρεῖς σοφιστὰς καὶ γραμματικούς τοὺς ἴσους·
すなわち、小都市は5人の免税医師、3人のソフィスト、および同数の文法家を持つことができる。
αἱ δὲ μείζους πόλεις ἑπτὰ τοὺς θεραπεύοντας, τέσσαρας τοὺς παιδεύοντας ἑκατέραν παιδείαν·
中都市は7人の治療者、両方の教育を教える者をそれぞれ4人ずつ。
αἱ δὲ μέγισται πόλεις δέκα ἰατροὺς καὶ ῥήτορας πέντε καὶ γραμματικοὺς τοὺς ἴσους.
大都市は10人の医師、5人の修辞学者、および同数の文法家。
ὑπὲρ δὲ τοῦτον τὸν ἀριθμὸν οὐδὲ ἡ μεγίστη πόλις τὴν ἀτέλειαν παρέξει.
この数を超えては、最大都市であっても免除を与えることはできない。
εἰκὸς δὲ τῷ μὲν μεγίστῳ ἀριθμῷ χρήσασθαι τὰς μητροπόλεις τῶν ἐθνῶν, τῷ δὲ δευτέρῳ τὰς ἐχούσας ἀγορὰς δικῶν, τῷ δὲ τρίτῳ τὰς λοιπάς.
属州の首都が最大数を使用し、裁判集会のある都市が第2の数を使用し、残りの都市が第3の数を使用するのが適当である。
Τοῦτον τὸν ἀριθμὸν ὑπερβαίνειν §27.1.6.3μὲν οὐκ ἔξεστιν οὔτε ψηφίσματι βουλῆς οὔτε ἄλλῃ τινὶ παρεγρέσει, ἐλαττοῦν δὲ ἔξεστιν, ἐπειδήπερ ὑπὲρ τῶν πολιτικῶν λειτουργιῶν φαίνεται τὸ τοιοῦτο γινόμενον.
この数を超えることは、市参事会の決議によっても、他のいかなる例外措置によっても許されないが、これを減じることは許される。 なぜなら、そのようなことは都市の公共義務のために行われると思われるからである。
§27.1.6.4Καὶ μέντοι οὐκ ἄλλως τὴν ἀλειτουργησίαν ταύτην καρπώσονται, ἐὰν μὴ δόγματι βουλῆς ἐνκαταλεγῶσιν τῷ ἀριθμῷ τῷ συγκεχωρημένῳ καὶ περὶ τὸ ἔργον ὀλιγώρως μὴ ἔχωσιν. Καὶ φιλοσόφους δὲ ἀπολελύεσθαι
そしてさらに、彼らが市参事会の決議によって認められた定員の中に登録され、かつその職務を怠っていないのでなければ、この免除を享受することはできない。
§27.1.6.5ἐπιτροπῶν Παῦλος γράφει οὕτως·
また、哲学者も免除されると、後見から免除されるとパウルスは次のように書いている。
Philosophi oratores grammatici, qui publice iuuenibus prosunt, excusantur a tutelis.
「公に若者に貢献している哲学者、修辞学者、文法家は、後見から免除される。
§27.1.6.6Nam et Ulpianus libro quarto de officio proconsulis ita scribit: Sed et reprobari medicum posse a republica, quamuis semel probatus sit, imperator noster cum patre Laelio Basso rescripsit.
」ウルピアヌスも『プロコンスルの職務について』第4巻において次のように書いているからである。 「しかし、一度承認されたとしても、医師は公共によって不合格とされ得ると、我々の皇帝はその父とともにラエリウス・バッススに答答した。
§27.1.6.7Περὶ δὲ τῶν φιλοσόφων ἡ αὐτὴ διάταξις τοῦ Πίου οὕτω λέγει·
」哲学者に関しては、ピウスの同じ勅法がこのように述べている。
Φιλοσόφων δὲ οὐκ ἐτάχθη ἀριθμὸς διὰ τὸ σπανίους εἶναι τοὺς φιλοσοφοῦντας·
「哲学者の数は定められていない。 哲学を修める者はまれだからである。
οἶμαι δὲ ὅτι οἱ πλούτῳ ὑπερβάλλοντες ἐθελονταὶ παρέξουσιν τὰς ἀπὸ τῶν χρημάτων ὠφελείας ταῖς πατρίσιν·
富において際立っている者は、自発的に金銭的な利益を祖国に提供するであろうと私は考える。
εἰ δὲ ἀκριβολογοῖντο περὶ τὰς οὐσίας, αὐτόθεν ἤδη φανεροὶ γενήσονται μὴ φιλοσοφοῦντες.
しかし、もし彼らが自らの資産について細かく詮索するならば、彼らが哲学者ではないことはただちに明らかになるであろう。 」