Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.2.54.pr-19.2.54.2

保証人の遅延利息責任と賃料不払い時の抗弁

2875 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

包括的な保証合意がある場合、保証人は賃料遅延の利息を負うこと、賃料不払いがあれば期間中の追出禁止違反に対する違約金請求を悪意の抗弁で拒めること、および評価された奴隷の危険負担は賃借人に帰属することを回答する。

[PAULUS libro quinto responsorum. ]
[パウルス『答申集』第5巻より] 私は問う。
§19.2.54.prQuaero, an fideiussor conductionis etiam in usuras non illatarum pensionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere.
賃貸借の保証人は、支払われなかった賃料の名目で発生する利息についても責任を負うのか、そして、他人のために金銭を支払う者は元本の損失のみを引き受けるべきであると規定する勅法は、彼に有利に働かないのか。
Paulus respondit, si in omnem causam conductionis etiam fideiussor se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non tam ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset:'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'indemnem me praestabis?'
パウルスは答えた。 もし保証人が賃貸借のあらゆる事態に対しても自己を義務づけたのであれば、彼もまた、小作人の遅滞によって支払いが遅れた賃料について、小作人の例にならって利息を支払う義務がある。 なぜなら、善意の訴訟において利息は、義務から生じるというよりはむしろ裁判官の職権によって課されるものであるとしても、保証人がすべての事由に自己を義務づけた以上は、あたかも彼が次のように保証したかのように、彼自身も利息の負担を引き受けるのが公平と思われるからである。 「善意に基づき彼が敗訴宣告を受けるべき額と同等の額を、あなたの保証において負担することを命ずるか。 」あるいは次のように。 「私に損害を及ぼさないようにしてくれるか。
§19.2.54.1Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio locatori praestare uellet: quod inuicem de se stipulati sunt.
」土地の賃貸人と賃借人との間で、賃貸借の期間中、賃借人セイウスがその意に反して土地から追い出されないこと、そしてもし追い出された場合には、賃貸人ティティウスが賃借人セイウスに10の違約金を支払うこと、あるいは(他方で)、もし賃借人セイウスが賃貸借の期間中に退去することを望む場合には、同様に10を賃貸人ティティウスに支払うことが合意され、このことを彼らは互いに約束し合った。
quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, an sine metu poenae expelli possit.
私は問う。 賃借人セイウスが連続する2年間の賃料を支払わなかったとき、違約金の恐れなしに彼を追い出すことができるか。
Paulus respondit, quamuis nihil expressum sit in stipulatione poenali de solutione pensionum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem.
パウルスは答えた。 違約金の約束において賃料の支払いについて何ら明示されていなかったとしても、定められた期間内に小作人を追い出さないという合意は、彼が賃料の支払いを遵守し、かつ、しかるべく耕作することを条件としてなされたと考えるのがもっともらしい。 したがって、賃料を十分に支払わなかった者が違約金を請求し始めた場合、賃貸人には悪意の抗弁が有利に働くだろう。
§19.2.54.2Paulus respondit seruum, qui aestimatus colonae adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oportere.
パウルスは答えた。 評価されて女性小作人に割り当てられた奴隷は、女性小作人の危険に帰属する。 したがって、この奴隷が死亡した場合には、その評価額が女性小作人の相続人によって支払われなければならない。

語釈・文法注

  1. §19.2.54.prnon illatarum pensionum nomine — illatarum は inferre(支払う、持ち込む)の受動完了分詞女性複数属格で、pensionum(賃料、小作料)を修飾する。全体で「支払われなかった賃料の名目において」を意味する。
  2. §19.2.54.prin quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes — 保証(fideiussio)を創設する口頭契約(stipulatio)の典型的な定型文。「主債務者が善意に基づき敗訴宣告されるべき限度において(in quantum...)、それと同等の額を(tantum)、あなたの保証(fide tua)において引き受けることを命ずるか(esse iubes)」を意味する。
  3. §19.2.54.1de non expellendo colono ... si pensionibus paruerit — de non expellendo colono は動形容詞構造で「小作人を追い出さないことについて」。条件節における paruerit(未来完了接続法)と coleret(接続法未完了過去)の時制混在は、契約成立時の将来の不特定条件(「支払いを守り、耕作するならば」)を包括的に示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.2.54.pr-19.2.54.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.2.54.pr-19.2.54.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。