§10Sed neque in clementiae neque in abstinentiae tenore permansit, et tamen aliquanto celerius ad saeuitiam desciuit quam ad cupiditatem.
しかし彼は、寛大さの姿勢においても節制の姿勢においても留まり続けず、しかも貪欲よりもいくぶんか早く残虐さへと堕ちていった。
discipulum Paridis pantomimi impuberem adhuc et cum maxime aegrum, quod arte formaque non absimilis magistro uidebatur, occidit;
パントマイム役者パリスの弟子で、まだ成人前でちょうど病気にかかっていた者を、技術と容姿において師に劣らないと思われたという理由で殺害した。
item Hermogenem Tarsensem propter quasdam in historia figuras, libraris etiam, qui eam descripserant, cruci fixis.
同様に、タルソス出身のヘルモゲネスを、その歴史書の中のいくつかの比喩表現を理由に殺害し、それを書き写した書記たちをも十字架にかけた。
patrem familias, quod Thraecem murmilloni parem, munerario imparem dixerat, detractum spectaculis in harenam canibus obiecit cum hoc titulo: 'impie locutus parmularius.
ある一家の主を、観劇席から引きずり下ろして闘技場で犬に投げ与えた。 彼が「トラクス(小盾)派の剣闘士はムルミッロ(大盾)派とは互角だが、興行主(皇帝)とは互角ではない」と言ったためであり、「不敬な発言をした小盾使い」という銘板を添えさせた。
'
Complures senatores, in iis aliquot consulares, interemit;
多くの元老院議員、その中には何人かの執政官経験者も含めて殺害した。
ex quibus Ciuicam Cerealem in ipso Asiae proconsulatu, Saluidienum Orfitum, Acilium Glabrionem in exilio, quasi molitores rerum nouarum, ceteros leuissima quemque de causa.
彼らのうち、キウィカ・ケレアリスをアジア属州総督の任期そのものの最中に、サルウィディエヌス・オルフィトゥス、アキリウス・グラブリオを流刑地において、反乱を企てた者たちとして殺害し、残りの者たちはそれぞれ極めて些細な理由で殺害した。
Aelium Lamiam ob suspiciosos quidem, uerum et ueteres et innoxios iocos, quod post abductam uxorem laudanti uocem suam 'eutacto' dixerat quodque Tito hortanti se ad alterum matrimonium responderat: μὴ καὶ σὺ γαμῆσαι θέλεις;
アエリウス・ラミアについては、疑わしくはあるものの、古くかつ無害な冗談を理由に殺害した。 それは、彼が妻を略奪された後に、自分の歌声を褒める皇帝に対して「おとなしく(よく統制されて)」と言ったこと、またティトゥス帝が彼に再婚を勧めた際、「あなたも結婚したいのですか」と答えたためであった。
Saluium Cocceianum, quod Othonis imperatoris patrui sui diem natalem celebrauerat;
サルウィウス・コッケイアヌスを、叔父であるオト皇帝の誕生日を祝ったという理由で殺害した。
Mettium Pompusianum, quod habere imperatoriam genesim uulgo ferebatur et quod depictum orbem terrae in membrana contionesque regum ac ducum ex Tito Liuio circumferret quodque seruis nomina Magonis et Hannibalis indidisset;
メッティウス・ポンプシアヌスを、皇帝になる運命を持っていると世間で噂されていたこと、羊皮紙に描かれた世界地図やティトゥス・リウィウスから抜粋した王や将軍たちの演説集を持ち歩いていたこと、そして奴隷たちにマゴやハンニバルという名前をつけていたという理由で殺害した。
Sallustium Lucullum Britanniae legatum, quod lanceas nouae formae appellari Luculleas passus esset;
ブリタニア属州総督のサッルスティウス・ルクッルスを、新しい形状の槍が「ルクッルスの槍」と呼ばれることを許したという理由で殺害した。
Iunium Rusticum, quod Paeti Thraseae et Heluidi Prisci laudes edidisset appellassetque eos sanctissimos uiros;
ユニウス・ルスティクスを、パエトゥス・トラセアとヘルウィディウス・プリスクスの称賛伝記を出版し、彼らを「極めて神聖な人々」と呼んだという理由で殺害した。
cuius criminis occasione philosophos omnis urbe Italiaque summouit.
そして、この罪の機会に、すべての哲学者をローマ市およびイタリアから追放した。
occidit et Heluidium filium, quasi scaenico exodio sub persona Paridis et Oenones diuortium suum cum uxore taxasset;
彼はまた、ヘルウィディウスの息子をも殺害した。 これは、彼が劇の幕間狂言において、パリスとオイノネの配役を借りて、皇帝の妻との離婚を非難したかのように思われたからである。
Flauium Sabinum alterum e patruelibus, quod eum comitiorum consularium die destinatum perperam praeco non consulem ad populum, sed imperatorem pronuntiasset.
従兄弟のもう一人であるフラウィウス・サビヌスを殺害した。 これは、執政官選出の民会の日に、彼が指名された際、布告係が誤って人民に対し「執政官」ではなく「皇帝」と宣言したためであった。
Verum aliquanto post ciuilis belli uictoriam saeuior, plerosque partis aduersae, dum etiam latentis conscios inuestigat, nouo quaestionis genere distorsit immisso per obscaena igne; nonnullis et manus amputauit.
しかし、内乱の勝利の後はいくぶんさらに残虐になり、敵対する派閥の多くの者を、まだ隠れている共犯者たちを捜索する中で、陰部に火を差し入れるという新しい尋問方法で責めさいなみ、何人かの者に対しては両手をも切り落とした。
satisque constat duos solos e notioribus uenia donatos, tribunum laticlauium et centurionem, qui se, quo facilius expertes culpae ostenderent, impudicos probauerant et ob id neque apud ducem neque apud milites ullius momenti esse potuisse.
そして、より名の知られた者たちのうち、赦免されたのはわずか二人、広帯の軍事歩兵隊長と百人隊長だけだったことは十分に定かである。 彼らは、自分が罪に関わっていないことをより容易に示すために、自らが好色であることを証明し、そのため指導者の間でも兵士たちの間でも何ら影響力を持つことができなかったことを示したのである。
§11Erat autem non solum magnae, sed etiam callidae inopinataeque saeuitiae.
彼はまた、巨大なだけでなく、狡猾で予期せぬ残虐さの持ち主でもあった。
actorem summarum pridie quam cruci figeret in cubiculum uocauit, assidere in toro iuxta coegit, securum hilaremque dimisit, partibus etiam de cena dignatus est.
自らの帳簿係を、十字架にかける前日に寝室に呼び寄せ、寝台の自分の隣に座らせ、安心させて上機嫌で送り出し、夕食の料理の一部を分け与えることさえした。
Arrecinum Clementem consularem, unum e familiaribus et emissariis suis, capitis condemnaturus in eadem uel etiam maiore gratia habuit, quoad nouissime simul gestanti, conspecto delatore eius: 'uis,' inquit, 'hunc nequissimum seruum cras audiamus?'
Et quo contemptius abuteretur patientia hominum, numquam tristiorem sententiam sine praefatione clementiae pronuntiauit, ut non aliud iam certius atrocis exitus signum esset quam principii lenitas.
自分の親しい友人であり密偵の一人でもあった執政官経験者アッレキヌス・クレメンスを、死刑に処そうとしていた時にも、同様あるいはそれ以上の厚遇をもって扱い、ついに最後に彼と一緒に馬車に乗っている際、彼の密告者を目にして「明日、この極めて卑劣な奴隷の言い分を私たちが聴くことを望むかね」と言ったほどであった。 そして、人々の忍耐をより侮蔑的に悪用するために、彼は寛大さの前置きなしには決して過酷な判決を宣告しなかった。 そのため、もはや皇帝の物腰の柔らかさほど、恐るべき結末の確実な兆候は他になかった。
quosdam maiestatis reos in curiam induxerat, et cum praedixisset experturum se illa die quam carus senatui esset, facile perfecerat ut etiam more maiorum puniendi condemnarentur;
彼は、何人かの不敬罪の被告たちを元老院議場に連行させており、その日、自分がどれほど元老院にとって愛されているかを試すつもりだとあらかじめ宣言していたため、彼らが祖先の慣習に従った方法で処罰されるよう判決を下させることを容易に成し遂げた。
deinde atrocitate poenae conterritus, ad leniendam inuidiam intercessit his uerbis—neque enim ab re fuerit ipsa cognoscere—: 'permittite, patres conscripti, a pietate uestra impetrari, quod scio me difficulter impetraturum, ut damnatis liberum mortis arbitrium indulgeatis;
それから、刑罰の残虐さに怯えるふりをして、怨嗟を和らげるために、次のような言葉をもって介入した――その言葉自体を知ることは無駄ではないだろう――。 「元老院議員の諸君、私が得ることが困難であると知っていること、すなわち、有罪判決を受けた者たちに死に方の自由な選択を与えることを、諸君の慈愛に求めることをお許しいただきたい。
nam et parcetis oculis uestris et intellegent me omnes senatui interfuisse. '
そうすれば、諸君は自らの目を守ることになり、また、私が元老院に同席していたのだということを、すべての者が理解するであろうから。 」