[MARCELLUS libro singulari responsorum. ] §17.1.38.prLucius Titius Publio Maeuio filio naturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: quaero, an domus pars, quam Titius obligandam filio suo accommodauit, arbitratu iudicis liberari debeat.
[마르켈루스 『답변록』 단권] 루키우스 티티우스는 친생자(혼외자)인 푸블리우스 마에비우스에게 증여의 목적이 아니라 그의 채권자에게 공유인 주택을 담보로 제공하는 것을 허락하였다. 그 후 마에비우스가 사망하고 미성년인 딸(피후견인)이 남겨지자, 그녀의 후견인들은 티티우스를 상대로 재판관을 수용하였고(소송을 개시하였고), 티티우스 역시 상호 청구에 관하여 [재판관을 수용하였다]. 나는 티티우스가 아들을 위해 담보로 제공하도록 융통한 주택의 지분이 재판관의 재량(판결)에 의해 담보로부터 해제되어야 하는지 묻는다.
Marcellus respondit, an et quando debeat liberari, ex persona debitoris itemque ex eo quod inter contrahentes actum esset ac tempore, quo res de qua quaereretur obligata fuisset, iudicem aestimaturum:
마르켈루스는 다음과 같이 답변하였다. 해제되어야 하는지 여부 및 그 시기는 재판관이 채무자의 인적 상황(재산 상태), 그리고 계약 당사자들 사이에 합의된 내용 및 문제의 물건이 담보로 제공된 기간에 기초하여 평가할 것이다.
§17.1.38.1est enim earum specierum iudicialis quaestio, per quam res expediatur, non absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur.
왜냐하면 그러한 유형의 사법적 쟁점은 사안을 해결하기 위한 것으로서, 보증인이 지급을 하기 전이라도 자신이 면책되기 위해 소송을 제기할 수 있는지 여부라는 지극히 빈번하게 논의되는 질문과 다르지 않기 때문이다.
nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata creditori mandati actione reum conueniat.
그러나 주채무자가 오랫동안 지급을 지체하거나 확실히 자신의 재산을 탕진하고 있다면, [보증인이] 스스로 지급하거나 또는 소송을 수용하여 패소 판결을 받을 때까지 항상 기다려야 하는 것은 아니다. 특히 보증인이 수중에 자금을 가지고 있지 않아, 그것을 채권자에게 지급함으로써 위임 소송으로 주채무자를 추궁할 수 없는 상황이라면 더욱 그러하다.