[PAULUS libro primo manualium. ]
[パウルス『手引書』第1巻] 次のことが問われねばならない。
§17.2.83.prIllud quaerendum est, arbor quae in confinio nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur an, cum succisa arbor uel lapis exemptus eius sit cuius fundus, pro ea quoque parte singulorum esse debeat, pro qua parte in fundo fuerat? an qua ratione duabus massis duorum dominorum flatis tota massa communis est, ita arbor hoc ipso, quo separatur a solo propriamque substantiam in unum corpus redactam accipit, multo magis pro indiuiso communis fit, quam massa? sed naturali conuenit rationi et postea tantam partem utrumque habere tam in lapide quam in arbore, quantam et in terra habebat.
境界に生えた樹木、および両方の土地にまたがって広がっている石について、樹木が切り倒されたり石が取り出されたりしたとき、それが(それがあった側の)土地の所有者に属することから、土地の中にあった部分の割合に応じて、各自のものとなるべきであるか。 それとも、二人の所有者の二つの地金が溶かされて地金全体が共有となるのと同じ理屈で、そのように、樹木が地面から切り離され、一つの体にまとめられた独自の存在を得るまさにそのことによって、地金の場合よりもはるかに、不可分の持分として共有となるのか。 しかし、自然な理性に合致するのは、後になってもなお、石についても樹木についても、各自が土地において有していたのと同等の割合を有することである。