Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §26.7.39.pr-26.7.39.18

後見終了後の管理危険と後見人の職務分担

3874 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パピニアヌスが、後見終了後の財産管理に伴う危険、資格に不備がある後見人の責任、地域が異なる複数の後見人の職務範囲、共同後見人や財産管理者との間の責任分担や訴訟手続きなどについて答えている。

[IDEM libro quinto responsorum. ] §26.7.39.prTutores, qui post finem tutelae per errorem officii durantes rerum administrationem retinuerunt, nominum paternorum periculum, quae post pubertatem adulescentis idonea fuerunt, praestare cogendi non erunt, cum actionem inferre non potuerunt.
[同著者、『解答集』第5巻より] 後見の終了後に、職務が継続していると誤認して財産管理を維持した後見人たちは、被後見人の成人に達した後に回収可能であった父親由来の債権の危険について、補償することを強制されない。 なぜなら、彼らは訴訟を提起することができなかったからである。
§26.7.39.1Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per errorem immiscuit: postea a praetore tutoribus aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit.
父親から遺言によって指定された財産管理人が、誤って未成年者の事務に介入した。 その後、プラエトルによって他の後見人たちが指定された場合、その後に何も管理を行わなかった彼は、将来の期間の危険について責任を負わない。
§26.7.39.2Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris uoluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deseruerit, fraudis uel culpae causa condemnetur.
父親の意思に従って後見人に指定されたものの、適法にではなく未成年者の事務に介入した者は、誤りに気付いたとき、プラエトルによって後見人が選任されることを申請するのがより賢明である。 それは、万一、開始した業務を放棄した場合に、詐欺または過失を理由に有罪判決を下されないようにするためである。
non idem seruatur, si quis ultro negotium alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiat uel in una specie per amici laborem domino consuli.
他人の事務に自発的に介入した場合には、同じルールは適用されない。 なぜなら、友人の労力によって特定の1つの事案においてのみ本人の利益が図られれば十分すぎるほど十分だからである。
§26.7.39.3Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres in prouincia uita decessisset, tutores prouincialium rerum culpae nomine condemnandos existimaui, si causam testamenti non ignorantes utilitatem impuberis deseruerunt: nam hereditatis in prouincia fideicommisso restituto causam quidem iuris expediri potuisse, rerum autem administrationem ad eos recidere debuisse, qui tutelam in Italia suscepissent.
予備相続人を持たない指定相続人が、未成年者に引き渡すべき遺産について、相続を承認する前に他界した。 遺産はイタリアにあり、指定相続人は属州で他界したとき、私は、もし彼らが遺言の内容を知りながら未成年者の利益を放棄したならば、属州財産の後見人たちが過失を理由に有罪判決を下されるべきであると考えた。 なぜなら、属州において遺言信託により遺産が引き渡されることで、法律上の手続は解決され得たが、財産の管理自体は、イタリアにおいて後見を引き受けていた者たちに帰属すべきであったからである。
§26.7.39.4Aduersus tutorem, qui pupillum hereditate patris abstinuit, actionem denegari non oportet creditori, qui cum ipso tutore contraxit, quamuis tutor pecuniam in rem impuberis uerteret.
被後見人をその父親の遺産から遠ざけた後見人に対して、その後見人自身と取引をした債権者への訴権を拒絶すべきではない。 たとえ後見人がその金銭を未成年者の利益に充てていたとしてもである。
§26.7.39.5Curatores adulescentis mutui periculi gratia cautionem inuicem sibi praebuerunt et in eam rem pignora dederunt: cum officio deposito soluendo fuissent, irritam cautionem esse factam et pignoris uinculum solutum apparuit.
若者の財産管理者たちが、相互の危険に備えて、お互いに保証を提供し、そのために質権を設定した。 彼らが職務を辞した時点で支払い能力があった場合、その保証は効力を失い、質権の拘束も解除されたことが明らかである。
§26.7.39.6Tutor datus aduersus ipsam creationem prouocauit: heres eius postea uictus praeteriti temporis periculum praestabit, quia non uidetur leuis culpa contra iuris auctoritatem mandatum tutelae officium detrectare.
選任された後見人が、その選任自体に対して不服を申し立てた。 彼の相続人は、後に敗訴した場合、過去の期間の危険に対して責任を負う。 なぜなら、法の権威に反して委託された後見人の職務を拒絶することは、軽い過失とはみなされないからである。
§26.7.39.7Rerum prouincialium tutores in urbe causas appellationis impuberum agentes, rerum Italicarum curatores ut impuberibus constituantur, ad officium suum reuocare debent: alioquin si prius in prouinciam redierint, dolum aut culpam eorum in ea quoque parte recte iudex conueniet.
属州財産の後見人たちが、ローマ市において未成年者の上訴の件を扱っている間に、イタリア財産の管理者が未成年者たちのために選任されるよう取り計らうことは、彼らの職務に属する。 さもなければ、もし ellos がそれをせずに先に属州に戻ってしまった場合、裁判官は、その点についても彼らの故意または過失を正当に追及するであろう。
§26.7.39.8Patruus testamento fratris filio tutor datus cum in Italia domicilium haberet, tam Italicarum rerum quam prouincialium administrationem suscepit atque ita pecuniam ex uenditionibus Romae refectam in prouinciam traiecit et in calendarium pupilli conuertit: tutor in locum eius Romae substitutus administrationem pecuniae, quae non pertinet ad tutelam suam, suscipere non cogitur.
叔父が遺言によって兄弟の息子(甥)の後見人に指定され、イタリアに住所を持っていたが、イタリアの財産のみならず、属州の財産についても管理を引き受け、そしてローマでの売却によって得られた金銭を属州へと送金し、被後見人の貸付帳簿に組み入れた。 ローマにおいて彼の代わりに選任された後見人は、自らの後見領域に属さない金銭の管理を引き受けることを強制されない。
§26.7.39.9Curatores testamento uel tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesserunt.
遺言によって無効に指定され、かつプラエトルの決定によっても確認されなかった財産管理者や後見人たちが事務を処理した。
uice mutua periculum praestare coguntur, cum officium sponte citra iuris adminiculum inuerint et qui fuit idoneus, decretum praetoris curatores uel tutores constituentis implorare debuerit.
彼らは相互に危険について責任を負うことを強制される。 なぜなら、彼らは法の保護なしに自発的に職務に介入したからであり、そして資力のある者は、財産管理者や後見人を任命するプラエトルの決定を願い出るべきであったからである。
§26.7.39.10Tutoribus idoneis diem functis uice mutua periculum ad heredes eorum non redundat, quod non habuit locum officio tutelae manente.
資力のある後見人たちが死去した場合、相互の危険の責任は彼らの相続人には及ばない。 なぜなら、後見職が存続している間には、そのような責任追及の余地がなかったからである。
§26.7.39.11In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actionem utilem tutelae dari placuit.
後見を行うことを拒んだ者に対しては、実際に管理を行った他の後見人たちの後に、補助的な後見訴権を与えることが合意されている。
quod tamen ex tutela non peruenit ad eos, qui se negotiis miscuerunt, sed communi neglegentia perit, citra substitutionis ordinem aequaliter omnium periculum spectat.
しかし、後見財産から、実際に事務に介入した者たちの手に入らず、共通の怠慢によって滅失したものについては、順次の追及順序なしに、全員に等しく危険が及ぶ。
§26.7.39.12Tutores pubere pupillo constituto litem appellationis inchoatam iussu consulum ob notitiam rei perfecerunt: cum iudicatum persequi non potuerunt, periculo culpae non subiciuntur.
被後見人が成人に達した後、後見人たちが、事情に通じているという理由で、執政官の命令により、開始されていた上訴の訴訟を完了させた。 彼らが判決の執行を追求できなかったとき、過失の危険にさらされることはない。
§26.7.39.13Ab eo, qui restitutionis auxilio non iuuatur, quaestio culpae tutorum conuentione remitti potest, nec donatum, sed transactum uidetur.
原状回復の救済の助けを得られない者によって、後見人たちの過失の責任追及は、合意によって免除され得る。 そしてそれは贈与ではなく、和解とみなされる。
§26.7.39.14Neglegentiae tutorum periculo nominum, quae pater usuris maioribus fecit, adscripto pupilla quidem actionem calendarii praestare cogitur, exactas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet.
父親がより高い利息で設定した債権について、後見人たちの怠慢による危険が認められた場合、被後見人の少女は、貸付帳簿に基づく訴権を譲渡することを強制されるが、後見期間中に取り立てられた利息については、いかなる相殺もなしに保有する。
§26.7.39.15Adulescens tutoribus conuentis, a quibus totum seruari non potuit, aduersus curatores, qui tutelam ad se neglegentia non transtulerunt, integram actionem retinet: neque enim tutelae iudicio consumptum uidetur, quod alterius officii querellam habuit.
若者が、後見人たちを告訴したものの、彼らから全額を回収できなかった場合、怠慢によって後見の管理を自らに移管しなかった財産管理者たちに対して、完全な訴権を留保する。 なぜなら、別の職務に対する不服を内容とするものは、後見の裁判によって消滅したとはみなされないからである。
§26.7.39.16Tutor, qui tutoris idoneum heredem conuenire pupilli nomine noluit, damni uicarius substituitur, ut is, qui non idoneum tutelae tempore suspectum facere supersedit.
被後見人の名において、共同後見人の資力ある相続人を告訴することを嫌がった後見人は、損害について身代わりの責任者とされる。 これは、後見期間中に、資力のない共同後見人を疑わしい者として告発することを怠った者と同様である。
§26.7.39.17Tutelae iudicium ideo differri non oportet, quod fratris et coheredis impuberis idem tutelam sustineat.
後見の裁判は、同じ人物が、その未成年者の兄弟であり共同相続人である者の後見をも引き受けているという理由で延期されるべきではない。
§26.7.39.18Quod de peculio serui actoris, quem adulescens postquam res suas administrare coepit manumisit, retinuit aut retinere potuit, in ratione reddenda curatori per iudicem accepto feretur.
若者が自らの財産を管理し始めた後に解放した、管理人であった奴隷の特有財産について、留保した、あるいは留保し得たものは、財産管理者に対する会計報告において、裁判官を通じて受領済として処理される。

語釈・文法注

  1. 26.7.39.prdurantes — 現在分詞の複数主格で、主節の主語である tutores に係り、「職務が存続していると〔誤認して〕」という意味を表す。直前の属格名詞 officii を修飾する形容詞などと誤認しやすいが、後見が終了しているにもかかわらず存続していると思い込んでいる主体の状態を指している。
  2. 26.7.39.2domino consuli — 与格を支配する自動詞 consulo(〜の利益を図る)の現在受動不定詞を用いた非人称表現。「主人のために利益が図られること」を意味し、前出の sufficiat(十分である)の主語となる不定詞句を形成している。
  3. 26.7.39.3scriptus autem heres in prouincia uita decessisset — 事実関係として、遺産がイタリアに存在し、指定相続人が属州で承認前に死亡している。この場合、属州の後見人が過失を問われるのは、属州における遺言信託の引渡し手続き(fideicommisso restituto)という法律上の対応が可能であったにもかかわらず、それを放棄した(deseruerunt)ことによる責任であることを、nam 以下の文が論理的に整理している。
  4. 26.7.39.18accepto feretur — 会計およびローマ法における簿記の慣用表現で、「受領済みとされる」「貸方に記入される」という意味。若者が解放した奴隷の特有財産について留保した(あるいは留保し得た)額が、財産管理者に対する会計報告(ratione reddenda)において、裁判官を通じて「受領されたもの」として、管理者の責任(債務)から差し引かれる処理を指す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §26.7.39.pr-26.7.39.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.7.39.pr-26.7.39.18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。