Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §23.3.61.pr-23.3.61.1

過剰な持参金約束の効力と補佐人の財産売却

3435 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

補佐人の同意を得て女性の資力を超える過剰な持参金を約束した場合の効力と、現物ではなく金銭で持参金を与えるために補佐人が裁判官から売却許可を得る手続きについて論じている。

[TERENTIUS CLEMENS libro tertio ad legem Iuliam et Papiam. ] §23.3.61.prSiue generalis curator siue dotis dandae causa constitutus sit et amplius doti promissum est quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas dolo malo facta.
[テレンティウス・クレメンス、『ユリウス・パピア法注解』第3巻より] 一般の補佐人であれ、あるいは持参金を給付するために選任された補佐人であれ、そして女性の資力が及ぶ以上のものが持参金として約束された場合、法律上当然にその約束は効力を持たない。 なぜなら、悪意によってなされた承認は、法律上有効とみなされないからである。
quaerendum tamen est, utrum tota obligatio an quod amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare.
しかしながら、債務全体が無効となるのか、それとも約束されるべきであった額を超えて約束された部分のみが無効となるのか、が問われねばならない。 そして、過剰な部分のみが無効になると言う方がより妥当である。
§23.3.61.1Iste autem curator res dotis nomine tradere debet, non etiam ut uendat cuilibet et pretium eius in dotem det.
ところで、その補佐人は持参金の名目で財産を引き渡すべきであって、それを誰彼に売却してその代金を持参金として与えることまではすべきではない。
dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non possit, quam ut pecuniam in dotem det idque ei magis expediat? atquin possunt res in dotem datae plerumque alienari et pecunia in dotem conuerti.
しかし、これが真実であるかどうかは疑われ得る。 というのも、もし彼女が持参金として金銭を与えるのでなければ、他に適当に結婚することができず、かつその方が彼女にとってより好都合である場合はどうなるであろうか。 しかし、持参金として与えられた財産は通常、処分されて金銭に換えられ持参金に充てられることができる。
sed ut expediatur quaestio, si quidem res in dotem maritus accipere maluerit, nihil amplius quaerendum est: sin autem non aliter contrahere matrimonium uir patitur nisi pecuniis in dotem datis, tunc officium est curatoris apud eundem intrare iudicem, qui eum constituit, ut iterum ei causa cognita etiam uiro absente permittat rerum uenditione celebrata dotem constituere.
だが、この問題を解決するために、もし夫が財産を持参金として受け取ることを望むならば、それ以上何も問う必要はない。 しかし、もし金銭が持参金として与えられない限り夫が婚姻を結ぶことを容認しないならば、そのとき補佐人の任務は、自分を選任したのと同じ裁判官のもとに出頭し、事情聴取の上、夫の不在においてさえも、財産の売却を執り行った上で持参金を構成することを、その裁判官が再び許可するようにすることである。

語釈・文法注

  1. §23.3.61.prinfirmare — utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare における infirmare は、文脈上受動の意味「無効になる(infirmari)」として解される。写本によっては受動不定詞 infirmari とすることもあるが、能動不定詞を自動詞的(あるいは被修飾語を論理的主語とする形)に用いて同様の意味を表している。
  2. §23.3.61.1non etiam ut uendat — debet は通常不定詞(ここでは tradere)を伴うが、それに続く否定の要素において non etiam ut uendat と ut 節(接続法)が用いられている。これは、補佐人が負うべき義務の除外対象(〜すべきではないこと)を、結果または目的を示す節で表現した変則的な構文である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §23.3.61.pr-23.3.61.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:23.3.61.pr-23.3.61.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。