Humanitext Reader

スエトニウス · カエサル §12-17

法務官就任とカティリナ陰謀をめぐる政争

3 / 19 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは按察官や法務官の職務を通じて民衆の支持を獲得しようとするが、元老院やオプティマテス(門閥派)と対立し、カティリナ陰謀事件の処理や護民官メテッルスとの政治闘争、さらにカティリナ一味としての告発など、数々の危機と政争に直面する。

§12subornauit etiam qui Gaio Rabirio perduellionis diem diceret, quo praecipuo adiutore aliquot ante annos Luci Saturnini seditiosum tribunatum senatus coercuerat, ac sorte iudex in reum ductus tam cupide condemnauit, ut ad populum prouocanti nihil aeque ac iudicis acerbitas profuerit.
彼はまた、ガイウス・ラビリウスに国逆罪の訴訟提起日を指定する者をそそのかした。 このラビリウスを主要な協力者として、数年前に元老院はルキウス・サトゥルニヌスの反乱的な護民官職を抑え込んでいたのである。 そして抽選によってこの被告に対する裁判官に選ばれると、あまりにも熱心に有罪判決を下したため、民衆に上訴した被告にとって、裁判官の過酷さほど有利に働いたものはなかった。
§13deposita prouinciae spe pontificatum maximum petit non sine profusissima largitione;
属州への希望を捨てると、非常に惜しみない買収を行いながら、最高神祇官の地位を求めた。
in qua reputans magnitudinem aeris alieni, cum mane ad comitia descenderet, praedixisse matri osculanti fertur domum se nisi pontificem non reuersurum.
その際、自らの巨額の借金を考慮し、朝、民会へと下りていくとき、キスをする母親に対して、自分は最高神祇官にならなければ家には戻らない、と予言したと言われている。
atque ita potentissimos duos competitores multumque et aetate et dignitate antecedentes superauit, ut plura ipse in eorum tribubus suffragia quam uterque in omnibus tulerit.
そして、年齢でも地位でも大きく勝る二人の極めて強力な競争相手を打ち破ったが、それは彼自身が彼らの投票区において、彼らそれぞれが全投票区で獲得したよりも多くの票を獲得するほどであった。
§14Praetor creatus, detecta coniuratione Catilinae senatuque uniuerso in socios facinoris ultimam statuente poenam, solus municipatim diuidendos custodiendosque publicatis bonis censuit.
法務官に選出されると、カティリナの陰謀が発覚し、元老院全体がその共謀者たちに対して極刑を決定しようとしていたとき、彼一人が、彼らの財産を没収した上で、地方自治体に分散して拘留すべきだと提案した。
quin et tantum metum iniecit asperiora suadentibus, identidem ostentans quanta eos in posterum a plebe Romana maneret inuidia, ut Decimum Silanum consulem designatum non piguerit sententiam suam, quia mutare turpe erat, interpretatione lenire, uelut grauius atque ipse sensisset exceptam.
そればかりか、より厳しい刑を主張する者たちに対して、将来ローマの平民からいかに大きな怨恨が彼らを待ち受けているかを繰り返し示して、多大なる恐怖を抱かせたので、執政官指名者デキムス・シラヌスは、自らの意見を変更することは不名誉であったため、自分の意見が意図していたよりも厳しく受け取られたのだと言い訳をして和らげることを躊躇しなかったほどであった。
obtinuisset adeo transductis iam ad se pluribus et in his Cicerone consulis fratre, nisi labantem ordinem confirmasset M. Catonis oratio.
すでに多くの者たち、その中には執政官の弟キケロをも自らの側に引き入れて、カエサルは意見を通すところであったが、マルクス・カトの演説が動揺する元老院の秩序を立て直さなければ、そうなっていたであろう。
ac ne sic quidem impedire rem destitit, quoad manus equitum Romanorum, quae armata praesidii causa circumstabat, inmoderatius perseueranti necem comminata est, etiam strictos gladios usque eo intentans, ut sedentem una proximi deseruerint, uix pauci complexu togaque obiecta protexerint.
そして、このようにしてもなお、彼が事を妨害することを止めなかったため、ついに、護衛のために武装して周囲を囲んでいたローマ騎士たちの部隊が、執拗に反対し続ける彼に死を脅かし、抜いた剣を突きつけるまでに至ったので、同じ場所に座っていた近隣の者たちは彼を見捨てて逃げ去り、わずか数人が彼を抱きしめ、トガを身代わりに差し出してかろうじて保護したほどであった。
tunc plane deterritus non modo cessit, sed et in reliquum anni tempus curia abstinuit.
このとき完全に恐れをなして、彼は身を引いただけでなく、その年の残りの期間、元老院議場への出入りの自粛を行った。
§15Primo praeturae die Quintum Catulum de refectione Capitoli ad disquisitionem populi uocauit rogatione promulgata, qua curationem eam in alium transferebat;
法務官の最初の日に、クイントゥス・カトゥルスをカピトリウム神殿の再建に関して民衆の尋問へと召喚し、その管理権を他の者に移譲する法案を公示した。
uerum impar optimatium conspirationi, quos relicto statim nouorum consulum officio frequentes obstinatosque ad resistendum concucurrisse cernebat, hanc quidem actionem deposuit.
しかし、新執政官の就任儀礼を直ちに放棄して、抵抗するために多数で、また毅然として集まってくるのが見えたオプティマテス(門閥派)の結束に対抗できず、この告訴を取り下げた。
§16ceterum Caecilio Metello tribuno plebis turbulentissimas leges aduersus collegarum intercessionem ferenti auctorem propugnatoremque se pertinacissime praestitit, donec ambo administratione rei publicae decreto patrum submouerentur.
しかし、同僚たちの拒否権行使に抗して極めて煽動的な法案を提出しようとする護民官カエキリウス・メテッルスに対して、彼は極めて執拗にその提唱者および支持者として自らを差し出し、ついに二人は元老院決議によって国政の職務から排除されるに至った。
ac nihilo minus permanere in magistratu et ius dicere ausus, ut comperit paratos, qui ui ac per arma prohiberent, dimissis lictoribus abiectaque praetexta domum clam refugit pro condicione temporum quieturus.
それにもかかわらず、職にとどまり裁判を行い続けたが、武力と武器によってそれを阻もうとする準備が整っていることを知ると、従者たちを解散させ、境界線のあるトガを脱ぎ捨てて密かに家へと逃げ帰り、時代の状況に応じて静観することとした。
multitudinem quoque biduo post sponte et ultro confluentem operamque sibi in adserenda dignitate tumultuosius pollicentem conpescuit.
さらに、二日後に自発的にかつ自ら集まり、彼の尊厳を守るために暴動めいた協力を申し出た民衆をなだめた。
quod cum praeter opinionem euenisset, senatus ob eundem coetum festinato coactus gratias ei per primores uiros egit accitumque in curiam et amplissimis uerbis conlaudatum in integrum restituit inducto priore decreto.
これが予想に反して起こったため、その集会のために急遽招集された元老院は、有力者たちを通じて彼に感謝を表し、彼を議場に招いて極めて厚い言葉で称賛した上で、先の決議を撤回して、彼を元の職務に復帰させた。
§17Recidit rursus in discrimen aliud inter socios Catilinae nominatus et apud Nouium Nigrum quaestorem a Lucio Vettio indice et in senatu a Quinto Curio, cui, quod primus consilia coniuratorum detexerat, constituta erant publice praemia.
彼は再び別の危機に陥った。 カティリナの共謀者の一人として名前を挙げられ、財務官ノウィウス・ニゲルのもとで告発者ルキウス・ウェッティウスから、また元老院においてクイントゥス・クリウスから告発されたのである。 このクリウスには、最初に陰謀者たちの計画を暴露したため、公的な報酬が決定されていた。
Curius e Catilina se cognouisse dicebat, Vettius etiam chirographum eius Catilinae datum pollicebatur.
クリウスは、自分はカティリナから直接聞いたと主張し、ウェッティウスはカエサルがカティリナに与えた自筆の書面さえも提出すると約束した。
id uero Caesar nullo modo tolerandum existimans, cum inplorato Ciceronis testimonio quaedam se de coniuratione ultro ad eum detulisse docuisset, ne Curio praemia darentur effecit;
しかしカエサルは、このことを決して容認できないと考え、キケロの証言を求めて、自分が陰謀に関する特定の情報を自ら進んでキケロに提供していたことを証明すると、クリウスに報酬が支払われないように取り計らった。
Vettium pignoribus captis et direpta supellectile male mulcatum ac pro rostris in contione paene discerptum coiecit in carcerem;
そして、ウェッティウスに対しては、抵当を取り、家財を略奪してひどく痛めつけ、演壇の前の市民集会で危うく八つ裂きにされそうになったところを監獄へと投げ入れた。
eodem Nouium quaestorem, quod compellari apud se maiorem potestatem passus esset.
同じ監獄へ、財務官ノウィウスをも、自らの法廷で自分より上位の権力者が訴追されるのを許したという理由で、ぶち込んだ。

語釈・文法注

  1. §12quo praecipuo adiutore — 関係代名詞 `quo` は先行詞 `Gaio Rabirio` を指す。`quo praecipuo adiutore` は名詞と形容詞による「主語+補語」タイプの「奪格の絶対(ablative absolute)」を構成しており、「彼(ラビリウス)を主要な協力者として」という意味になる。
  2. §14obtinuisset adeo... nisi... confirmasset — 接続法過去完了を用いた過去の反実仮想文。条件節は `nisi... confirmasset`、帰結節は `obtinuisset adeo...`。「もしカトの演説が元老院の動揺を立て直さなかったならば、カエサルは(自分の提案を)通したであろう」という意味。`adeo` は帰結節を強調し、「まさに〜するところだった」という切迫した状況を表す。
  3. §17quod compellari apud se maiorem potestatem passus esset — `quod` 節の中の接続法 `passus esset`(完了)は、告発者(カエサル)の主観的・告発的な理由(〜の理由で)を示す。不定詞 `compellari`(受動態)の主語は対格の `maiorem potestatem`(より上位の権能を持つ者、ここでは法務官であったカエサルを指す)であり、「自分(財務官ノウィウス)の法廷でより上位の権力者が(被告として)訴え立てられるのを許したこと」を意味する。

この箇所を引用する

スエトニウス, カエサル §12-17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:12-17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。