Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §19.1.17.pr-19.1.17.11

土地や建物の売買・遺贈に伴う従属物の判定

2783 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地や建物が売買・遺贈される際に、各種の道具、資材、設備(鍵、水道管、堆肥、杭など)のうち、何が土地や建物の一部(従属物)として扱われ、何が除外されるかを具体例に即して判断している。

[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad edictum. ]
[ウルピアヌス『告示注解』第32巻] 土地に属するものは、大地によって保持されているもの以外には何もない。
§19.1.17.prFundi nihil est, nisi quod terra teneatur. terra se tenet: aedium autem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut puta uasa uinaria torcularia, quoniam haec instrumenti magis sunt, etiamsi aedificio cohaerent.
大地はそれ自体を保持している。 他方、建物に属するものには、建物に固定されていなくても、建物に属する多くのものがあることを無視すべきではない。 例えば、閂(かんぬき)、鍵、錠である。 また、地中に埋められてはいても、土地や別荘に属するものとはみなされない多くのものもある。 例えば、ワイン容器や圧搾機である。 なぜなら、これらはたとえ建物に結合していても、むしろ用具(道具)に属するからである。
§19.1.17.1Sed et uinum et fructus perceptos uillae non esse constat.
また、ワインや収穫された果実も別荘に属しないことは明白である。
§19.1.17.2Fundo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt.
土地が売却されるか遺贈された場合、堆肥と藁(わら)は買主および受遺者に属するが、薪(木材)は売主または相続人に属する。 なぜなら、それらはその目的のために準備されたものであっても、土地に属するものではないからである。
in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.
しかし、堆肥についてはトレバティウスの区別が認められるべきであり、もしそれが土地を肥やす目的で準備されたものであるならば買主に随伴し、販売する目的であれば売主に随伴する(別段の合意がない限り)。 そして、それが厩舎の中にあるか、あるいは山積みになっているかは関係がない。
§19.1.17.3Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt.
壁の漆喰の代わりに組み込まれている絵画や、同様に大理石の板は、建物に属する。
§19.1.17.4Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, item cilicia uela aedium non sunt.
柱の周りの網、壁の周りの仕切り板、また山羊毛製の幕は、建物に属さない。
§19.1.17.5Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamuis positum in aedificio sit, non tamen uidetur aedium esse.
また、共同住宅(インスラ)のために準備されたものであっても、まだ完成していないものは、たとえ建物の中に置かれていても、建物に属するとはみなされない。
§19.1.17.6Si ruta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia.
もし売却において「採掘物および伐採物(ルタ・エト・カエサ)」が除外される場合、掘り出されたもの(例えば砂や粘土、その他これらに類するもの)が「ルタ(採掘物)」であり、伐採された樹木や木炭、その他これらに類するものが「カエサ(伐採物)」であると解されてきた。
Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege uenditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non specialiter uenierunt, ad exhibendum de his agi potest neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.
しかし、アクィリウス・ガッルス(その意見をメラが伝えている)は、売買の約定においてルタとカエサについて規定することは無駄であると正しく述べている。 なぜなら、それらが特に売却されたのでないならば、それらの引き渡しを求めて訴えを提起できるからである。 売主は、伐採された木材や切り石や砂について、より高価なその他のものについてよりも警戒しなければならないわけではないからである。
§19.1.17.7Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, ut puta fistulae temporis quidem causa positae non sunt aedium, uerum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt.
ラベオは一般的に、建物のなかに永続的な使用の目的であるものは建物に属し、一時的な目的のためのものは建物に属さない、と書いている。 例えば、一時的な目的で設置された水道管は建物に属さないが、永続的に設置されているならば建物に属する。
§19.1.17.8Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata (aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa) aedium esse constat.
鉛製の貯水槽、井戸、井戸の蓋、水道管に鉛付けされた蛇口(あるいは、固定されていなくても土地によって保持されているもの)は、建物に属することは明白である。
§19.1.17.9Item constat sigilla, columnas quoque et personas, ex quorum rostris aqua salire solet, uillae esse.
同様に、小像、柱、またそれらの口から水が噴き出すようになっている仮面も、別荘に属することは明白である。
§19.1.17.10Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii.
建物を修繕するために建物から取り外されたものは、建物に属する。 しかし、取り付けるために準備されたものは、建物に属さない。
§19.1.17.11Pali, qui uineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt hac mente ut collocentur, fundi sunt.
葡萄園のために準備された杭は、設置される前は土地に属さないが、設置する意図をもって取り外された杭は、土地に属する。

語釈・文法注

  1. §19.1.17.prFundi nihil est — 「土地のものは何もない」という表現において、属格 fundi は所有または所属を表す属格(記述的属格/性質・所属の属格)であり、nihil の部分属格ではない。nihil est で「存在しない」を意味し、全体で「土地に属するものは何もない」となる。
  2. §19.1.17.6de his agi potest — 動詞 agere の非人称受動態表現。agi は現在受動不定詞で、非人称的に「訴訟が提起されうる(agi potest)」という意味になる。de his は「これら(除外されたルタ・エト・カエサ)に関して」を指す。
  3. §19.1.17.11hac mente ut collocentur — 指示代名詞 hac と名詞 mente(奪格、原因・意図)に、接続法 collocentur(現在受動態)を伴う ut 節が同格として係り、「それらが配置されるというこのような意図のもとに」という目的・計画を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §19.1.17.pr-19.1.17.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.1.17.pr-19.1.17.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。