Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §18.2.14.pr-18.2.14.5

虚偽の追買申出とより良い条件の判断基準

2683 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

売主による虚偽の条件提示や、買主が支払能力のない者を身代わりに立てて契約解消を図った場合の処理を規定する。また、被後見人や他人の奴隷を落札者とした場合の効果、および新たな条件が「より良い条件」とされる判断基準について説明する。

[PAULUS libro quinto ad Sabinum. ] §18.2.14.prSi uenditor simulauerit meliorem allatam condicionem, cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet, utrique emptori in solidum erit obligatus.
[パウルス、サビヌス註釈第5巻] もし売主が、実際には他の者により安い価格、あるいは同等の価格で売却したにもかかわらず、より良い条件が提示されたと偽った場合、彼は双方の買主に対して全額について義務を負う。
§18.2.14.1Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non uideo, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia uenditio et uera postea subsecuta sit.
しかし、もし買主が(支払能力のない)不適格な別の者を身代わりに立て、その者に土地が落札された場合、彼は言う、「その後に別の、しかも有効な売買が続いたのであるから、どのような方法で最初の買主に対して(土地が)買い取られた状態になるのか、私にはわからない」と。
sed uerum est uenditorem deceptum ex uendito actionem habere cum priore emptore, quanti sua intersit id non esse factum, per quam actionem et fructus, quos prior emptor perceperit et quo deterior res culpa uel dolo malo eius facta sit, recipiet uenditor.
しかし、騙された売主は、最初の買主に対して売却に基づく訴えを有し、そのような事態が生じなかったならば自身が有したであろう利益を請求できる、というのは真実である。 この訴えによって売主は、最初の買主が収取した果実、および彼の過失や悪意によって物がどれだけ劣化させられたかを回収することになる。
et ita Labeoni et Neruae placet.
そして、このことはラベオとネルウァにも支持されている。
§18.2.14.2Sed si neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere.
しかし、もしどちらも買主を身代わりに立てておらず、それなのに、支払能力のない者に、より高い価格で土地が落札された場合には、最初の売買からは離脱される。 なぜなら、その売買は売主が承認したものであり(彼は落札させないこともできたのであるから)、より良いものと理解されるからである。
§18.2.14.3Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione.
しかしまた、もしその後、被後見人が後見人の同意なしに、より高い価格で買い、売主がこれに合意した場合にも、最初の売買からは離脱される。
idem et de seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate habet, uel domino rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casibus.
他人の奴隷についても同様である。 ただし、自身の奴隷や、支配下にある息子、あるいは誤ってその物の所有者にそれを落札させた場合は異なり、これらのケースでは売買が成立しない。
quod si alieno seruo, quem putauerit liberum esse, addixerit, contra se habebit et erit hic similis egenti.
しかし、もし自由人であると信じていた他人の奴隷に落札させた場合、彼は自らに不利益な結果を招くことになり、この者は支払能力のない者と同様に扱われる。
§18.2.14.4Emptorem, qui meliorem condicionem attulerit, praeter corpus nihil sequitur quod uenierit.
より良い条件を提示した買主には、売却された目的物そのもの以外には、何ものも随伴しない。
§18.2.14.5Non tamen ideo, si tantundem pretium alius det, hoc ipso, quod fructus eum non sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condicio uidetur allata, quia non id agitur inter emptorem et uenditorem.
しかし、だからといって、他の者が同等の価格を提示した場合に、最初の買主に随伴したであろう果実が彼には随伴しないというそのこと自体によって、より良い条件が提示されたとみなされるわけではない。 なぜなら、買主と売主の間でそのことが意図されているわけではないからである。

語釈・文法注

  1. 18.2.14.prcum minoris uel etiam tantidem alii uenderet — cum は譲歩を表す接続詞(「〜であるにもかかわらず」)として機能しており、minoris および tantidem は売買価格(価値)を表す属格(価格の属格)である。
  2. 18.2.14.1quanti sua intersit id non esse factum — quanti は非人称動詞 intersit の「関心の度合い(重要性)」を示す属格である。代名詞的形容詞 sua は interest / refert 構文における慣用で「売主にとって」を意味し、対格不定詞句 id non esse factum が intersit の実質的な主語となっている。
  3. 18.2.14.3aliter atque si — aliter atque si... は「〜の場合とは異なる」という意味を表す比較・対比の接続表現である。
  4. 18.2.14.3contra se habebit — contra se habere は実務上「自らにとって不利に働く」「不利益な結果を自ら被る」という、不利な結果の帰属を表す法律的な慣用表現である。
  5. 18.2.14.5hoc ipso, quod fructus eum non sequantur — hoc ipso, quod... は ideo と対応する因果関係・理由の強調を示す奪格句(「まさに……というそのこと自体によって」)である。関係節内の接続法過去 secuturi essent(能動周辺能動相)は、反実仮想的な条件(もし最初の買主のままであったならば得られたであろう果実)を指している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §18.2.14.pr-18.2.14.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:18.2.14.pr-18.2.14.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。