Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §13.7.24.pr-13.7.24.3

担保物の追奪に対する救済と弁済の効力

2162 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

債権者が皇帝の許可を得て担保物を取得したものの追奪された場合の救済策、不良貨幣による弁済の効果、担保物の超過額売却における代金未回収時の処理、および担保物への不当な扱いと責任について論じている。

[ULPIANUS libro trigensimo ad edictum. ]
[ウルピアーヌス、告示注解第30巻] 私のところで興味深い問いが立てられた。
§13.7.24.prElegenter apud me quaesitum est, si impetrasset creditor a Caesare, ut pignus possideret idque euictum esset, an habeat contrariam pigneraticiam.
もし債権者が皇帝から担保物を所有する許可を得て、それが追奪された場合、彼は反対質権訴権を有するだろうか、と。
et uidetur finita esse pignoris obligatio et a contractu recessum.
そして、質権の義務は終了しており、契約から離脱したと思われる。
immo utilis ex empto accommodata est, quemadmodum si pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat uel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur.
いやむしろ、買いに基づく準用訴権が与えられており、それはまるで、彼に対して弁済の代わりに物が与えられたかのようであり、債務の額において彼に満足が与えられるか、あるいは彼の利益の額において[満足が与えられる]ためである。 また、もし仮に質権訴権または他の原因によって彼が訴えられるならば、債権者は相殺をなしうる。
§13.7.24.1Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecunia, quaeritur: et constat neque pigneraticia eum agere neque liberari posse, quia reproba pecunia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis.
不良貨幣を債権者に支払った者が、あたかも金銭が支払われたかのように、質権訴権を有するか、という点が問われる。 そして、彼は質権訴権によって訴えることもできず、免責されることもできないということは確立された見解である。 なぜなら、不良貨幣は支払う者を免責しないからであり、むろん、不良貨幣は返還されるべきであるからである。
§13.7.24.2Si uendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uenditoris.
もし債権者が担保物を債務額より高値で売却したが、買主から代金をまだ取り立てていない場合、余剰金の返還を求めて質権裁判で訴えられうるだろうか、あるいは、債務者は買主が支払うまで待つべきなのか、それとも買主に対する訴権の譲渡を受けるべきなのか。 そして、債権者に対して支払いを強制すべきではなく、むしろ、債務者は待つべきであるか、あるいは、もし彼が待たないなら、売主の危険負担のもとで、買主に対する訴権が彼に委任されるべきである、と私は考える。
quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit.
だが、もし彼がすでに金銭を受け取っているならば、彼は余剰金を返還する。
§13.7.24.3In pigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tractauit creditor uel seruos debilitauit.
質権裁判においては、債権者が担保として与えられた物を悪く扱った場合や、奴隷を不具にした場合も含まれる。
plane si pro maleficiis suis coercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri.
明らかに、もし彼らの悪行のために、懲らしめたか、縛り上げたか、あるいは長官や総督に引き渡したのであれば、債権者は質権訴権による責任を負わない、と言うべきである。
quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, ilico pignus ancillae soluitur.
したがって、もし彼が女奴隷を売春させたか、あるいはその他の不当なことを行うよう強制したならば、直ちにその女奴隷の質権は消滅する。

語釈・文法注

  1. 13.7.24.pra contractu recessum — 非人称受動態の完了不定詞 `recessum [esse]` であり、主文の `uidetur` にかかっている。直訳すれば「契約から退去された」となるが、契約関係が消滅したことを意味する。
  2. 13.7.24.1reprobis uidelicet nummis reddendis — 動形容詞(ゲルンディーウムム)を用いた絶対奪格構造。理由を表し、「(支払いが無効である以上)もちろん不良貨幣は返還されるべきである」という義務ないし前提条件を示している。
  3. 13.7.24.2mandandas ei actiones — 不定詞 `esse` が省略された動形容詞構文(当義務・必要)であり、`arbitror` に導かれる対格不定詞句の一部。意味上の主語は `actiones`。「訴権が彼(債務者)に委任(譲渡)されるべきである」と解する。
  4. 13.7.24.3In pigneraticio iudicio uenit — `uenit`(現在形)は「(判断の対象に)入る」「含まれる」を意味する慣用語法。主語は続く `si... uel...` の条件節である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §13.7.24.pr-13.7.24.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.7.24.pr-13.7.24.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。