[ULPIANUS libro primo de officio proconsulis. ]
[ウルピアヌス、『プロコンスルの職務について』第1巻より] プロコンスルはまた、被拘禁者の審理を副官たちに委任するのを常としている。
§1.16.6.prSolent etiam custodiarum cognitionem mandare legatis, scilicet ut praeauditas custodias ad se remittant, ut innocentem ipse liberet.
すなわち、予備審問を経た被拘禁者を自分のもとに送り返させ、無罪の者をプロコンスル自身が釈放するようにするためである。
sed hoc genus mandati extraordinarium est: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam uel cuius alterius coercitionis ad alium transferre, nec liberandi igitur reos ius, cum accusari apud eum non possint.
しかし、この種の委任は例外的なものである。 なぜなら、何人も自分に与えられた「剣の権能」や、その他のいかなる強制権をも他者に移転することはできず、したがって、被告人を釈放する権利も移転できないからである。 なぜなら、彼らの前で被告人が告発されることはあり得ないからである。
§1.16.6.1Sicut autem mandare iurisdictionem uel non mandare est in arbitrio proconsulis, ita adimere mandatam iurisdictionem licet quidem proconsuli, non autem debet inconsulto principe hoc facere.
他方、裁判権を委任するか否かがプロコンスルの裁量に委ねられているように、委任された裁判権を取り消すことは確かにプロコンスルに許されているが、皇帝に相談することなしにこれを行うべきではない。
§1.16.6.2Legatos non oportet principem consulere, sed proconsulem suum, et is ad consultationes legatorum debebit respondere.
副官たちが皇帝に相談することは適当ではなく、自らのプロコンスルに相談すべきであり、そしてプロコンスルが副官たちの相談に答えなければならない。
§1.16.6.3Non uero in totum xeniis abstinere debebit proconsul, sed modum adicere, ut neque morose in totum abstineat neque auare modum xeniorum excedat.
しかし、プロコンスルは贈り物から完全に遠ざかるべきではなく、節度を保つべきである。 それは、気難しく完全に拒絶することもなく、また貪欲に贈り物の限度を超えることもないようにするためである。
quam rem diuus Seuerus et imperator Antoninus elegantissime epistula sunt moderati, cuius epistulae uerba haec sunt: 'quantum ad xenia pertinet, audi quid sentimus: uetus prouerbium est: οὔτε πάντα οὔτε πάντοτε οὔτε παρὰ πάντων.
このことを、神聖なるセウェルスとインペラトル・アントニヌスは、勅答書において極めて優美に規定されたが、その勅答書の文言は以下の通りである。 「贈り物に関する限り、我々の考えを聞くがよい。 『すべてをではなく、常にではなく、すべての人からではない』という古い諺がある。
nam ualde inhumanum est a nemine accipere, sed passim uilissimum est et omnia auarissimum.
というのも、誰からも受け取らないのは極めて不人情であるが、見境なく受け取るのは極めて下品であり、何でも受け取るのは極めて強欲だからである。
' et quod mandatis continetur, ne donum uel munus ipse proconsul uel qui in alio officio erit accipiat ematue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum.
」そして、訓令に含まれている規定、すなわち、プロコンスル自身、または他の官職にある者は、日々の食糧のため以外には、贈り物や進物を受け取ったり、いかなる物も購入したりしてはならないという規定は、小さなお土産には適用されず、食料品としての実用を超えるものに適用される。
sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualitatem.
しかし、贈り物もまた、進物と同等の性質にまで拡大されてはならない。