Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §11.6.5.pr-11.6.5.2

測量士の報告遅滞と訴権の競合および対象の拡張

1801 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

測量士による報告遅延時の責任と、測定誤りがある場合の売主・測量士に対する訴訟の競合および残余請求について規定し、さらに本訴訟の適用範囲を建物や穀物、ワインの測定にまで広げたことを説明している。

[ULPIANUS libro uicensimo quarto ad edictum.
[ウルピアヌス、告示註釈第24巻。
] §11.6.5.prSi mensor non falsum modum renuntiauerit, sed traxerit renuntiationem et ob hoc euenerit ut uenditor liberetur, qui ad signaturum se modum intra certum diem promisit, haec actio locum non habet: sed nec dari utilem debere Pomponius ait.
] もし測量士が、誤った分量を報告したのではなく、報告を引き延ばし、そのために、一定の日までに自ら分量を確証すると約束していた売主が免責されるという結果になった場合には、この訴えは適用されない。 しかし、補充訴訟も与えられるべきではないとポンポニウスは言う。
erit ergo ad actionem de dolo decurrendum.
したがって、詐欺訴訟に頼るべきである。
§11.6.5.1Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet.
もし、誤った分量が報告されたときに、買主が売主に対して売買に基づく訴えを提起したとしても、測量士に対しても訴えを提起できる。 しかし、もし彼に何の利益もないならば、測量士に有罪判決を下すべきではない。
quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse.
だが、もし不足していた分量の全体について売主を訴えたのではなく、より少ない分量について訴えたのであれば、結果として、残余の分量について測量士を訴えることができるとポンポニウスは書いている。
§11.6.5.2Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauissse dicetur, haec actio competit.
法務官はこの訴訟をより広く拡張した。 なぜなら、何か他の物の誤った測定結果を報告したと主張される場合にも、この訴えが認められるからである。
proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumenti uel in uini,
したがって、建物の測定において、あるいは穀物の、あるいはワインの測定において欺いた(誤らせた)場合にも、……

語釈・文法注

  1. §11.6.5.prqui ad signaturum se modum intra certum diem promisit — 先行詞は主節の主語ではなく、結果節(ut節)内の uenditor(売主)である。ad signaturum se modum は「彼自身(se)が分量を確証するために」という目的を表す。signaturum は signare の未来分詞能動態で、目的語である modum を修飾する。
  2. §11.6.5.1sed si nihil eius interest — 非人称動詞 interest(重要である、利害関係がある)の構文。関心・利益を持つ主体は属格(eius)で表され、nihil は利害の程度を示す副詞的対格(あるいは主語)として機能し、「彼にとって何の利益もないならば」を意味する。
  3. §11.6.5.2proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumenti uel in uini, — この文は末尾の fefellit... の箇所で未完(アポシオペーシスまたは抜粋の都合による欠落)のまま提示されている。主語は文脈上「測量士(mensor)」であり、fefellit は fallere(欺く、誤らせる)の完了能動態三人称単数である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §11.6.5.pr-11.6.5.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:11.6.5.pr-11.6.5.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。