Humanitext Reader

スエトニウス · ウェスパシアヌス §3-4

ウェスパシアヌスの婚姻と各地での軍功およびユダヤ戦争の指揮

2 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

ウェスパシアヌスの婚姻関係と、クラウディウス・ネロ両帝の下での軍歴やアフリカ属州統治、そして彼の謙虚な出自と実直な能力ゆえにユダヤ反乱鎮圧の最高司令官に選ばれた経緯が描かれている。

§3Inter haec Flauiam Domitillam duxit uxorem, Statili Capellae equitis R. Sabratensis ex Africa delicatam olim Latinaeque condicionis, sed mox ingenuam et ciuem Rom. reciperatorio iudicio pronuntiatam, patre asserente Flauio Liberale Ferenti genito nec quicquam amplius quam quaestorio scriba.
こうしたことの間に、彼はフラウィア・ドミティッラを妻に迎えた。 彼女はかつて、アフリカ出身のローマ騎士スタティリウス・カペッラの愛人であり、ラテン人の身分であったが、のちに、父親であるフラウィウス・リベラリス(フェレンティヌム生まれで、財務官付き書記にすぎない者)が彼女の自由を法的に主張したことによって、回収裁判において自由生まれのローマ市民であると宣告された。
ex hac liberos tulit Titum et Domitianum et Domitillam.
彼女との間に、ティトゥス、ドミティアヌス、ドミティッラという子供たちをもうけた。
uxori ac filiae superstes fuit atque utramque adhuc priuatus amisit.
彼は妻と娘より長生きし、二人とも彼がまだ私人であったときに失った。
post uxoris excessum Caenidem, Antoniae libertam et a manu, dilectam quondam sibi reuocauit in contubernium habuitque etiam imperator paene iustae uxoris loco.
妻の死後、彼はかつて愛していたアントニアの解放奴隷で秘書でもあったカイニスを再び内縁関係として呼び戻し、皇帝となってからも、ほぼ正妻の扱いで彼女を遇した。
§4Claudio principe Narcissi gratia legatus legionis in Germaniam missus est; inde in Britanniam translatus tricies cum hoste conflixit.
クラウディウス帝の時代、ナルキッソスの恩顧によって軍団レガトゥスとしてゲルマニアに派遣され、そこからブリタニアに移されて、敵と30回交戦した。
duas ualidissimas gentes superque uiginti oppida et insulam Vectem Britanniae proximam in dicionem redegit partim Auli Plauti legati consularis partim Claudi ipsius ductu.
彼は、一部は前執政官格の遺贈使節アウルス・プラウティウスの、一部はクラウディウス自身の指揮のもと、二つの非常に強力な部族と20以上の町、そしてブリタニアに最も近いウェクティス島を服属させた。
quare triumphalia ornamenta et in breui spatio duplex sacerdotium accepit, praeterea consulatum, quem gessit per duos nouissimos anni menses.
そのため、彼は凱旋式の装飾と、短い期間に二重の神職を受け、さらに執政官職を得て、それを一年の最後の2ヶ月間にわたって務めた。
medium tempus ad proconsulatum usque in otio secessuque egit, Agrippinam timens potentem adhuc apud filium et defuncti quoque Narcissi amici perosam.
プロコンスル職に至るまでのその後の期間を、彼は閑暇と引退生活のなかに過ごした。 これは、依然として息子に対して強力な影響力を持ち、かつ、すでに亡くなっていた彼の友人ナルキッソスをも深く憎んでいたアグリッピナを恐れたためである。
Exim sortitus Africam integerrime nec sine magna dignatione administrauit, nisi quod Hadrumeti seditione quadam rapa in eum iacta sunt.
その後、彼は抽選によってアフリカ属州を得て、きわめて誠実に、かつ多大な名声をもって統治した。 ただし、ハドルメトゥムにおいて、ある暴動の際に彼にカブが投げつけられたことを除けば。
rediit certe nihilo opulentior, ut qui prope labefactata iam fide omnia praedia fratri obligaret necessarioque ad mangonicos quaestus sustinendae dignitatis causa descenderit;
彼は確かに少しも富裕になって戻らず、彼の信用がすでに崩壊しかけていたため、すべての所領を兄に抵当に入れねばならず、自らの地位を維持するために、やむを得ず家畜の売買というあこぎな商売にまで手を染めることになったほどであった。
propter quod uulgo mulio uocabatur.
そのため、世間では通俗的に「ラバ引き」と呼ばれていた。
conuictus quoque dicitur ducenta sestertia expressisse iuueni, cui latum clauum aduersus patris uoluntatem impetrarat, eoque nomine grauiter increpitus.
また、ある若者のために、父親の意に反して幅広の紫の帯を勝ち取ってやったのであるが、その若者から20万セステルティウスをゆすり取ったことで有罪を立証されたと言われており、その件で厳しく非難された。
Peregrinatione Achaica inter comites Neronis cum cantante eo aut discederet saepius aut praesens obdormisceret, grauissimam contraxit offensam, prohibitusque non contubernio modo sed etiam publica salutatione secessit in paruam ac deuiam ciuitatem, quoad latenti etiamque extrema metuenti prouincia cum exercitu oblata est.
アカイアへの旅の際、ネロの随員の中にありながら、ネロが歌っているときにしばしば退席するか、あるいはその場にいながら居眠りをしてしまったため、きわめて重大な不興を買い、側近の交わりだけでなく公の拝謁すら禁じられて、小さく人里離れた町へと退いた。 それは、身を隠し、最悪の事態を恐れていた彼に、軍隊を伴う属州が提供されるまでのことであった。
Percrebruerat Oriente toto uetus et constans opinio esse in fatis ut eo tempore Iudaea profecti rerum potirentur.
東洋全土に、その時期にユダヤから出発した者たちが世界を支配することが運命づけられている、という古くからの根強い予言が広まっていた。
id de imperatore Romano, quantum postea euentu paruit, praedictum Iudaei ad se trahentes rebellarunt caesoque praeposito legatum insuper Syriae consularem suppetias ferentem rapta aquila fugauerunt.
この予言は、のちの出来事から明らかになったようにローマ皇帝についてのものであったが、ユダヤ人たちはこれを自分たちのことと解釈して反乱を起こし、長官を殺害しただけでなく、さらに援軍を率いてきた前執政官格のシリア総督を、軍団旗を奪ったうえで敗走させた。
ad hunc motum comprimendum cum exercitu ampliore et non instrenuo duce, cui tamen tuto tanta res committeretur, opus esset, ipse potissimum delectus est ut et industriae expertae nec metuendus ullo modo ob humilitatem generis ac nominis.
この反乱を鎮圧するために、より大規模な軍隊と、活動的で、かつそのような重大な任務を安全に任せられる指揮官が必要となったとき、彼が、実証された勤勉さの持ち主であり、かつ、家柄や名前の卑しさゆえに、いかなる意味でも恐れるに足りない人物であったことから、何よりも選ばれた。
additis igitur ad copias duabus legionibus, octo alis, cohortibus decem, atque inter legatos maiore filio assumpto, ut primum prouinciam attigit, proximas quoque conuertit in se, correcta statim castrorum disciplina, unoque et altero proelio tam constanter inito, ut in oppugnatione castelli lapidis ictum genu scutoque sagittas aliquot exceperit.
したがって、軍に二つの軍団、八つの騎兵大隊、十の歩兵大隊が加えられ、またレガトゥスの一人として長男が同行することとなり、彼が属州に到着するやいなや、近隣の属州をも自分に注目させ、陣営の規律を直ちに正し、一、二の戦闘にきわめて果敢に臨んだので、ある城塞の攻撃の際には、膝に石の打撃を、盾に数本の矢を受け止めたほどであった。

語釈・文法注

  1. §3asserente — patre asserente(父親が主張することによって)の asserere は、ローマ法における asserere aliquem in libertatem(ある人が奴隷ではなく自由人であることを法廷で宣言・主張する)という専門用語である。ここでは父親のフラウィウス・リベラリスが彼女の自由身分を法的に確認請求したことを指す。
  2. §4ut qui — ut qui に導かれる関係節(obligaret, descenderit と接続法を伴う)は、主節の主語の性質や状況に基づいた理由・結果(〜な人であったので、〜するほどであった)を表している。彼が経済的困窮のために抵当入れや卑俗な商売を余儀なくされた理由を説明する。
  3. §4industriae expertae — ut et industriae expertae nec metuendus の部分において、ut(〜として、〜だから)の後ろに、性質を表す属格(genitivus qualitatis)である industriae expertae(実証された勤勉さを持つ者)と、形容詞的に用いられている動形容詞 metuendus(恐れられるべき者)が、et... nec... を通じて非対称に並置されている。

この箇所を引用する

スエトニウス, ウェスパシアヌス §3-4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo020.humanitext-lat2:3-4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。