[PAPINIANUS libro undecimo quaestionum. ] §12.7.5.prAuunculo nuptura pecuniam in dotem dedit neque nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est.
[パピニアヌス『学問論』第11巻] 叔父と結婚しようとしていた女性が、持参金として金を渡したが、結婚しなかった。 彼女がそれを返還請求できるかどうかが問われた。
dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessare condictionem et in delicto pari potiorem esse possessorem: quam rationem fortassis aliquem secutum respondere non habituram mulierem condictionem: sed recte defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem conuerti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse.
私は言った、給付者と受領者の双方の不法な原因のために金が支払われるときには、返還請求は認められず、対等の不法においては占有者が有利な立場にある、と。 おそらくこの理路に従って、ある者は、女性は返還請求権を持たないだろうと回答するかもしれない。 しかし、本件においては、不法な原因があったのではなく、むしろ原因が全くなかったのだと主張されるのが正しい。 なぜなら、給付された金は持参金へと転化し得なかったからである。 というのも、それは不義密通のためではなく、婚姻のために与えられたからである。
§12.7.5.1Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit.
継母が継子に、あるいは嫁が舅に、持参金の名目で金を渡したが、結婚しなかった。
cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin uel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igitur competit.
万民法上、近親相姦が犯されることになるため、一見すると返還請求は認められないように思われる。 しかしながら、むしろそのような事例においては、持参金を与えるべき原因が全くなかったのであり、したがって返還請求が認められる。