[IDEM libro trigesimo quinto ad edictum. ] §26.7.7.prTutor, qui repertorium non fecit, quod uulgo inuentarium appellatur, dolo fecisse uidetur, nisi forte aliqua necessaria et iustissima causa allegari possit, cur id factum non sit.
[同著者、告示解釈書第35巻] 財産目録(一般にインウェンタリウムと呼ばれる)を作成しなかった後見人は、故意にそれを行わなかったとみなされる。 ただし、なぜそれが作成されなかったのかについて、何か不可避かつ極めて正当な理由を主張できる場合は別である。
si quis igitur dolo inuentarium non fecerit, in ea condicione est, ut teneatur in id quod pupilli interest, quod ex iureiurando in litem aestimatur.
したがって、もし誰かが故意に財産目録を作成しなかった場合、その者は被後見人の利益の額について責任を負う立場に置かれ、その額は訴訟における宣誓に基づいて評価される。
nihil itaque gerere ante inuentarium factum eum oportet, nisi id quod dilationem nec modicam exspectare possit.
それゆえ、彼は財産目録が作成される前には、いかなる管理行為も行うべきではない。 ただし、ほんのわずかな遅延すら猶予し得ないものは例外である。
§26.7.7.1Si tutor cessauerit in distractione earum rerum quae tempore depereunt, suum periculum facit: debuit enim confestim officio suo fungi.
もし後見人が、時間の経過とともに滅失する物品の売却を怠った場合、みずからの危険を負う。 なぜなら、彼は直ちにその任務を果たすべきだったからである。
quid si contutores exspectabat uel differentes uel etiam uolentes se excusare, an ei ignoscatur? et non facile ignoscetur: debuit enim partibus suis fungi non quidem praecipiti festinatione, sed nec moratoria cunctatione.
もし彼が、遅延しているか、あるいは辞退することを望んでいる共同後見人たちを待っていたのだとすれば、彼は免責されるだろうか。 そして、容易には免責されないだろう。 なぜなら、彼は大慌てな性急さによるのでもなく、かといって引き延ばすような躊躇によるのでもないやり方で、みずからの役割を果たすべきだったからである。
§26.7.7.2Competet aduersus tutores tutelae actio, si male contraxerint, hoc est si praedia comparauerint non idonea per sordes aut gratiam.
後見人らが不当な契約を結んだ場合、すなわち、私利または情実によって不適当な土地を購入した場合、彼らに対して後見訴訟が認められる。
quid ergo si neque sordide neque gratiose, sed non bonam condicionem elegerint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere.
では、私利のためでも情実のためでもなく、ただ良くない条件を選択してしまった場合はどうだろうか。 この点に関して、彼らは重大な過失のみについて責任を負うべきである、と正しく言えるであろう。
§26.7.7.3Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient in usuras conueniri: quamquam enim a praetore cogi eos oportet ad comparandum, tamen, si cessent, etiam usuris plectendi sunt tarditatis gratia, nisi si per eos factum non est quo minus compararent.
もし金銭の寄託ののち、後見人らが土地の購入を怠った場合、彼らは利息の支払いを求めて訴えられ始める。 なぜなら、彼らは購入するようプラエトルによって強制されるべきではあるが、それでもなお怠るなら、遅延のために利息によっても処罰されるべきだからである。 ただし、彼らのせいで土地を購入できなかったのではない場合は別である。
§26.7.7.4Pecuniae, quam in usus suos conuerterunt tutores, legitimas usuras praestant, sed hoc ita demum, si euidenter doceantur pecuniam in usus suos conuertisse: ceterum non utique qui non faenerauit uel non deposuit, in suos usus uertit, et ita diuus Seuerus decreuit.
後見人らは、自己の用途に転用した金銭について法定利息を支払う。 しかし、これは彼らが金銭を自己の用途に転用したことが明白に証明される場合に限られる。 なぜなら、貸し付けを行わなかった者、あるいは寄託しなかった者が、必ずしも自己の用途に転用したとは言えないからであり、神君セウェルスもそのように裁定した。
doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse.
したがって、自己の用途に金銭を転用したことが証明されなければならない。
§26.7.7.5Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas usuras praestabit, quas patri promiserat.
被後見人の父の債務者であり、その後に自分自身に対して支払わなかった者については、自己の用途に転用したとは解釈しない。 なぜなら、この者は父に対して約束していた利息を支払うことになるからである。
§26.7.7.6Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus ceterorum nominum periculum.
もし後見人が被後見人の金銭を自己の名義で貸し付けた場合、被後見人が他の貸付名義の危険を引き受ける場合にのみ、彼は受け取った利息を支払うよう強制される。
§26.7.7.7Si deponi oporteat pecunias ad praediorum comparationem, si quidem factum est, usurae non current: sin uero factum non est, si quidem nec praeceptum est, ut deponantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est.
もし土地の購入のために金銭が寄託されるべき場合、それが実際になされたなら、利息は発生しない。 しかし、もしなされなかった場合、寄託すべきとの命令すらなされていなかったならば、被後見人利息が支払われる。 もし命令がなされていたにもかかわらず怠られたならば、利息の割合について検討されるべきである。
et solent praetores comminari, ut, si non fiat depositio uel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognoscet, decretum praetoris sequetur.
そしてプラエトルらは、寄託が行われない場合、あるいはどれほど遅れて行われるかに応じて、法定利息が支払われるべきであると脅すのが常である。 したがって、もし脅しが介在していたならば、いつか審理を行う裁判官はプラエトルの決定に従う。
§26.7.7.8Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione.
プラエトルらは、被後見人を養育するために自分のもとには何もないと否定する後見人らに対しても同じことを行うのが常である。 すなわち、彼らの手元にあることが明らかになったものについては何であれ、その極めて重い利息が支払われるようにすること。 そして、裁判官が他の罰の追加とともにこれを追及すべきであることは明白である。
§26.7.7.9Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet.
しかし、残額については被後見人利息が支払われなければならない。
§26.7.7.10Quae autem sunt pupillares usurae, uidendum est.
ところで、被後見人利息とは何であるかについて検討されなければならない。
et apparet hanc esse formam usurarum, ut eius quidem pecuniae, quam quis in usus suos conuertit, legitimam usuram praestet.
そして、この利息の方式は次のようなものであることが明らかである。 すなわち、自己の用途に転用した金銭については法定利息を支払うということ。
sed et si negauit apud se esse pecuniam et praetor pronuntiauit contra eum, legitimas soluere debebit, uel si moram depositioni fecit et praetor irrogauit ei legitimas.
しかしまた、もし彼が自分の手元に金銭があることを否定し、プラエトルが彼に対して不利な決定を下した場合も法定利息を支払わなければならず、あるいは、寄託を遅延させてプラエトルが彼に法定利息を課した場合も同様である。
sed et si, dum negat aliquam quantitatem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in legitimas.
さらにまた、彼がある額の金銭が手元にあることを否定している間に、被後見人らが自らの負担を処理するために、法定利息で金銭を借入れる必要性を生じさせた場合も、彼は法定利息の責任を負う。
item si a debitoribus legitimas exegit.
同様に、もし債務者らから法定利息を徴収した場合も。
ex ceteris causis secundum morem prouinciae praestabit usuras aut quincunces aut trientes aut si quae aliae leuiores in prouincia frequentantur.
その他の原因については、属州の慣行に従って、5パーセント、または4パーセント、あるいは属州で他により低い利率が通用している場合はそれを支払う。
§26.7.7.11Usurae a tutoribus non statim exiguntur, sed interiecto tempore ad exigendum et ad collocandum duum mensum, idque in iudicio tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt.
利息は後見人らから直ちに徴収されるのではなく、徴収および投資のために2か月の期間が置かれ、これが後見関係の裁判において守られるのが常である。 しかし、この期間あるいは時間の猶予は、未成年者または若年者の貨幣を自己の用途に転用した者には与えられるべきではない。
§26.7.7.12Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortem pupillarem an usuras in usus suos conuerterint.
もし回収された利息を後見人または保佐人が自己の用途のために留保した場合、彼らはその利息をも支払うべきである。 なぜなら、被後見人の元本を自己の用途に転用したか、それとも利息を転用したかは、実にほとんど重要ではないからである。
§26.7.7.13Pecuniae, quae in arca fuit, etiam heredes curatoris tamdiu usuras praestabunt, quamdiu non interpellauerint, ut loco defuncti curator constituatur.
金庫にあった金銭については、保佐人の相続人らもまた、死亡した保佐人の代わりに保佐人が選任されるよう請求しなかった期間、利息を支払う。
§26.7.7.14Si tutor pro contutore condemnetur, an etiam in usuras condemnandus sit, quaeritur.
もし後見人が共同後見人のために敗訴宣告を受けた場合、利息の支払いをも宣告されるべきかどうかが問われる。
et placet, ut multis rescriptis continetur et Papinianus libro duodecimo quaestionum ait, etiam in usuras eum condemnandum, si suspectum facere supersedit, et quidem eas demum usuras cogendum praestare, quas etiam suae administrationis cogitur.
そして、多くの勅答に含まれ、かつパピニアヌスが『疑義集』第12巻で述べているように、もし彼が共同後見人を疑わしいとして告発するのを怠ったならば、利息についても敗訴宣告を受けるべきであり、しかもそれは、彼自身の管理においても支払うよう強制される種類の利息に限定して支払いを強制される、という見解が支持される。
§26.7.7.15Sciendum est tutorem et post officium finitum usuras debere in diem, quo tutelam restituit.
後見人は、任務が終了した後であっても、後見財産を返還した日までの利息を支払う義務があることを知るべきである。