[PAULUS libro primo manualium. ]
[바울루스, 편람 제1권] 다음과 같은 질문이 제기되어야 한다.
§17.2.83.prIllud quaerendum est, arbor quae in confinio nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur an, cum succisa arbor uel lapis exemptus eius sit cuius fundus, pro ea quoque parte singulorum esse debeat, pro qua parte in fundo fuerat? an qua ratione duabus massis duorum dominorum flatis tota massa communis est, ita arbor hoc ipso, quo separatur a solo propriamque substantiam in unum corpus redactam accipit, multo magis pro indiuiso communis fit, quam massa? sed naturali conuenit rationi et postea tantam partem utrumque habere tam in lapide quam in arbore, quantam et in terra habebat.
경계에 자란 나무, 그리고 양쪽 토지에 걸쳐 있는 돌에 대하여, 나무가 베어지거나 돌이 파내어졌을 때 그것이 각 토지의 소유자의 소유이므로, 토지 내에 있었던 부분의 비율에 따라 각자의 소유가 되어야 하는가? 아니면, 두 소유자의 두 금속 덩어리가 용해되어 전체 금속 덩어리가 공유가 되는 것과 같은 이치로, 그처럼 나무가 땅에서 분리되어 하나의 몸으로 합쳐진 독자적인 실체를 얻는 바로 그 사실에 의해, 금속 덩어리보다 훨씬 더 불가분적 지분으로서 공유가 되는가? 그러나 자연적인 이성에 부합하는 것은, 그 후에도 돌과 나무 모두에 대하여, 각자가 토지에서 가지고 있었던 것과 동일한 비율을 가지는 것이다.