Humanitext Reader

スエトニウス · ティトゥス §7-8

ティトゥスの治世と善政および民衆への慈悲

2 / 3 箇所 · ラテン語

要旨

ティトゥスの皇帝即位に伴う評判の好転、ベレニケとの離別や見世物の開催などによる寛大さの証明、そして災害時における慈悲深い対応や悪質な密告者の取り締まりについて述べている。

§7Praeter saeuitiam suspecta in eo etiam luxuria erat, quod ad mediam noctem comisationes cum profusissimo quoque familiarium extenderet;
狂暴さに加えて、彼については贅沢もまた疑われていた。 というのは、彼は真夜中まで、取り巻きの中でも極めて放蕩な者たちと宴会を長引かせていたからである。
nec minus libido propter exoletorum et spadonum greges propterque insignem reginae Berenices amorem, cui etiam nuptias pollicitus ferebatur;
また、男色者たちや去勢兵たちの群れのゆえに、また、彼が結婚さえ約束したと噂されていたベレニケ女王への際立った愛のゆえに、好色さも同様に疑われていた。
suspecta rapacitas, quod constabat in cognitionibus patris nundinari praemiarique solitum;
さらには略奪癖も疑われていた。 なぜなら、父の行う裁判において、彼が判決を切り売りし、賄賂を受け取るのが常であったことが明らかだったからである。
denique propalam alium Neronem et opinabantur et praedicabant.
ついには人々は公然と、彼が「もう一人のネロ」になるだろうと考え、またそう触れ回っていた。
at illi ea fama pro bono cessit conuersaque est in maximas laudes neque uitio ullo reperto et contra uirtutibus summis.
しかし彼にとっては、その悪評は良い結果をもたらし、いかなる欠点も見出されず、それどころか最高の美徳が見出されたことによって、最大の賞賛へと変わった。
Conuiuia instituit iucunda magis quam profusa.
彼は、贅沢というよりはむしろ愉快な宴会を催した。
amicos elegit, quibus etiam post eum principes ut et sibi et rei p. necessariis adquieuerunt praecipueque sunt usi.
彼は、自分の後継の皇帝たちさえも、彼自身や国家にとって必要不可欠な者として頼りにし、特に重用したような友人たちを選んだ。
Berenicen statim ab urbe dimisit inuitus inuitam.
ベレニケを、彼は不本意ながら、また彼女も不本意であったが、ただちにローマ市から去らせた。
quosdam e gratissimis delicatorum quanquam tam artifices saltationis, ut mox scaenam tenuerint, non modo fouere prolixius, sed spectare omnino in publico coetu supersedit.
お気に入りの寵臣たちのうち何人かは、パントマイムの技術に優れ、やがて舞台で主役を張るほどであったが、彼らを過剰に庇護するだけでなく、公衆の面前で観客として見る(観劇する)ことさえ一切差し控えた。
Nulli ciuium quicquam ademit;
市民の誰からも何一つ奪わなかった。
abstinuit alieno, ut si quis umquam;
他人の財産に対して、これほど禁欲的であった者はかつていなかったほどであった。
ac ne concessas quidem ac solitas conlationes recepit.
そして、認められていた、また慣例となっていた寄付金さえ受け取らなかった。
et tamen nemine ante se munificentia minor, amphitheatro dedicato thermisque iuxta celeriter extructis munus edidit apparatissimum largissimumque;
それにもかかわらず、慷慨さにおいて彼の右に出る者はなく、円形闘技場を落成させ、その傍らに温浴場を迅速に建設すると、極めて豪華で寛大な見世物を催した。
dedit et nauale proelium in ueteri naumachia, ibidem et gladiatores atque uno die quinque milia omne genus ferarum.
また、古い模擬海戦場で海戦の興行を行い、同じ場所で剣闘士の闘いも、また一日で、あらゆる種類の野生動物五千頭を提供した。
§8Natura autem beniuolentissimus, cum ex instituto Tiberi omnes dehinc Caesares beneficia a superioribus concessa principibus aliter rata non haberent, quam si eadem isdem et ipsi dedissent, primus praeterita omnia uno confirmauit edicto nec a se peti passus est.
生まれつき極めて慈悲深く、ティベリウスの慣行以来、それ以降のすべてのカエサルたちが、先代の皇帝たちから与えられた恩恵を、自分たち自身が同じ人々に同じものを直接与えない限り、有効と認めていなかったが、彼は先代のすべての恩恵を一つの勅令で最初に承認し、自分に願い出ることを許さなかった。
in ceteris uero desideriis hominum obstinatissime tenuit, ne quem sine spe dimitteret;
人々のその他の要望に対しても、誰一人として希望を持たずに帰らせることはないよう、極めて頑なに守り通した。
quin et admonentibus domesticis, quasi plura polliceretur quam praestare posset, non oportere ait quemquam a sermone principis tristem discedere;
それどころか、側近たちが、実行できる以上の約束をしていると注意すると、皇帝の言葉から誰も悲しんで去るべきではない、と言った。
atque etiam recordatus quondam super cenam, quod nihil cuiquam toto die praestitisset, memorabilem illam meritoque laudatam uocem edidit: 'amici, diem perdidi.
また、かつて夕食の席で、その日一日、誰にも何一つ施さなかったことを思い出し、あの記憶されるべき、そして当然ながら称賛されるべき言葉を発した。 「友よ、私は一日を失ってしまった。
' Populum in primis uniuersum tanta per omnis occasiones comitate tractauit, ut proposito gladiatorio munere, non ad suum, sed ad spectantium arbitrium editurum se professus sit; et plane ita fecit.
」とりわけ民衆全体をあらゆる機会に非常に愛想よく扱ったので、剣闘士の見世物を公示した際、自分の好みではなく、観客の決定に従って開催するつもりだと公言し、実際にその通りに実行した。
nam neque negauit quicquam petentibus et ut quae uellent peterent ultro adhortatus est.
求める人々に対して何も拒まず、むしろ彼らが望むものを自ら求めるよう促した。
quin et studium armaturae Thraecum prae se ferens saepe cum populo et uoce et gestu ut fautor cauillatus est, uerum maiestate salua nec minus aequitate.
それどころか、トラキア式剣闘士への肩入れを公にし、しばしば民衆と共に、声と身振りで一人の贔屓(ファン)として冗談を言い合ったが、威厳は保たれ、公正さも損なわなかった。
ne quid popularitatis praetermitteret, nonnumquam in thermis suis admissa plebe lauit.
人気取りの機会を一つも逃さないよう、時には自らの温浴場に平民を入れ、一緒に沐浴した。
Quaedam sub eo fortuita ac tristia acciderunt, ut conflagratio Vesuuii montis in Campania, et incendium Romae per triduum totidemque noctes, item pestilentia quanta non temere alias.
彼のもとで、いくつかの不慮の、そして悲しむべき出来事が起こった。 カンパニアにおけるウェスウィウス山の噴火、三日三晩にわたるローマの大火、また、かつてないほどの疫病である。
in iis tot aduersis ac talibus non modo principis sollicitudinem sed et parentis affectum unicum praestitit, nunc consolando per edicta, nunc opitulando quatenus suppeteret facultas.
これら多くの、またこのような逆境において、彼は皇帝としての心労だけでなく、親としての類い稀な愛情を示し、時には勅令によって慰め、時には資力の及ぶ限り援助した。
curatores restituendae Campaniae e consularium numero sorte duxit;
カンパニア復興のための長官たちを元執政官の中から抽選で選んだ。
bona oppressorum in Vesuuio, quorum heredes non extabant, restitutioni afflictarum ciuitatium attribuit.
ウェスウィウスの災害で亡くなった人々で相続人が存在しなかった人々の遺産を、被災した都市の復興のために割り当てた。
urbis incendio nihil publice nisi perisse testatus, cuncta praetoriorum suorum ornamenta operibus ac templis destinauit praeposuitque compluris ex equestri ordine, quo quaeque maturius peragerentur.
ローマの大火においては、公的には自分の財産以外には何も失われなかったと宣言し、自らの別荘のすべての装飾品を公共建造物や神殿のために充て、これらがより迅速に完成されるよう、ローマ騎士身分から多くの監督者を任命した。
medendae ualitudini leniendisque morbis nullam diuinam humanamque opem non adhibuit inquisito omni sacrificiorum remediorumque genere.
健康を回復し、病を和らげるために、あらゆる神聖な、また人間的な救いを施し、あらゆる種類の生贄や治療法を求め尽くした。
Inter aduersa temporum et delatores amendatoresque erant ex licentia ueteri.
不遇の時代にあって、かつての放縦さから、密告者やそそのかし屋も存在した。
hos assidue in foro flagellis ac fustibus caesos ac nouissime traductos per amphitheatri harenam partim subici ac uenire imperauit, partim in asperrimas insularum auehi.
彼はこれらをフォーラムで鞭や棒で絶えず叩かせ、最後には円形闘技場の砂舞台を引き回した上で、一部は競売にかけられ売り払われるよう命じ、一部は最も険しい島々へ流刑に処した。
utque etiam similia quandoque ausuros perpetuo coerceret, uetuit inter cetera de eadem re pluribus legibus agi quaeriue de cuiusquam defunctorum statu ultra certos annos.
そして、将来においても同様の大胆な行為を行う者を永続的に抑止するため、特に、同じ事柄について複数の法律で告訴することや、故人の身分について一定の年数を超えて追及することを禁じた。

語釈・文法注

  1. §7 ¦2¦inuitus inuitam — 主語(ティトゥス)と目的語(ベレニケ)の双方の状態を形容詞の主格と対格で対比させた、格変化の異なる同一語の並置(ポリプトトン)。お互いに不本意ながらも引き裂かれた関係を緊密に描写している。
  2. §7 ¦2¦supersedit — 不定詞(fouere, spectare)を伴って「〜することを差し控える、やめる」を意味する。文頭の `quosdam` がこれらの不定詞の意味上の目的語となっている。
  3. §8 ¦1¦aliter rata non haberent, quam si — 「〜する場合でなければ、有効と認めない」という二重否定による強い限定表現。実質的に「〜する場合にのみ有効と認める」という条件を表す。
  4. §8 ¦5¦uenire — 移動を表す `uenio`(来る)ではなく、`uendo`(売る)の受動相として機能する中動・半能動表現の動詞 `ueneo`(売られる、買い手がつく)の現在不定詞。受動態の `subici`(競売に付される)と並列されている。

この箇所を引用する

スエトニウス, ティトゥス §7-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo021.humanitext-lat2:7-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。