[MARCELLUS libro singulari responsorum. ] §17.1.38.prLucius Titius Publio Maeuio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: quaero, an domus pars, quam Titius obligandam filio suo accommodauit, arbitratu iudicis liberari debeat.
[マルケッルス『答弁録』単巻より] ルキウス・ティティウスは、自然の息子であるプブリウス・マエウィウスに対し、贈与としてではなく、その息子の債権者に共有の家を担保に提供することを許した。 その後、マエウィウスが死亡し、未成年の娘(遺児)が残された。 彼女の後見人たちはティティウスに対して裁判官を受け入れ(訴訟を開始し)、ティティウスも相互の請求について[裁判官を受け入れた]。 私は、ティティウスが息子のために担保に提供することを許した家の持分が、裁判官の判断によって担保から解放されるべきであるかを問う。
Marcellus respondit, an et quando debeat liberari, ex persona debitoris itemque ex eo quod inter contrahentes actum esset ac tempore, quo res de qua quaereretur obligata fuisset, iudicem aestimaturum:
マルケッルスは次のように答えた。 解放されるべきか、またいつ解放されるべきかは、債務者の人格(財産状況)、および契約当事者間で合意された内容、さらには問題の物が担保に提供されてからの時間(経過期間)から、裁判官が判断するであろう。
§17.1.38.1est enim earum specierum iudicialis quaestio, per quam res expediatur, non absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur.
というのも、それによって事案が解決されるところの、こうした種類の裁判上の問題は、きわめて頻繁に議論される以下の問題、すなわち、保証人が支払う前であっても、自らが解放されるために訴えを提起できるか否かという問題と、似ていなくはないからである。
nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata creditori mandati actione reum conueniat.
しかし、もし主債務者が長期間にわたって支払いを怠るか、あるいは確実にその財産を浪費しているならば、[保証人が]自ら支払うか、あるいは訴訟を引き受けて有罪判決を下されるのを常に待たなければならないわけではない。 とりわけ、保証人が手元に資金を持っておらず、それを債権者に支払うことで、委任の訴えをもって主債務者を訴えることができない場合はなおさらである。