[ULPIANUS libro trigensimo ad edictum. ] §16.3.1.prDepositum est, quod custodiendum alicui datum est, dictum ex eo quod ponitur: praepositio enim de auget depositum, ut ostendat totum fidei eius commissum, quod ad custodiam rei pertinet.
[ウルピアヌス、告示注解第30巻] 寄託(デポジトゥム)とは、保管されるために誰かに与えられたものであり、それが置かれる(ポニトゥル)ということに由来してそう呼ばれる。 なぜなら、前置詞「de」が「depositum」を強め、物の保管に関するすべてが、その人の信義に委ねられていることを示すからである。
§16.3.1.1Praetor ait: 'Quod neque tumultus neque incendii neque ruinae neque naufragii causa depositum sit, in simplum, earum autem rerum, quae supra comprehensae sunt, in ipsum in duplum, in heredem eius, quod dolo malo eius factum esse dicetur qui mortuus sit, in simplum, quod ipsius, in duplum iudicium dabo.
法務官は言う。 「暴動、火災、倒壊、難破のいずれの理由によらずに寄託されたものについては、1倍(等額)の訴えを、他方、上に含まれた事柄については、本人に対しては2倍の、その相続人に対しては、死亡した者の悪意(ドルス・マルス)によってなされたと言われるものについては1倍の、相続人自身(の悪意によるもの)については2倍の、訴訟を与える。
' §16.3.1.2Merito has causas deponendi separauit praetor, quae continent fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate proficiscentem.
」法務官がこれらの寄託の原因を区別したのは当然である。 これらは、意思から生じるのではなく、必要性から生じる偶発的な寄託の原因を含んでいるからである。
§16.3.1.3Eum tamen deponere tumultus uel incendii uel ceterarum causarum gratia intellegendum est, qui nullam aliam causam deponendi habet quam imminens ex causis supra scriptis periculum.
しかし、暴動や火災その他の原因のために寄託したと理解されるべきなのは、上記に書かれた原因から差し迫った危険のほかに、寄託するいかなる他の原因も持たない者である。
§16.3.1.4Haec autem separatio causarum iustam rationem habet: quippe cum quis fidem elegit nec depositum redditur, contentus esse debet simplo, cum uero extante necessitate deponat, crescit perfidiae crimen et publica utilitas coercenda est uindicandae rei publicae causa: est enim inutile in causis huiusmodi fidem frangere.
しかし、この原因の区別には正当な理由がある。 すなわち、ある人が(相手の)信義を選んで(通常通り寄託し)、その寄託物が返還されない場合、彼は1倍で満足すべきである。 しかし、必要性が存在するために寄託する場合には、不信義の罪が増大し、公益のために不信義を罰しなければならない。 なぜなら、このような事態において信義を裏切ることは、社会にとって有害だからである。
§16.3.1.5Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo uestitus deponatur, uestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est.
寄託された物に付随するものは、寄託されたものではない。 例えば、衣服を着た奴隷が寄託された場合、衣服は寄託されたのではない。 また、頭絡をつけた馬の場合も同様で、馬だけが寄託されたのである。
§16.3.1.6Si conuenit, ut in deposito et culpa praestetur, rata est conuentio: contractus enim legem ex conuentione accipiunt.
もし、寄託において過失(クルパ)についても責任を負うと合意されたなら、その合意は有効である。 なぜなら、契約は合意からその規律を受け取るからである。
§16.3.1.7Illud non probabis, dolum non esse praestandum si conuenerit: nam haec conuentio contra bonam fidem contraque bonos mores est et ideo nec sequenda est.
もし「悪意(ドルス)について責任を負わない」と合意されたとしても、それをあなたは認めないだろう。 なぜなら、このような合意は信義誠実および公序良俗に反し、したがって従われるべきではないからである。
§16.3.1.8Si uestimenta seruanda balneatori data perierunt, si quidem nullam mercedem seruandorum uestimentorum accepit, depositi eum teneri et dolum dumtaxat praestare debere puto: quod si accepit, ex conducto.
もし浴場の番人に保管のために与えられた衣服が紛失した場合、もし彼が衣服を保管するための報酬を受け取っていなかったならば、彼は寄託の訴えに拘束され、ただ悪意についてのみ責任を負うべきであると私は考える。 しかし、もし彼が報酬を受け取っていたならば、賃借訴訟による。
§16.3.1.9Si quis seruum custodiendum coniecerit forte in pistrinum, si quidem merces interuenit custodiae, puto esse actionem aduersus pistrinarium ex conducto: si uero mercedem accipiebam ego pro hoc seruo, quem in pistrinum accipiebat, ex locato me agere posse: quod si operae eius serui cum custodia pensabantur, quasi genus locati et conducti interuenit, sed quia pecunia non datur, praescriptis uerbis datur actio: si uero nihil aliud quam cibaria praestabat nec de operis quicquam conuenit, depositi actio est.
もしある人が奴隷を保管のために、例えば製粉所に送った場合、もし保管のための報酬が支払われていたならば、製粉所主に対して賃借訴訟があると私は考える。 他方、製粉所主が引き受けたこの奴隷に対して私が報酬を受け取っていたならば、私は賃貸訴訟をもって訴えることができる。 しかし、もしその奴隷の労働が保管と相殺されていたならば、いわば一種の賃貸借が介在しているが、金銭が支払われていないため、処方語付き訴訟が与えられる。 しかし、もし彼が食糧を提供するだけで、労働については何も合意がなかったならば、寄託訴訟となる。
§16.3.1.10In conducto et locato et in negotio, ex quo diximus praescriptis uerbis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui seruum receperunt: at si cibaria tantum, dolum dumtaxat.
賃借、賃貸、および我々が処方語付き訴訟が与えられるべきだと言った取引においては、奴隷を受け取った者たちは、悪意と過失の両方について責任を負う。 しかし、食糧だけを提供する場合は、悪意についてのみである。
sequemur tamen, ut Pomponius ait, et quid habuerunt proscriptum aut quid conuenerit, dummodo sciamus et si quid fuit proscriptum, dolum tamen eos praestaturos qui receperunt, qui solus in depositum uenit.
しかし、ポンポニウスが言うように、彼らがどのような掲示をしていたか、あるいは何が合意されたかにも従う。 ただし、たとえどのような掲示があったとしても、受け取った者たちは(最低限)悪意については責任を負うということを我々が承知している限りにおいてである。 この悪意のみが、寄託においては問題となるからである。
§16.3.1.11Si te rogauero, ut rem meam perferas ad Titium, ut is eam seruet, qua actione tecum experiri possum, apud Pomponium quaeritur.
もし私があなたに、私の物をティティウスのもとへ持っていき、彼がそれを保管するようにと頼んだ場合、あなたに対してどの訴えで訴えることができるかが、ポンポニウスのもとで問われている。
et putat tecum mandati, cum eo uero, qui eas res receperit, depositi: si uero tuo nomine receperit, tu quidem mihi mandati teneris, ille tibi depositi, quam actionem mihi praestabis mandati iudicio conuentus.
そして彼は、あなたに対しては委任訴訟(マンダティ)であり、その物を受け取った者に対しては寄託訴訟であると考える。 しかし、もし彼があなたの名前で受け取ったならば、あなたは私に対して委任によって責任を負い、彼はあなたに対して寄託によって責任を負う。 そして、あなたは委任訴訟で訴えられた際に、その訴えを私に譲渡することになる。
§16.3.1.12Quod si rem tibi dedi, ut, si Titius rem non recepisset, tu custodires, nec eam recepit, uidendum est, utrum depositi tantum an et mandati actio sit.
だが、もし私があなたに、「もしティティウスが物を受け取らなかったならば、あなたが保管するように」と物を渡し、そして彼が受け取らなかった場合、寄託訴訟だけがあるのか、それとも委任訴訟もあるのかを検討しなければならない。
et Pomponius dubitat: puto tamen mandati esse actionem, quia plenius fuit mandatum habens et custodiae legem.
ポンポニウスは疑っているが、私は委任訴訟があると考える。 なぜなら、保管の規律をも含んだ委任の方が、より包括的だからである。
§16.3.1.13Idem Pomponius quaerit, si tibi mandauero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis.
同じくポンポニウスは、もし私があなたに、誰かから私の名において受け取った物を保管するように委任し、あなたがそうした場合、あなたが委任によって拘束されるか、それとも寄託によって拘束されるかを問うている。
et magis probat mandati esse actionem, quia hic est primus contractus.
そして彼は、こちらが最初の契約であるため、委任訴訟とする方をより支持している。