[ULPIANUS libro trigesimo primo ad Sabinum. ] §24.3.7.9Non solum autem de fundo, sed etiam de pecore idem dicemus, ut lana ouium fetusque pecorum praestaretur.
しかし、我々は土地についてだけでなく家畜についても同じことを言う。 それは羊毛や家畜の産子が提供されるようにするためである。
quare enim, si maritus prope partum oues doti acceperit, item proximas tonsurae, post partum et tonsas oues protinus diuortio facto nihil reddat? nam et hic fructus toto tempore quo curantur, non quo percipiuntur, rationem accipere debemus.
なぜなら、もし夫が出産間近の羊、あるいは同様に毛刈り間近の羊を持参金として受け取り、出産後に、また羊が刈られた後、直ちに離婚が成立したとして、何も返還しないということがあろうか。 というのも、ここでもまた果実は、それが収取される時ではなく、それが世話される全期間を考慮して計算されなければならないからである。
§24.3.7.10In seruo quoque anni ratio habetur, si in annum forte operae eius locatae sunt, ut praeteriti temporis ad maritum, post diuortium autem ad mulierem operae pertineant.
奴隷の場合にも一年の割合が考慮される。 それは、もし彼の労働が例えば一年の期間で賃貸されている場合に、過去の期間の労働は夫に、他方で離婚の後は妻に属するためである。
§24.3.7.11De pensionibus quoque praediorum urbanorum idem est quod in fructibus rusticorum.
都市不動産の賃料についても、農地果実におけるのと同様である。
§24.3.7.12Si fundum uiro uxor in dotem dederit isque inde arbores deciderit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui (puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere), si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur.
もし妻が夫に土地を持参金として与え、夫がそこから木を切り倒した場合、もしこれらが果実とみなされるなら、一年の割合に応じて返還されなければならない(しかし私は、もしそれらが薪炭林あるいは庭木であったなら、果実の一部になると言われるべきだと考える)。 もしそうでないなら、土地を悪化させたかのように、夫が責任を負う。
sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti.
しかしまた、もし暴風雨の力によって倒れた場合、それらの価格は妻に返還されるべきであり、果実の一部にはならないと言われるべきである。 宝物が発見された場合と同様に。 すなわち、果実には算入されず、他人の土地で発見されたかのように、その半分が返還される。
§24.3.7.13Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu est marmor: nisi tale sit, ut lapis ibi renascatur, quales sunt in Gallia, sunt et in Asia.
もし夫が妻の持参金たる土地において大理石の採石場を発見し、土地をより収益性の高いものにした場合、切り出されたが搬出されていない大理石は夫のものであり、彼に経費は支払われるべきではない。 なぜなら大理石は果実の一部ではないからである。 ただし、ガリアやアジアにあるように、石がそこで再生するようなものである場合は除く。
Sed si cretifodinae, argenti fodinae §24.3.7.14uel auri uel cuius alterius materiae sint uel harenae, utique in fructu habebuntur.
しかし、もし白土採掘場、銀鉱山、あるいは金鉱山、その他のあらゆる物質の鉱山、あるいは砂の採掘場であるなら、これらは当然、果実とみなされる。
§24.3.7.15Interdum marito de fructibus a muliere cauetur et nihil retinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: interdum retinebit tantum maritus et nihil restituet, id est si non plus erit, quam pro portione eum retinere oportet: interdum uero et reddet, si plus percepit quam eum retinere oportet.
ときに、果実について妻から夫に対して保証がなされ、夫は何も留保しない。 これは、果実が未収穫の状態で妻が土地を受け取る場合である。 ときに、夫は(自分が受け取るべき)分だけを留保して何も返還しない。 すなわち、彼がその割合に応じて留保すべき量を超えない場合である。 しかしときに、もし彼が留保すべき量を超えて収取していたなら、返還することもある。
eadem condicio erit etiam, si cum socero uel cum herede alterutrius de dote agatur.
同じ条件は、義父との間、あるいは双方のいずれかの相続人との間で、持参金に関して訴訟が提起される場合にも適用される。
§24.3.7.16Impendi autem fructuum percipiendorum Pomponius ait, quod in arando serendoque agro impensum est, quodque in tutelam aedificiorum aegrumue seruum curandum, scilicet si ex aedificio uel seruo fructus aliqui percipiebantur.
他方で、ポンポニウスは、果実を収取するための支出とは、土地を耕作し種をまくために費やされたもの、および建物の維持や病気の奴隷の治療のために費やされたものであると言う。 もちろん、それは建物や奴隷から何らかの果実が収取されていた場合である。
sed hae inpensae non petentur, cum maritus fructum totum anni retinet, quia ex fructibus prius impensis satisfaciendum est.
しかし、夫が一年の果実をすべて留保する場合には、これらの経費は請求されない。 なぜなら、まず果実から経費が補填されるべきだからである。
plane si nouam uillam necessario exstruxit uel ueterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit.
明らかに、もし彼が必要に迫られて新しい別荘を建設したり、自分の過失なしに崩壊した古い別荘を完全に再建したなら、その経費の請求が認められる。 同様に、彼が新規植樹を行った場合もそうである。
hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito actionem.
なぜなら、これらの経費は必要費または有益費に該当し、夫に訴えを発生させるからである。