[GAIUS libro nono ad edictum prouinciale. ] §17.1.27.prSi quis alicui scripserit, ut debitorem suum liberet, seque eam pecuniam, quam is debuerit, soluturum, mandati actione tenetur.
[ガイウス『地方告示注解』第九巻] もしある者が誰かに、自己の債務者を免責し、その債務者が負っていた金銭を自分が支払う旨を書面で求めたならば、その者は委任訴訟によって責任を負う。
§17.1.27.1Si seruum ea lege tibi tradidero, ut eum post mortem meam manumitteres, constitit obligatio: potest autem et in mea quoque persona agendi causa interuenire, ueluti si paenitentia acta seruum reciperare uelim.
もし私が、私の死後にその奴隷を解放するという条件で、あなたに奴隷を引き渡したならば、義務が成立する。 しかし、私自身の身の上においても訴訟の原因が生じることがあり得る。 例えば、翻意したことによって奴隷を取り戻したいと望む場合である。
§17.1.27.2Qui mandatum suscepit, si potest id explere, deserere promissum officium non debet, alioquin quanti mandatoris intersit damnabitur: si uero intellegit explere se id officium non posse, id ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, cum possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit.
委任を引き受けた者は、もしそれを履行できるならば、約束した任務を放棄すべきではない。 さもなければ、委任者の被った損害の額において賠償を命じられるであろう。 しかし、もしその任務を自分が履行できないと察したならば、できるだけ早くそのこと自体を委任者に通知しなければならない。 それは、委任者が望むなら他人の労力を利用できるようにするためである。 もし、通知できるのにもかかわらず、怠ったならば、委任者の被った損害の額において責任を負うことになる。 何らかの理由で通知できなかったのであれば、免責される。
§17.1.27.3Morte quoque eius cui mandatum est, si is integro adhuc mandato decesserit, soluitur mandatum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet mandati actionem.
また、委任された者の死亡によっても、もし彼が委任の未履行のうちに死亡したならば、委任は解消される。 それゆえ、彼の相続人は、たとえ委任を遂行したとしても、委任訴訟を有しない。
§17.1.27.4Impendia mandati exsequendi gratia facta si bona fide facta sunt, restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impendere.
委任を遂行するためになされた支出は、もし善意でなされたのであれば、いかなる場合でも償還されなければならない。 委任した者が、もし自分で事務を処理していたならば、より少ない支出で済んだであろうということは、問題にならない。
§17.1.27.5Si mandatu meo Titio credideris et mecum mandati egeris, non aliter condemnari debeo, quam si actiones tuas, quas aduersus Titium habes, mihi praestiteris.
もし私の委任によってあなたがティティウスに貸し付けをし、私に対して委任訴訟を提起したなら、あなたがティティウスに対して有する訴権を私に譲渡する場合でなければ、私は敗訴の判決を下されるべきではない。
sed si cum Titio egeris, ego quidem non liberabor, sed in id dumtaxat tibi obligatus ero, quod a Titio seruare non potueris.
しかし、もしあなたがティティウスを相手に訴訟を起こしたなら、私は免責されはしないが、あなたがティティウスから回収できなかった額に限定して、あなたに対して義務を負うことになる。