Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §17.2.83.pr

境界にある樹木や石の分離後の共有持分

2587 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

パウルスは、境界にある樹木や石が伐採・発掘された際、元の土地の所有比率に応じて単独所有とするべきか、あるいは合体した共有物とするべきかを問い、土地の所有比率を維持するのが自然な理性(法の理)に適合すると判断している。

[PAULUS libro primo manualium. ]
[パウルス『手引書』第1巻] 次のことが問われねばならない。
§17.2.83.prIllud quaerendum est, arbor quae in confinio nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur an, cum succisa arbor uel lapis exemptus eius sit cuius fundus, pro ea quoque parte singulorum esse debeat, pro qua parte in fundo fuerat? an qua ratione duabus massis duorum dominorum flatis tota massa communis est, ita arbor hoc ipso, quo separatur a solo propriamque substantiam in unum corpus redactam accipit, multo magis pro indiuiso communis fit, quam massa? sed naturali conuenit rationi et postea tantam partem utrumque habere tam in lapide quam in arbore, quantam et in terra habebat.
境界に生えた樹木、および両方の土地にまたがって広がっている石について、樹木が切り倒されたり石が取り出されたりしたとき、それが(それがあった側の)土地の所有者に属することから、土地の中にあった部分の割合に応じて、各自のものとなるべきであるか。 それとも、二人の所有者の二つの地金が溶かされて地金全体が共有となるのと同じ理屈で、そのように、樹木が地面から切り離され、一つの体にまとめられた独自の存在を得るまさにそのことによって、地金の場合よりもはるかに、不可分の持分として共有となるのか。 しかし、自然な理性に合致するのは、後になってもなお、石についても樹木についても、各自が土地において有していたのと同等の割合を有することである。

語釈・文法注

  1. §17.2.83.prarbor quae in confinio nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur an... — 文頭の arbor... と lapis... は主格の提示(懸垂主格)であり、主題を提示した上で、後続の an 節内の debeat の主語(またはそれに関連する要素)として機能している。文全体の主動詞は Illud quaerendum est である。
  2. §17.2.83.preius sit cuius fundus — cum 節(理由)の中の構文。eius は所有の属格であり、cuius は関係代名詞で、先行詞が省略されている。全体として eius [hominis] cuius fundus [est](その土地が属する[人の]ものである)を意味する。
  3. §17.2.83.prhoc ipso, quo... — quo は中性単数の関係代名詞奪格で、先行詞である奪格指示代名詞 hoc ipso(まさにこのことによって)を修飾(あるいは同格的に説明)し、「〜するというまさにその事実によって」という因果関係を示す。
  4. §17.2.83.prnaturali conuenit rationi ... utrumque habere — conuenit は与格(naturali rationi)を取りつつ、対格不定詞句(utrumque habere...)を実質的な主語として取る非人称的な動詞用法である。utrumque は不定詞 habere の意味上の主語(対格)である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §17.2.83.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.2.83.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。