Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §10.2.22.pr-10.2.22.5

遺産分割の訴えにおける審判方法と給付範囲

1659 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

相続人による遺産(宝)の発掘、裁判官による共同遺産の審判(授権)方法、土地への地役権設定、および対人訴権としての諸給付の対象範囲(敵の手中にある物を含む)など、遺産分割の訴えにおける運用について論じている。

[ULPIANUS libro nono decimo ad edictum. ] §10.2.22.prItem Labeo scribit, si unus heredum thensaurum relictum a testatore effodit, familiae erciscundae iudicio eum teneri, etsi cum extraneo conscio partitus sit.
[ウルピアヌス、告示注解第十九巻] 同様にラベオは、共同相続人の一人が被相続人の残した宝を掘り出した場合、たとえそれを事情を知っている部外者と分け合ったとしても、遺産分割の訴えによって責任を負うと書いている。
§10.2.22.1Familiae erciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta (ubi etiam necessitate facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur) uel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare:
遺産分割の裁判官は、一つの物に対する先取遺贈が複数の者に残された場合(この場合、ポンポニウスは、複数の者に審判することが必要性から生じるとしても、そう書いている)、または共同相続人の各々に特定の持分を割り当てる場合のいずれかにおいてのみ、複数の者に同一の物を審判(授権)することができる。 しかし、入札を認めた上で、一人の者に物を審判することもできる。
§10.2.22.2Sed et regionibus diuisum fundum posse adiudicare secundum diuisionem nemo dubitauerit.
しかし、境界によって分割された土地を、その分割に従って審判することができるということについては、誰も疑わないであろう。
§10.2.22.3Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam seruitutem, ut alium alii seruum faciat ex is quos adiudicat: sed si pure alii adiudicauerit fundum, alium adiudicando amplius seruitutem imponere non poterit.
また、審判する際、彼は特定の地役権を設定し、彼が審判する土地の中から、一方を他方に役属させることもできる。 しかし、もしある者に無条件である土地を審判してしまったなら、別の土地を審判する際、もはや地役権を設定することはできない。
§10.2.22.4Familiae erciscundae iudicium ex duobus constat, id est rebus atque praestationibus, quae sunt personales actiones.
遺産分割の訴えは二つの要素、すなわち物(財産)と、対人訴権である諸給付から構成される。
§10.2.22.5Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum reprehendit, quod non putat in praestationes eius rei uenire in familiae erciscundae iudicium, quae apud hostes est.
パピニアヌスは、敵の手中にある物についてマルケッルスを批判している。 なぜなら、マルケッルスは、敵の手中にある物の給付については遺産分割の訴えの対象にならないと考えているからである。
quid enim impedimentum est rei praestationem uenire, cum et ipsa ueniat
というのも、物自体が対象となる以上、その物の給付が対象となることに何の妨げがあろうか。

語釈・文法注

  1. §10.2.22.prfamiliae erciscundae iudicio eum teneri — 動詞 `scribit` に後続する対格付き不定詞構文(AcI)であり、`eum`(その相続人)が主格、`teneri`(義務を負う、責任とされる)が受動態不定詞である。`familiae erciscundae iudicio` は奪格で、手段または根拠(「遺産分割の訴えによって」)を表す。
  2. §10.2.22.1ita... si — 副詞 `ita`(このように、この条件下で)と条件節 `si`(もし〜ならば)の相関関係によって、「〜の場合にのみ(このように)〜できる」という限定的な条件関係を表している。
  3. §10.2.22.3alium alii seruum faciat — 名詞 `seruus`(奴隷、僕)は、ここでは不動産(土地)の法律関係における比喩として用いられ、一方の土地(従属地)を他方の土地(要役地)に地役権として役属させる(従属させる)ことを意味する。名詞 `fundum`(土地)が文脈上省略されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §10.2.22.pr-10.2.22.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:10.2.22.pr-10.2.22.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。