Humanitext Reader

スエトニウス · カエサル §26-28

不在立候補の特権獲得とマルケルスとの対立

6 / 19 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは親族の死に直面しながらも不在立候補の特権を獲得し、多大な贈与や事業を通じて民衆や有力者を取り込んでいく。これに対し、対立する執政官マルケルスが元老院でカエサルの命令権早期終了や植民市市民権の剥奪を提案し、対立が先鋭化する。

§26Eodem temporis spatio matrem primo, deinde filiam, nec multo post nepotem amisit.
同じ期間内に、彼はまず母を、次いで娘を、そしてそれから間もなく孫を失った。
inter quae, consternata Publi Clodi caede re publica, cum senatus unum consulem nominatimque Gnaeum Pompeium fieri censuisset, egit cum tribunis plebis collegam se Pompeio destinantibus, id potius ad populum ferrent, ut absenti sibi, quandoque imperii tempus expleri coepisset, petitio secundi consulatus daretur, ne ea causa maturius et inperfecto adhuc bello decederet.
この最中、プブリウス・クロディウスの殺害によって国家が混乱し、元老院が単独の執政官、具体的にはグナエウス・ポンペイウスを指名して就任させることを決議したとき、彼は、自分をポンペイウスの同僚にしようとしていた護民官たちと交渉し、むしろ、自分が不在のまま、いつであれ命令権の期間が満了し始めた時に、第二の執政官職への立候補が認められるような提案を民衆に提出してもらうようにした。 それは、そのために通常より早く、かつ戦争がまだ未完成の状態で属州を去らねばならなくなることのないようにするためであった。
quod ut adeptus est, altiora iam meditans et spei plenus nullum largitionis aut officiorum in quemquam genus publice priuatimque omisit.
これを獲得すると、彼はさらに高い野心を抱き、希望に満ちて、公私を問わず、誰に対してもいかなる種類の贈り物や配慮も惜しまなかった。
forum de manubiis incohauit, cuius area super sestertium milies constitit.
戦利品から得た資金で新たな広場の建設に着手したが、その敷地だけでも1億セステルティウス以上を要した。
munus populo epulumque pronuntiauit in filiae memoriam, quod ante eum nemo.
娘の思い出に捧げる剣闘士競技と宴会を民衆に予告したが、これは彼の前には誰も行わなかったことであった。
quorum ut quam maxima expectatio esset, ea quae ad epulum pertinerent, quamuis macellaris ablocata, etiam domesticatim apparabat.
これらに対する期待を可能な限り高めるため、宴会に関する準備は、市場の業者に一括発注していたにもかかわらず、家庭内でも並行して進めさせた。
gladiatores notos, sicubi infestis spectatoribus dimicarent, ui rapiendos reseruandosque mandabat.
名高い剣闘士が、もし観客が敵対的な態度を示す中で戦うことがあれば、力ずくで救い出し、保護するように命じていた。
tirones neque in ludo neque per lanistas, sed in domibus per equites Romanos atque etiam per senatores armorum peritos erudiebat, precibus enitens, quod epistulis eius ostenditur, ut disciplinam singulorum susciperent ipsique dictata exercentibus darent.
初心者の剣闘士を、養成所や養成官のもとではなく、家の中で、武芸に優れたローマ騎士や元老院議員たちによって教育させ、彼らに手紙でも明らかなように、一人一人の訓練を引き受け、自ら練習中の者たちに手本を示すよう、懇願して努めた。
legionibus stipendium in perpetuum duplicauit.
軍団の給与を永久に倍増した。
frumentum, quotiens copia esset, etiam sine modo mensuraque praebuit ac singula interdum mancipia e praeda uiritim dedit.
穀物は、供給が十分にあるときはいつでも、制限も計量もなしに提供し、時には戦利品の中から奴隷を1人ずつ個々に与えた。
§27ad retinendam autem Pompei necessitudinem ac uoluntatem Octauiam sororis suae neptem, quae Gaio Marcello nupta erat, condicionem ei detulit sibique filiam eius in matrimonium petit Fausto Sullae destinatam.
他方、ポンペイウスとの緊密な関係と好意を維持するために、彼は、ガイウス・マルケルスと結婚していた自分の姉妹の孫娘オクタウィアをポンペイウスの配偶者候補として提示し、自身はポンペイウスの娘(ファウストゥス・スッラとの結婚が予定されていた)との婚姻を求めた。
omnibus uero circa eum atque etiam parte magna senatus gratuito aut leui faenore obstrictis, ex reliquo quoque ordinum genere uel inuitatos uel sponte ad se commeantis uberrimo congiario prosequebatur, libertos insuper seruulosque cuiusque, prout domino patronoue gratus qui esset.
さらに、彼の周囲のすべての者や、元老院の大部分の者さえも、無利息あるいは低利の融資によって自らに縛り付け、他のすべての階層からも、招かれた者も自発的に彼のもとへ参じる者も、極めて寛大な手当をもって手厚く遇し、さらには、それぞれの主人や保護者にとって気に入られている奴隷や解放奴隷にまで、相応の配慮を施した。
tum reorum aut obaeratorum aut prodigae iuuentutis subsidium unicum ac promptissimum erat, nisi quos grauior criminum uel inopiae luxuriaeue uis urgeret, quam ut subueniri posset a se;
当時、被告人や債務者、放蕩な若者たちにとって、彼は唯一無二の、かつ最も頼りになる救い手であった。 ただし、告発や貧困、あるいは放蕩による負債があまりにも深刻で、彼自身の手でも救済できないほどの者たちは除かれた。
his plane palam bello ciuili opus esse dicebat.
このような者たちに対しては、明白かつ公然と「内乱が必要だ」と彼は言っていた。
§28nec minore studio reges atque prouincias per terrarum orbem adliciebat, aliis captiuorum milia dono offerens, aliis citra senatus populique auctoritatem, quo uellent et quotiens uellent, auxilia submittens, superque Italiae Galliarumque et Hispaniarum, Asiae quoque et Graeciae potentissimas urbes praecipuis operibus exornans;
また、彼はそれと同じほどの熱心さで、世界中の王たちや属州を惹きつけていた。 ある者たちには数千人もの捕虜を贈り物として提供し、またある者たちには元老院やローマ民衆の承認を得ることなく、彼らが望む場所に、また彼らが望む時にいつでも、援軍を送り込んだ。 さらに、イタリア、ガリア、ヒスパニア、さらにはアジアやギリシアの最も有力な都市を、優れた建築物によって飾り立てた。
donec, attonitis iam omnibus et quorsum illa tenderent reputantibus, Marcus Claudius Marcellus consul edicto praefatus, de summa se re publica acturum, rettulit ad senatum, ut ei succederetur ante tempus, quoniam bello confecto pax esset ac dimitti deberet uictor exercitus;
ついに、誰もが驚愕し、それらの行為がどこに向かおうとしているのかを深く考え込む中、執政官マルクス・クラウディウス・マルケルスが、まず告示によって、自分は国家の最高問題について議論するつもりだと宣言した上で、元老院に対して、カエサルの後任を予定より前に決定するよう提案した。 なぜなら、戦争は終結して平和がもたらされたのであり、勝利した軍隊は解散されるべきだからである。
et ne absentis ratio comitiis haberetur, quando nec plebi scito Pompeius postea abrogasset.
また、不在のまま選挙において考慮されることのないように、とも提案した。 なぜなら、ポンペイウスはその後、民衆の決議によってもこれを無効にしていなかったからである。
acciderat autem, ut is legem de iure magistratuum ferens eo capite, quo petitione honorum absentis submouebat, ne Caesarem quidem exciperet per obliuionem, ac mox lege iam in aes incisa et in aerarium condita corrigeret errorem.
しかし、ポンペイウスが諸官職の権利に関する法を提案していた際、不在者の官職立候補を禁じる条項において、不注意によってカエサルの例外規定さえも含め忘れてしまい、その後、法がすでに青銅板に刻まれて宝庫に保管された後になってから、その誤りを訂正するということが起きていた。
nec contentus Marcellus prouincias Caesari et priuilegium eripere, rettulit etiam, ut colonis, quos rogatione Vatinia Nouum Comum deduxisset, ciuitas adimeretur, quod per ambitionem et ultra praescriptum data esset.
マルケルスは、カエサルから諸属州と特権を奪うだけでは満足せず、ワティニウス法に基づいて彼がノウム・コムムに植民させた入植者たちから、市民権を剥奪することも提案した。 それは、市民権が野心のために、また規定を超えて与えられたからという理由であった。

語釈・文法注

  1. 26id potius ad populum ferrent, ut absenti sibi ... petitio secundi consulatus daretur — ferrentはegit(交渉した)から導かれる間接命令(あるいは要求)の接続法であり、さらにidの内容を同格節ut ... dareturが説明している。
  2. 26ea quae ad epulum pertinerent, quamuis macellaris ablocata, etiam domesticatim apparabat — quamuisは形容詞や分詞を伴う譲歩の表現として、過去分詞ablocata(外注された)に係っている。これによって「市場の業者に宴会用品を外注していたにもかかわらず、家庭内でも準備させた」という意味を形成する。
  3. 28quando nec plebi scito Pompeius postea abrogasset — quandoは理由を表す接続詞。plebi scitoはplebiscito(平民会決議)の分離表記(tmesis)。接続法過去完了のabrogassetは、ポンペイウスが一度制定した例外規定を、その後の民衆決議の法改正において結果的に無効にする形にしなかった(=そのまま残しておいた)ことを説明している。

この箇所を引用する

スエトニウス, カエサル §26-28. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:26-28

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。