Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §21.2.64.pr-21.2.64.4

土地の流失や沖積と追奪担保責任の範囲

3145 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パピニアヌスは、土地の一部が川で流失した後の共有分の追奪について、売主の担保責任が当初の引き渡し面積や危険負担、および沖積地(新規追加分)の有無にどう影響されるかを数理的に論じている。

[PAPINIANUS libro septimo quaestionum. ] §21.2.64.prEx mille iugeribus traditis ducenta flumen abstulit.
[PAPINIANUS libro septimo quaestionum.] 引き渡された1000ユーゲルのうち、200ユーゲルを川が押し流した。
si postea pro indiuiso ducenta euincantur, duplae stipulatio pro parte quinta, non quarta praestabitur: nam quod perit, damnum emptori, non uenditori attulit.
もしその後に、共有分として200ユーゲルが追奪されるならば、2倍額の問答契約(の責任)は、4分の一に対してではなく、5分の一の割合に対して履行される。 なぜなら、滅失したものは、売主ではなく買主に損失をもたらしたからである。
si totus fundus quem flumen deminuerat euictus sit, iure non deminuetur euictionis obligatio, non magis quam si incuria fundus aut seruus traditus deterior factus sit: nam et e contrario non augetur quantitas euictionis, si res melior fuerit effecta.
もし川によって減少していた土地の全体が追奪されたならば、不注意によって引き渡された土地や奴隷が劣化したとしても追奪担保義務が減少しないのと同様に、法律上、その義務は減少しない。 なぜなら、それとは逆に、物がより良くなったとしても追奪の額は増加しないからである。
§21.2.64.1Quod si modo terrae integro qui fuerat traditus ducenta iugera per alluuionem accesserunt ac postea pro indiuiso pars quinta totius euicta sit, perinde pars quinta praestabitur, ac si sola ducenta de illis mille iugeribus quae tradita sunt fuissent euicta, quia alluuionis periculum non praestat uenditor.
しかし、もし引き渡されていた土地の面積が完全なままであったところに、沖積によって200ユーゲルが加わり、その後に全体の5分の一の共有分が追奪されたならば、引き渡されたあの1000ユーゲルのうちの200ユーゲルだけが追奪された場合と同様に、5分の一の割合が履行される。 なぜなら、売主は沖積について担保責任を負わないからである。
§21.2.64.2Quaesitum est, si mille iugeribus traditis perissent ducenta, mox alluuio per aliam partem fundi ducenta attulisset ac postea pro indiuiso quinta pars euicta esset: pro qua parte auctor teneretur.
1000ユーゲルが引き渡されたうち、200ユーゲルが滅失し、その後、土地の別の部分を通じて沖積により200ユーゲルがもたらされ、その後に5分の一の共有分が追奪された場合、売主はいかなる割合について責任を負うかが問われた。
dixi consequens esse superioribus, ut neque pars quinta mille iugerum neque quarta debeatur euictionis nomine, sed perinde teneatur auctor, ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent euicta: nam reliqua quadraginta, quae uniuerso fundo decesserunt, pro rata nouae regionis esse intellegi.
私は、前述の諸原則から論理的に帰結することとして、追奪の名において、1000ユーゲルの5分の一も、4分の一も債務とはならず、むしろ、残されたあの800ユーゲルのうち、160ユーゲルだけが追奪された場合と同様に売主が責任を負う、と答えた。 なぜなら、土地全体から減少した残りの40ユーゲルは、新しい区域の割合に応じたものであると解されるからである。
§21.2.64.3Ceterum cum pro diuiso pars aliqua fundi euincitur, tametsi certus numerus iugerum traditus sit, tamen non pro modo, sed pro bonitate regionis praestatur euictio.
他方、特定の区画として土地の何らかの部分が追奪される場合、たとえ一定のユーゲル数が引き渡されていたとしても、追奪(担保)は、面積の割合に応じてではなく、その区域の質に応じて履行される。
§21.2.64.4Qui unum iugerum pro indiuiso solum habuit, tradidit, secundum omnium sententias non totum dominium transtulit, sed partem dimidiam iugeri, quemadmodum si locum certum aut fundum similiter tradidisset.
1ユーゲルを共有分としてのみ所有していた者がそれを引き渡した場合、すべての者の意見によれば、彼は所有権の全体を移転したのではなく、1ユーゲルの半分の(共有持分を)移転したのである。 これは、特定の場所や土地を同様に引き渡した場合と同様である。

語釈・文法注

  1. §21.2.64.prpro parte quinta, non quarta — 川による流失(200ユーゲル)の危険は買主が負うため、残された800ユーゲルのうちから200ユーゲルが共有分として追奪されたとしても、その200ユーゲルは元の総面積1000ユーゲルに対する割合(1/5)として計算される。これを残存面積800に対する割合(1/4)と解すると、川による滅失の損失を売主に転嫁することになるため、1/5の賠償義務のみが認められる。
  2. §21.2.64.1modo terrae integro — ここでの `modo` は「尺度・面積」を意味する名詞 `modus` の奪格であり、`integro`(形容詞 `integer` の奪格)と一致する奪格絶対の構文である。「引き渡された土地の面積(1000ユーゲル)が不変の(減少していない)ままである状況において」を意味する。
  3. §21.2.64.2nam reliqua quadraginta... — 主節 `dixi...` に続く対格不定詞構文(間接話法)の一部であり、`esse intellegi` は「〜と解される」という受動態不定詞。1000から200減少し、200増えて1000となった土地から全体の1/5(200)が追奪された場合、減少した(売主が担保しない)40ユーゲルは、沖積による新規地(200)が全体の1/5(1000分の200=1/5)を占める割合に対応する。
  4. §21.2.64.4solum — 副詞として機能し、形容詞(中性単数対格)ではない。「共有分として(`pro indiuiso`)のみ1ユーゲルを所有していた者」という意味。彼は共有関係にあるため、自身の持分(等分と仮定すれば1/2)の範囲でしか所有権を移転できないことを説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §21.2.64.pr-21.2.64.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:21.2.64.pr-21.2.64.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。