Humanitext Reader

スエトニウス · カエサル §7-11

ヒスパニア赴任と按察官としての野心と台頭

2 / 19 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは財務官としてヒスパニアに赴任したが、アレクサンドロス大王の像を見て野心を刺激され任期前に帰還し、按察官就任前後に様々な陰謀や大規模なイベント、記念碑の復元を通じて民衆の支持と影響力を拡大した。

§7Quaestori ulterior Hispania obuenit;
財務官の任地として遠い方のヒスパニアが割り当てられた。
ubi cum mandatu praetoris iure dicundo conuentus circumiret Gadisque uenisset, animaduersa apud Herculis templum Magni Alexandri imagine ingemuit et quasi pertaesus ignauiam suam, quod nihil dum a se memorabile actum esset in aetate, qua iam Alexander orbem terrarum subegisset, missionem continuo efflagitauit ad captandas quam primum maiorum rerum occasiones in urbe.
そこで、法務官の命令により裁判のために諸都市を巡回し、ガデスに到着したとき、ヘラクレス神殿においてアレクサンドロス大王の像を目にしてため息をついた。 そして、アレクサンドロスがすでに世界を征服していた年齢に達しているにもかかわらず、自分によって未だ何ら記憶に値することが成し遂げられていない自らの怠惰に、あたかも嫌気がさしたかのように、都市(ローマ)においてより大きな事業の機会をできるだけ早く得るために、直ちに解職を求めた。
etiam confusum eum somnio proximae noctis—nam uisus erat per quietem stuprum matri intulisse—coiectores ad amplissimam spem incitauerunt arbitrium terrarum orbis portendi interpretantes, quando mater, quam subiectam sibi uidisset, non alia esset quam terra, quae omnium parens haberetur.
さらに、翌夜の夢――眠りの中で母を凌辱する夢を見たのであるが――に困惑していた彼を、夢占い師たちは、世界の支配権が予兆されていると解釈して、極めて大きな希望へと奮い立たせた。 なぜなら、彼の下に横たわっているのを見た母親は、万物の母とみなされる大地以外の何物でもないからである、というのであった。
§8decedens ergo ante tempus colonias Latinas de petenda ciuitate agitantes adiit, et ad audendum aliquid concitasset, nisi consules conscriptas in Ciliciam legiones paulisper ob id ipsum retinuissent.
それゆえ、任期満了前にそこを去り、ローマ市民権の要求を議論していたラティウムの植民市を訪れた。 そして、もし執政官たちが、キリキア派遣のために徴募されていた軍団を、まさにその懸念のためにしばらく留め置かなかったならば、彼らを何か大胆な行動へと扇動していたであろう。
§9Nec eo setius maiora mox in urbe molitus est: siquidem ante paucos dies quam aedilitatem iniret, uenit in suspicionem conspirasse cum Marco Crasso consulari, item Publio Sulla et L. Autronio post designationem consulatus ambitus condemnatis, ut principio anni senatum adorirentur, et trucidatis quos placitum esset, dictaturam Crassus inuaderet, ipse ab eo magister equitum diceretur constitutaque ad arbitrium re publica Sullae et Autronio consulatus restitueretur.
それにもかかわらず、間もなく都市(ローマ)でより大きな陰謀を企てた。 すなわち、按察官に就任する数日前に、執政官経験者マルクス・クラッスス、また、執政官指名後に選挙買収で有罪宣告を受けたプブリウス・スッラおよびルキウス・アウトロニウスと共謀したという疑いを持たれたのである。 それは、年の初めに元老院を襲撃し、あらかじめ決めておいた者たちを虐殺した上で、クラッススが独裁官の地位を奪い、彼自身はクラッススによって騎兵長官に任命され、国家を自らの思い通りに整えた上で、スッラとアウトロニウスに執政官職を返還するというものであった。
meminerunt huius coniurationis Tanusius Geminus in historia, Marcus Bibulus in edictis, C. Curio pater in orationibus.
この陰謀については、タヌシウス・ゲミヌスはその歴史書の中で、マルクス・ビブルスは告示の中で、ガイウス・クリオ(父)は演説の中で言及している。
de hac significare uidetur et Cicero in quadam ad Axium epistula referens Caesarem in consulatu confirmasse regnum, de quo aedilis cogitarat.
キケロもアクシウスに宛てたある書簡の中でこのことに言及しているようであり、カエサルが執政官のときに、按察官の頃に構想していた王権を確立したと伝えている。
Tanusius adicit Crassum paenitentia uel metu diem caedi destinatum non obisse et idcirco ne Caesarem quidem signum, quod ab eo dari conuenerat, dedisse;
タヌシウスは、クラッススが悔恨かあるいは恐れのために、虐殺のために予定されていた日に姿を現さず、そのためカエサルもまた、彼から与えられることになっていた合図を送らなかった、と付け加えている。
conuenisse autem Curio ait, ut togam de umero deiceret.
一方クリオは、合図とは肩からトガを滑り落とすことになっていた、と述べている。
idem Curio sed et M. Actorius Naso auctores sunt conspirasse eum etiam cum Gnaeo Pisone adulescente, cui ob suspicionem urbanae coniurationis prouincia Hispania ultro extra ordinem data sit;
同じくクリオ、さらにマルクス・アクトリウス・ナソも、彼が若きグナエウス・ピソとも共謀したと伝えている。 このピソには、首都での陰謀の疑いゆえに、かえってヒスパニア属州が特別に与えられていた。
pactumque ut simul foris ille, ipse Romae ad res nouas consurgerent, per †Ambranos et Transpadanos;
そして、ピソが国外で、彼自身がローマで、同時に新体制に向けて蜂起することが、アンプサニ人とポー川以北の人々を通じて合意されていた。
destitutum utriusque consilium morte Pisonis.
しかし、両者の計画はピソの死によって頓挫した。
§10Aedilis praeter comitium ac forum basilicasque etiam Capitolium ornauit porticibus ad tempus extructis, in quibus abundante rerum copia pars apparatus exponeretur.
按察官として、民会場、フォルム、バシリカだけでなく、カピトリウムをも、一時的に建設された回廊によって装飾し、その中には、物品が豊富にあるため、準備された装飾品の一部が展示された。
uenationes autem ludosque et cum collega et separatim edidit, quo factum est, ut communium quoque inpensarum solus gratiam caperet nec dissimularet collega eius Marcus Bibulus, euenisse sibi quod Polluci: ut enim geminis fratribus aedes in foro constituta tantum Castoris uocaretur, ita suam Caesarisque munificentiam unius Caesaris dici.
また、野獣狩りや競技会を、同僚と共同で、あるいは単独で開催した。 その結果、共同の出費についても彼一人が民衆からの感謝を獲得することになり、同僚のマルクス・ビブルスは、自分に起こったことはポルクスに起こったことと同じであると隠さずに認めた。 すなわち、双子の兄弟のためにフォルムに建てられた神殿が『カストルの神殿』とだけ呼ばれるように、自分とカエサルの寛大さはカエサル一人のものと言われている、と。
adiecit insuper Caesar etiam gladiatorium munus, sed aliquanto paucioribus quam destinauerat paribus;
カエサルはさらに剣闘士競技をも追加したが、予定していたよりもかなり少ないペアで行われた。
nam cum multiplici undique familia conparata inimicos exterruisset, cautum est de numero gladiatorum, quo ne maiorem cuiquam habere Romae liceret.
というのも、彼が各地から多数の剣闘士の一団を集めることで政敵たちを恐怖に陥れたため、ローマにおいて誰もそれ以上の数を所有することを許さないようにと、剣闘士の数について規制が設けられたからである。
§11Conciliato populi fauore temptauit per partem tribunorum, ut sibi Aegyptus prouincia plebi scito daretur, nanctus extraordinarii imperii occasionem, quod Alexandrini regem suum socium atque amicum a senatu appellatum expulerant resque uulgo inprobabatur.
民衆の支持を獲得すると、護民官の一部を通じて、民衆議決によってエジプト属州が自分に与えられるようにと試みた。 それは、アレクサンドリアの住民が、元老院から「同盟者にして友」と称されていた自国の王を追放し、この出来事が一般に非難されていたため、非常大権を得る機会を見出したからである。
nec obtinuit aduersante optimatium factione: quorum auctoritatem ut quibus posset modis in uicem deminueret, tropaea Gai Mari de Iugurtha deque Cimbris atque Teutonis olim a Sulla disiecta restituit atque in exercenda de sicaris quaestione eos quoque sicariorum numero habuit, qui proscriptione ob relata ciuium Romanorum capita pecunias ex aerario acceperant, quamquam exceptos Cornelis legibus.
しかし、オプティマテスの派閥が反対したため、これを得られなかった。 今度は彼らの権威を、彼にできるいかなる方法によっても低下させるために、かつてスッラによって破壊されていた、ユグルタ、ならびにキンブリ族およびテウトネス族に対するガイウス・マリウスの戦勝記念碑を復元した。 また、暗殺者に関する査問を行うにあたり、プロスクリプティオの際、ローマ市民の首を持参したことに対する報酬を国庫から受け取っていた者たちをも、コルネリウス法によって除外されていたにもかかわらず、暗殺者の数に含めた。

語釈・文法注

  1. §7pertaesus ignauiam suam — 分詞 `pertaesus`(`pertaedet` の完了分詞、~に嫌気がさして)は、古典期には属格(`ignaviae suae`)を伴うのが一般的であるが、ここでは対格 `ignauiam suam` を直接目的語として取っている。
  2. §8concitasset — 接続法過去完了で、`nisi... retinuissent` と対をなす過去の反実仮想の帰結節である。主節の主語は明示されていないが、文脈上、前文の主語であるカエサル(帰還途中の彼)である。
  3. §9ante paucos dies quam — `antequam`(~の前に)が `paucos dies`(数日)を挟んで分離した形であり、`ante paucos dies quam... iniret` で「彼が就任する数日前に」を意味する。接続法 `iniret` は、時間的前後関係に加えて、主観的な意図や予定を表している。
  4. §10euenisse sibi quod Polluci — 間接話法における不定詞句。`quod Polluci (euenit)` の略であり、「ポルクスに(起こった)ことが自分にも起こった」という意味。ビブルス自身とカエサルの関係を、神話の双子(カストルとポルクス)の神殿が「カストル神殿」とだけ呼ばれることに例えている。
  5. §11ut quibus posset modis — 関係代名詞 `quibus` が先行詞 `modis` を伴い、制限的関係節 `quibus posset` を形成している。これは `ut omnibus modis quibus posset deminueret`(彼にできるあらゆる方法で低下させるために)の省略的かつ強調的な表現である。

この箇所を引用する

スエトニウス, カエサル §7-11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:7-11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。